blog

Terug naar de coladisco

Café

De Nederlandse regering gaat de leeftijdsgrens voor gebruik van alcohol verhogen van 16 naar 18 jaar. De eerste kamer heeft op 18 juni 2013 een wetsvoorstel hiertoe aangenomen, waardoor bezit en gebruik van zwak alcoholhoudende drank (tot 15% alcohol) verboden wordt voor jongeren onder de 18 jaar. Volgens Stichting Alcohol Preventie (STAP) zijn de belangrijkste redenen voor dit besluit uiteraard de volksgezondheid en betere toekomstkansen voor de Nederlandse jeugd. Jezelf op 14 jarige leeftijd in coma drinken is tenslotte niet de beste basis voor, laten we zeggen, een studie tandheelkunde.

Terug naar de coladisco

Onderzoek

Diverse onderzoeken tonen aan dat alcoholgebruik, in grote én mindere mate, schadelijk is voor de ontwikkeling van jongeren. Het wrakkige gevoel dat we vrijwel allemaal op zaterdagochtend weleens hebben gehad, bevestigt gevoelsmatig het grote aantal hersencellen dat we de vorige avond hebben verloren aan het gebruik van alcohol. Vandaar waarschijnlijk ook het verschijnsel dat we niet meer helemaal weten wat we de vorige avond in de kroeg hebben uitgespookt, maar dat terzijde. Dat we deze onderzoeksresultaten als een serieuze waarschuwing moeten zien, lijkt dus duidelijk. Waar deze onderzoeken echter geen licht op laten schijnen is de manier waarop men om leert gaan met alcohol en het soort gebruik.

De cijfers leren ons dat van alle alcohol-gerelateerde incidenten met jongeren onder de 25 jaar in Nederland, bij één op de vijf gevallen kinderen onder de 16 jaar betrokken zijn. Een leeftijdsgroep die onder invloed van alcohol in aanraking komt met de politie, terwijl zij nog helemaal geen alcohol gebruikt zouden mogen hebben. Aan de ene kant faalt hier dus de handhaving, aan de andere kant is er de vraag waar de sociale controle was toen deze kinderen alcohol nuttigden.
De rol van sociale controle bij alcoholgebruik is groot, voornamelijk door de ouders en omgeving van kinderen onder de 16 jaar. De groep alcohol-gebruikers/misbruikers onder de 16 jaar heeft zeer waarschijnlijk een gebrek aan deze controle gehad. Anders verwoord: ze dronken stiekem, zonder medeweten van de ouders.

Sociale controle
Een grote rol bij deze sociale controle speelt ook de horeca. De plaatselijke kroegbaas die tegen het jochie van 17 zegt: “Jij hebt je laatste pilsje gehad jongen.” Het probleem dat ontstaat bij het verhogen van de leeftijdsgrens is dat de huidige groep 16 en 17 jarigen niet meer legaal mag drinken, en de kans groot is dat ze dit stiekem gaat doen. Zonder medeweten en controle van de sociale omgeving. Het argument dat deze groep niet meer aan alcohol zou kunnen komen is vervolgens hypocriet en niet realistisch. Er zijn altijd genoeg oudere broers en vriendjes te vinden die de inkoop van de verboden middelen willen regelen.

De kans dat iemand een alcoholvergiftiging oploopt is daarnaast vele male groter bij het drinken van sterke drank ten opzichte van zwak alcoholhoudende dranken zoals bier. Simpelweg omdat men één liter drank met 30% alcohol makkelijker inneemt dan 30 pilsjes (6 liter), terwijl de hoeveelheid ingenomen alcohol daarbij hetzelfde is. Een 16-jarige verbieden om een pilsje te drinken is dus geen oplossing om de groep 12-17 jarige comazuipers kleiner te maken, waarbij genoteerd dat de gemiddelde leeftijd van comadrinkers in Nederland op 15 jaar ligt.

Zuipvakanties
Bij papa en mama het eerste biertje drinken. Op de verjaardag van opa, of omdat het weekend is thuis op de bank. Zo heeft het merendeel van de huidige generatie jongvolwassenen om leren gaan met alcohol, zo rond de zestiende verjaardag. Dit ritueel twee jaar verlaten klinkt aannemelijk. In praktijk zal dit mooie ritueel echter over worden genomen door andere introducties van alcohol. Landen als Griekenland, Spanje en Kroatië blijven voorlopig bijvoorbeeld gewoon alcohol schenken aan jongeren onder de 18. Worden drankparadijzen als Chersonissos, Lloret de Mar en Sunny Beach dan de nieuwe plaats waar onze scholieren hun eerste ervaring met alcohol hebben. Zonder toezicht van hun ouders. Aangemoedigd door laveloze lotgenoten en barpersoneel.

Of blijven de Nederlandse jongeren ook in het buitenland braaf van de alcohol af en komen ze niet in de buurt van de plaatselijke zuipkeet? Wachten op het moment dat ze de legale leeftijd hebben bereikt. Het moment waarop een groot deel van de huidige generatie tieners de studententijd in gaat en op eigen benen komt te staan. Alleen op de studentenkamer zonder verantwoording af te hoeven leggen aan de ouders over de invulling van de avonden en nachten met medestudenten. Ook dat lijkt geen gelukkige combinatie.

Rijbewijs
Bovendien is 18 niet alleen de leeftijd waarop veel jongeren gaan studeren en uit huis gaan. Het is ook de leeftijd waarop een auto mag worden bestuurd. Mocht het rijbewijs al na 17 levensjaren zijn behaald, dan mag vanaf de achttiende verjaardag in de auto worden gereden zonder volwassen passagiers of familieleden op de bijrijdersstoel. En dat moment valt toevalligerwijs precies samen met het legaal mogen gaan nuttigen van alcohol. Geen ervaring met alcohol, geen idee van wat het middeltje kan doen met richtingsgevoel, reactievermogen, verstand en verantwoordelijkheidsgevoel. Natuurlijk is alcohol verboden in het verkeer. Dus om deze twee momenten van eerste ervaringen naast elkaar te noemen lijkt niet relevant. Maar in de praktijk gaan alcohol en verkeer natuurlijk nog regelmatig hand in hand over de weg.

Vergelijken we alle voorgaande situaties dan zit de kern van het probleem rond alcohol vooral in de ervaring en omgang ermee. De jeugdige drinker komt met de huidige leeftijdsgrens geleidelijk in aanraking met drank. Een biertje of wijntje kan ons om leren gaan met de invloed en gevolgen van alcohol. De verhoging van de leeftijdsgrens betekent dat het op hetzelfde moment legaal wordt om een biertje te pakken, als het moment waarop men een sterk alcoholhoudende drank mag nuttigen. Zou het niet beter zijn om eerst twee jaar met zwak alcoholhoudende drank om te leren gaan voordat wordt begonnen aan het ‘echte’ werk? Zeker met de eerder genoemde situaties in het achterhoofd gehouden.

Het bewijs of de maatregelen het gewenste effect bewerkstelligen zijn lastig te vinden. Veel meer dan vergelijken met andere landen kan men niet doen. Maar daarbij heeft ieder land uiteindelijk haar eigen cultuur en gebruiken, dus zal een dergelijke wet in ieder land anders uitpakken. Toch kunnen we Amerika even als vergelijkingsmateriaal erbij nemen.

Experimenteren
Vreemd experimenteel gedrag met verdovende middelen vormt daar rage na rage. Alcohol in je oogbal gieten, snoepjes of tampons in drank leggen zodat deze de alcohol opnemen en vervolgens respectievelijk opeten of inbrengen. Het zijn slechts voorbeelden van rages waar we in Nederland blij mee moeten zijn dat ze nog niet overgewaaid zijn. Zou het alcoholverbod tot 21 jaar in Amerika bijdragen aan dit experimenteel gedrag? Het doet wel zo vermoeden. Verbied een mens iets, en het wordt juist spannend om te doen. Is het (soft)drugs probleem in Amerika kleiner dan in Nederland omdat we softdrugs hier wél gedogen?

Het gevaar zit hem erin dat we niet kunnen controleren wat onze jongeren doen zodra ze bijvoorbeeld stiekem in een schuurtje gaan experimenteren. De sociale controle op de leeftijdsgroep 16 en 17 jarigen, die er onder andere in de horeca wel was, gaat verdwijnen.

Tegenslag
Een laatste reden om de leeftijdsgrens zo te houden zoals hij is, is om de horeca niet de zoveelste tegenslag te bezorgen. Naast de verhogingen van belasting en accijns, de economisch mindere tijden en het rookverbod is deze maatregel wederom een klap die vele zaken niet te boven zullen komen. Redelijkerwijs mag dit economische argument daarentegen niet opwegen tegen het belang van de volksgezondheid, maar laten we er ook niet zomaar aan voorbij lopen. Hiermee wordt een branche geraakt die juist zorgt voor toezicht. De horeca vormt tenslotte ook een belangrijk deel van de sociale controle rondom het gebruik van alcohol. Maar niet meer voor de jeugd tot 18 jaar. Want voor deze categorie is de horeca vanaf 1 januari geen plek meer om te ontspannen met een biertje.

De overheid zou haar plannen toch nog eens moet overdenken. Het klinkt zo logisch: verhoog de minimumleeftijd waarop jongeren alcohol mogen drinken en ze laten het biertje twee jaar langer staan. Volgens STAP is de gemiddelde leeftijd waarop jongeren voor het eerst alcohol drinken 13 jaar. Zelfs 83% van de 15 jarigen heeft met de huidige wetgeving al alcohol gedronken. Maar verschuift dit percentage van 83%, na de twee jaar verhoging van de leeftijdsgrens, dan ook naar 17 jaar? Betekent verbieden ook dat het niet meer gebeurd? We horen vaak dat jongeren op steeds jongere leeftijd voor het eerst beginnen aan seks. Gaan we onze jongeren verbieden om te vroeg aan deze volwassen hobby te beginnen? Of gaan we ze goed voorlichten zodat ze weten waar ze mee bezig zijn?

Een laatste opmerkelijk feit: volgens de website van STAP ligt het percentage vroege starters duidelijk lager dan het Europese gemiddelde. De Nederlandse jongeren scoren echter hoog als het gaat om de hoeveelheid alcohol die ze drinken. Verbieden of voorlichten?

Het is in ieder geval duidelijk wat de Nederlandse overheid wil: in eerste instantie verbieden en daarnaast voorlichten. Verbieden en vervolgens vertellen dat alcohol schadelijk, ongezond en voor volwassenen is. Eigenlijk hetzelfde verhaal als de overheid ons al decennia lang over sigaretten vertelt. Werkt ook uitstekend en afschrikwekkend op jongeren. Toch?
Bron: www.stap.nl
Kinderen vaak betrokken bij alcoholincidenten

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels