artikel

Prael: ‘Gezondheidszorg betalen met bier’

Café 1692

Geen wasknijpers in elkaar zetten, of lampjes in elkaar draaien. Voormalig psychiatrisch verpleegkundigen; de 56-jarige Fer Kok (op de foto) en Arno Kooij (58) wilden stoer werk creëren voor mensen met ernstige mentale problematiek. ‘Ik ben verliefd op bier en dol op mijn club mensen’, zegt Kok. Die combinatie maakte dat hij en zijn compagnon begonnen met brouwerij de Prael in Amsterdam. In 15 jaar tijd groeide deze sociale onderneming uit tot een brouwerij met bijbehorende horecazaak en winkel. De tweede brouwerij met proeflokaal opent binnenkort de deuren.

Prael: ‘Gezondheidszorg betalen met bier’
Mede-oprichter Fer Kok van brouwerij Prael (c) Fotobureau Dijkstra)

Vanaf De Wallen is het nog één straatje doorsteken en je staat voor het prachtige 17e eeuws grachtenpand waarin de brouwerswinkel is gevestigd. Om de hoek ligt de ingang van de brouwerij en het proeflokaal. En voormalig veilinghuis en wagenmakerij, een van de oudste plekken van de stad. Al rond 1300 lag hier een bierkaai en werd er via houten schepen bier aangevoerd vanuit Duitsland. ‘Bezoekers zijn altijd verrast dat er zo’n enorme ruimte verstopt ligt achter de deur’, vertelt Kok. ‘Doolhof de Prael’, zegt hij lachend. 170 zitplaatsen, verdeeld over meerdere verdiepingen, telt het Proeflokaal.
Op de drankenkaart staan een kleine twintig Prael-bieren. Op de menukaart onder meer een hamburger, stoofpotje van lam en gemarineerde kippendijen. Gasten kunnen terecht voor een borrelhap, lunch en diner en hebben er zicht op de brouwinstallatie en op het brouwen van het ambachtelijke bier. Laatstgenoemde is het werk van Pepijn Calis, een van de brouwers bij de Prael. Over het nieuwste gebrouwen bier, Tony’s Chocolate Milkstout – een bier gebrouwen in samenwerking met Tony’s Chocolonely – zegt hij: ‘Het was een hele leuke klus om de cacaopoeder mooi gebalanceerd te krijgen. Na vier keer brouwen waren we nog niet tevreden. Maar nu zijn we er trots op.’

Leestip: Speciaalbier en alcoholvrij stuwen bierverkoop

Anti-katerpils

De bar in het proeflokaal (C) Fotopersbureau Dijkstra

De bar in het proeflokaal
(C) Fotopersbureau Dijkstra

Eind vorig jaar lanceerde de brouwerij ook een pils dat niet onopgemerkt bleef: de anti-katerpils, één waarbij volgens de brouwers de kans op een kater aanzienlijk kleiner wordt vanwege de gebruikte ingrediënten. Zo werd vitamine B12 toegevoegd, maar ook gember – wat helpt tegen misselijkheid – zeezout voor de vochtbalans en als laatste wilgenbast, de voorloper van paracetamol. De Prael brouwde dit op verzoek van televisieprogramma Galileo.

Daarnaast werd op de Horecava Code Blond bier van Hemelswater uit Amsterdam, bier van regenwater dat in opdracht werd gebrouwen door brouwerij de Prael, de overall winnaar van de Horecava RAI Amsterdam Innovation Award 2017.

Leestip: Resultaten groot bieronderzoek

3500 hectoliter bier

2000 hectoliter bier per jaar wordt bij de Prael geproduceerd. Om aan de vraag te kunnen voldoen, is de brouwerij in 2014 gestart met het extern brouwen bij Lindeboom. Totale jaarproductie van de Prael: 3500 hectoliter bier. Daarvan wordt 40 procent afgezet in het eigen proeflokaal. ‘Dat is dus echt een enorme plas bier.’ De rest wordt extern verkocht via groothandel Bier&Co en via eigen verkoop. De brouwerij levert zelf aan 230 horecazaken in Amsterdam en omgeving. Sinds 2008 brouwt de Prael bier aan de Oudezijds Armsteeg in hartje Amsterdam. In 2011 kwam daar 300 vierkante meter proeflokaal bij. Eenzelfde concept wordt dit voorjaar aan de Nieuwe Hemweg 2 in de Houthavens in Amsterdam-West geopend.

Bakkerij

 (c) Fotopersbureau Dijkstra

(c) Fotopersbureau Dijkstra

De Prael was bijna een bakkerij geweest, vertelt Kok lachend. ‘Maar we bedachten ons op tijd dat je dan om 2.00 uur ’s nachts je bed uit moet om te gaan bakken, en dat konden we niet vragen van mensen waarvoor een ritme heel belangrijk is.’

Andere koers

De afgelopen jaren waren turbulent voor de brouwerij. De Prael moest een andere koers gaan varen. De aanvankelijk kleinschalige ambachtelijke bierbrouwerij zag de zorggelden, waarvan ze sterk afhankelijk was, slinken. Daarentegen groeide de vraag naar werkplekken en speciaalbier. Kok: ‘Voorheen bestond 80 procent van de inkomsten uit zorggeld en de rest van de inkomsten uit commerciële activiteiten. Nu is dat precies omgedraaid.’ Het wegvallen van de AWBZ-regelgeving voor financiering van dagbesteding en het opheffen van de Wet sociale werkvoorziening, waardoor het duurder werd om mensen uit de doelgroep in dienst te nemen, leidden ertoe dat de sociale onderneming commerciëler moest gaan denken.

‘WE MOETEN NU BIER VERKOPEN
OM HET HOOFD BOVEN
WATER TE HOUDEN’

Pepijn Calis (l) één van de bierbrouwers (c) Fotopersbureau Dijkstra.

Pepijn Calis (l) één van de bierbrouwers (c) Fotopersbureau Dijkstra.

‘Dat verhaal heeft twee kanten’, vertelt Kok. ‘Het feit dat we nu bier moeten verkopen om het hoofd boven water te kunnen houden, heeft voor saamhorigheid gezorgd. Iedereen heeft het gevoel van dit doen wij samen. Maar het móeten groeien, is ook lastig omdat je ook die veilige omgeving wilt houden voor je mensen. Ondernemen binnen de psychiatrie betekent dat je voorzichtig te werk moet gaan. De vader-/moederrol hier in huis is groot. We moeten straks een nieuwe veilige omgeving creëren.’ Kok heeft daar vertrouwen in. ‘Wij waren in het begin vooral bezig met het beschermen van onze mensen, maar inmiddels hebben we geleerd dat als we meer loslaten, ze ook meer groeien. Bij ieder persoon vind je daarin de juiste balans.’

Michelle is een van de werknemers bij de Prael. Ze ging er aan de slag na een moeilijke periode. Ze was lang dak- en thuisloos. ‘Niemand kon mij helpen om een stabiel leven te krijgen. Toen ben ik maar voor mezelf gaan vechten’, aldus de 23-jarige. Nu volgt ze een horecaopleiding binnen de Prael en krijgt ze binnenkort haar eigen huisje. ‘Als het goed is, krijg ik hier na mijn opleiding een contract. Dus ik ben zeker blij dat ik hiervoor heb gekozen. Nu weet ik dat ik carrière kan maken in de horeca.’

Opleiden voor de horeca

AMSTERDAM - Brouwerij de Prael, opdrachtnummer : 2650

Winkel van brouwerij De Prael (c) Fotopersbureau Dijkstra

Aanvankelijk werd begonnen met 35 vrijwillige werknemers en Kok en Kooij als betaalde bedrijfsleiders. Vandaag de dag staat de teller op 140 werknemers, waarvan 20 betaald uit de doelgroep en 14 betaalde krachten van buiten de doelgroep. In 2009 werd er samen met het ROC Amsterdam een werkleerschool opgericht waar de werknemers een horecadiploma kunnen behalen (horeca-assistent niveau 1 en 2 en de koksopleiding 1 en 2) in een aangepaste formule. ‘Het doorgroeien in de horeca was ons doel, maar blijkt in de praktijk lastig vanwege het ziektebeeld van de mensen.’ Gemiddeld twee mensen per jaar stromen door naar een ander horecabedrijf. ‘Maar met de groei van ons bedrijf kunnen we nog meer mensen een plek bieden.’ In de nog te starten tweede vestiging in Amsterdam-West worden ongeveer 30 fulltime werkplekken gegenereerd voor mensen met een langdurig psychiatrische handicap. ‘Daarmee blijft bier ons middel, maar het doel is om mensen een arbeidsplaats aan te bieden.’

‘WERKEN IN HET PROEFLOKAAL
IS TOPSPORT VOOR MIJN MENSEN’

Topsport

Werken in het proeflokaal noemt Fer Kok topsport voor zijn mensen met een achterstand tot de arbeidsmarkt : van ex-gedetineerden tot mensen die door psychische problemen moeilijk werk vinden. ‘Ze moeten contact maken met de gasten aan tafel. Ook als de tent helemaal vol zit. Dat is heel lastig als je kampt met psychische narigheid, maar je ziet hier het personeel groeien. Geweldig is dat. Je kunt je op zo’n moment niet voorstellen dat daartussen ook mensen zitten die er ’s morgens een uur over doen voordat ze over de drempel van hun eigen huis durven te stappen. Mijn idee met deze brouwerij is dat wij uiteindelijk de gezondheidszorg betalen met bier. Dat zou het mooiste doel zijn toch?’, besluit hij lachend.

Cijfers: 
170 
zitplaatsen in het proeflokaal
140
werknemers waarvan 20 betaald uit de doelgroep en 14 betaalde krachten van buiten de doelgroep
20
procent van de inkomsten van de Prael komt uit zorggeld. De rest uit inkomsten uit commerciële activiteiten. Voorheen was dat precies andersom.
2000
hectoliter wordt gebrouwen bij de Prael
1500
hectoliter bij huurbrouwerijen
40
procent van de totale jaarproductie (35oo hectoliter) wordt afgezet in het eigen proeflokaal.

Reageer op dit artikel