artikel

De Schelde – Terneuzen

Horeca

Jan Jonkman (67) is van de tien finalisten de kastelein met de meeste ervaring. Al 33 jaar exploiteert hij café De Schelde in Terneuzen. Wie als klant binnenstapt, wordt getroffen door de warmte en rijkdom van de inrichting. ‘Dit café heeft iets nostalgisch. En achter al die spullen zit een verhaal’, zegt Jonkman.

De Schelde – Terneuzen

Jonkman is van voor de oorlog. Toen hij zeven jaar was, bombardeerden de Duitsers Rotterdam plat. Op zijn 14e jaar ging hij, als zoon van een visserman, de zee op. Na vervolgens tien jaar als kraanmachinist in de haven gewerkt te hebben, koos hij er in 1967 voor een café te beginnen: De Schelde in Terneuzen, op een steenworp afstand van de Westerschelde. Hij begon bescheiden, zoals hij het zelf noemt. ‘Ik wilde de juiste mensen om mij heen verzamelen die plezier hadden in waarmee ik met mijn café bezig was.’

Berbergeweer
Het klinkt als een jongensboek uit de tijd dat de wereld nog vol avontuur en opwinding was. De zeelui die aanmonsterden in De Schelde namen spullen mee ‘uit verre landen’. Jonkman wijst op een berbergeweer dat hij kreeg van een Noorse kapitein. En op de ‘beddenpannen’ uit Mechelen. Op de vele heiligenbeelden, het antieke dressoir. Critici zullen het een uitdragerij van spullen noemen, fans zien de inrichting als een compositie van een levenswerk: dat van Jonkman en zijn vrouw Katy. ‘Er lopen hier regelmatig mensen binnen die vragen of ze een foto mogen nemen. Natuurlijk mag dat. Het is een levend museum geworden.’

Feeling
Door de Tweede Wereldoorlog heeft Jonkman het qua opleiding niet verder kunnen brengen dan vier klassen lagere school. ‘Daar heb ik me nooit voor geschaamd. In dit vak gaat het niet om de papieren, maar om de ‘feeling’.’
Muziek speelt in het café een belangrijke rol; van ‘gouwe ouwe’ nummers uit de jaren zestig tot de hits van tegenwoordig worden er gedraaid. De muziekkeuze is een afspiegeling van het klantenbestand van De Schelde. ‘Ik heb altijd als doelstelling gehad een veelzijdig publiek binnen te krijgen: van ingenieur tot timmerman. Je omringen met de juiste klanten duurt trouwens jaren. Maar als het lukt, wordt je taak als kastelein verlicht. De klanten gaan namelijk meewerken om mijn doelstelling te realiseren: het aanbieden van sfeer en de ruimte voor persoonlijk contact.’ Eten serveert Jonkman niet. ‘Alleen een tosti en een kop soep. Ik heb geen ruimte voor een keuken.’

Jongste bediende
Het personeel werkt er al jaren. Vier mevrouwen, twee juffrouwen en een man. Ziekteverzuim is er nauwelijks. De ‘jongste bediende’ werkt er zes jaar. 23 jaar is het langste dienstverband. ‘De zaak is ook een stukje van hen. Als er eens irritaties zijn, gaan we om de ronde tafel zitten en praten het uit. Zo doen wij dat hier.’

De verkiezing

Zes edities van de Café van het Jaar verkiezing, georganiseerd door vakblad Misset Horeca, leverden de afgelopen jaren evenveel winnaars op. Van het Amsterdamse buurtcafé Anno 1890 en het eveneens in de hoofdstad gevestigde grand café De Jaren tot de Gouden Engel in Schagen. Op 23 oktober wordt de winnaar van 2000 in De Rode Hoed in Amsterdam bekendgemaakt. Deze week stellen de tien finalisten zich aan u voor.