artikel

Enschedese horeca na de ramp

Horeca

Op zaterdag 13 mei schudde Enschede letterlijk en figuurlijk op zijn grondvesten. De explosie in de vuurwerkopslagplaats van SE Fireworks verwoestte meer dan alleen een complete woonwijk. Ook het in de loop der jaren zorgvuldig opgebouwde imago van de Twentse hoofdstad waar het leuk wonen, werken en studeren is, ging in één klap de lucht in. Enschede is rampstad geworden. En dat tot verdriet van de lokale horeca.

Enschedese horeca na de ramp

Menig camerateam zou er wat voor over hebben gehad om de dagen na de ramp vanaf hier te hebben mogen filmen; het dak van de Grolsche Bierbrouwerij. Hoewel nu, bijna zeven maanden na de klap, het meeste puin geruimd is, liggen er her en der nog enorme stapels ijzer. Op de locatie van de vuurwerkopslagplaats markeren ingedeukte betonplaten de plaats van de klap. Vaag zijn nog de funderingen te zien van de diverse vuurwerkbunkers. Hekken schermen het gebied af. Een blik op het expeditieterrein van de brouwerij, gecombineerd met de typische brouwgeur die het pand omhult, maakt duidelijk dat er weer op volle sterkte gedraaid wordt.Dit geldt niet voor de bedrijven van een aantal van de ondernemers die deze ochtend zijn uitgenodigd aan De Stamtafel bij Grolsch om over hun ervaringen tijdens en na de ramp te praten. Zo is café De Zon van Wim Kleinsman gewoon open, maar zijn de kegelbanen sinds de ramp onbruikbaar. Een flinke inkomstenderving. Zeker ook omdat de verzekering nog geen cent heeft uitgekeerd. Herman Gerritsen van café Gerritsen heeft al wel wat geld gehad van de verzekering, maar het toegekende bedrag was bij lange na niet toereikend om én de schade te herstellen én de inkomstenderving te compenseren. Verder zijn aanwezig Johan de Groot van restaurant La Petite Bouffe, Peter Ruseler, eigenaar van twee zaken in de stad, Gran Café en De Kater, en Erik Kottink. De Grolsch-vertegenwoordiger heeft het rayon Enschede onder zijn hoede en moest de afgelopen maanden een nieuwe invulling geven aan het begrip ‘relatiebeheer’.

Waar waren jullie op het moment van de explosie?
Herman Gerritsen: ‘In mijn bedrijf. De zaak was open en ik was wat voorbereidingen aan het treffen voor een bruiloft die avond. Toen kwam eerst de rook en toen die knal.’
Erik Kottink: ‘Ik was met mijn vrouw in de auto op weg om een terrasje te pakken in Enschede. Toen zag ik de wolken en hoorde op Radio Oost het verslag. Ik heb gelijk mijn baas gebeld, want die woont vlak bij de brouwerij, maar ik kreeg hem niet te pakken. Op een gegeven moment mochten we de stad niet verder in en zijn we maar naar huis gereden.’
Peter Ruseler: ‘Op de golfbaan. Van daaruit leek alles plaats te vinden op het vliegveld en ik dacht dat er iets was neergestort. We hebben heerlijk gespeeld, al hoorden we wel continu sirenes. Half acht kwamen we binnen en toen bleek er totale paniek te zijn. Van de jongens in de zaak hoorde ik al snel dat ze de boel gesloten hadden, maar dat er geen schade was. Ik kon verder ook niets doen, want ik mocht de stad niet in.’
Johan de Groot: ‘Rond kwart over twee stond ik met mijn bakker te kijken naar het vuurwerk. Hierna moest ik nog even met mijn vrouw de stad in om bij de juwelier naar een ring te kijken die ik er voor moederdag had besteld. We liepen de stad in en stonden op een gegeven moment ergens binnen toen ineens de deuren eruit vlogen. En wat er toen gebeurde? Alleen maar rennende mensen. In een spurt ben ik naar huis gehold; m’n vrouw raakte ik daarbij kwijt. Ik rende door glas en langs gillende mensen.’
Wim Kleinsman: ‘Ik stond in de keuken. Om vier uur zou er een gezelschap aan tafel gaan. Die mensen waren in het kader van hun jaarlijkse uitje aan het kegelen op onze kegelbaan. Na de eerste knal zag ik ineens het hele plafond van de keuken omhooggaan. Bij de tweede knal vlogen boven alle ramen eruit. Er is daarna nog wel wat gegeten, maar de sfeer was natuurlijk verdwenen. Tegen acht uur wilde ik het café sluiten. Ik had het helemaal gehad. Maar de hele bar zat vol. Niemand wilde weg. Tegen half tien kwam de politie vertellen dat alle zaken om tien uur moesten sluiten. Toen had ik gelukkig een argument om dicht te gaan.’

En toen?
Erik Kottink:
‘Op maandag zijn alle medewerkers van de brouwerij bij elkaar geroepen in het Expo Center in Hengelo. Daar heeft iedereen zijn verhaal kunnen vertellen en vervolgens zijn we aan de slag gegaan.’
Peter Ruseler: ‘Wij hebben als ondernemers op de Markt natuurlijk geaarzeld. Wat doen we zondag? Gaan we open of blijven we dicht? We hebben uiteindelijk besloten toch open te gaan. En wat bleek, vanaf het moment dat de deuren opengingen, om tien uur, zat de hele zaak stampvol. Er bleek bij de mensen een enorme behoefte te bestaan om hun verhalen kwijt te kunnen.’

Hoe is het met de schade?
Herman Gerritsen:
‘Wij zijn nog niet zover met de verzekering. De boel is niet helemaal hersteld. Er is redelijk veel schade aan het bedrijf. Maar het duurt allemaal zo lang. Ik heb een schade-expert in de hand genomen en die heeft alles voor me geregeld. Qua inventaris was dat vrij snel rond; daar deden ze niet moeilijk over. Maar over de schade aan het pand, daar zijn we nog niet uit. Er ligt een rekening bij de verzekeraar waar ze het niet mee eens zijn.’
Wim Kleinsman: ‘Jij hebt al een bedrag. Ik heb nog helemaal niets. De zondag na de ramp ben ik met de aannemer het hele pand doorgeweest. Deze adviseerde meteen een constructeur te bellen om de boel te stutten wegens instortingsgevaar. Maar toen ik de verzekering belde, was de eerste reactie dat ik geen schade kón hebben. Het café draait wel weer, maar ik zit met een kegelbaan waar geen wedstrijden op gespeeld kunnen worden. Dat is toch 45 man die je per keer misloopt. De verzekering zoekt gewoon een dader die aansprakelijk gesteld kan worden. Tot die tijd willen ze niets doen. En nu probeer ik wel weer partijen aan te nemen, maar dat gaat ook niet een, twee, drie. Bruidsparen die ik vraag eerst even de zaal te bekijken, komen vaak niet eens binnen. Ze zien die hekken, kapotte huizen, en rijden meteen door.’
Johan de Groot: ‘Alle ramen lagen eruit. Kozijn uit de sponning. Het plafond was naar beneden gekomen. Maar het kristallen glaswerk op tafel stond nog kaarsrecht. Heel onwerkelijk. Ik lig wel eens in bed en denk ‘is dit huis nog veilig?’ Maar daar moet je niet te lang bij stilstaan. Bij mij is de schade inmiddels geregeld. En daar heb ik zelf voor gezorgd. Ik kom uit een bouwkundige familie, dus ik kon makkelijk aantonen hoeveel de werkelijke schade bedroeg en dat het bedrag van de verzekeraar te laag was. Na de ramp zijn we tien dagen dichtgeweest en ook dat is gecompenseerd. Erger was het na die tijd. Het hele tweede kwartaal was weg.’

Is de ramp een dagelijks terugkerend gespreksonderwerp?
Peter Ruseler: ‘
Ja. Laatst nog in Amsterdam tijdens de Café van het Jaar-verkiezing. Daar waren we omdat we met het Gran Café finalist waren. Iedereen die je tegenkomt begint erover. Voor Enschede is dat gewoon heel vervelend. Wij zijn geen rampstad, dus laten we een keer ergens anders over praten.’
Herman Gerritsen: ‘Bij ons gaat het ook de hele dag nergens anders over. Ik vind dat heel vervelend, omdat ik het er zelf ook nog moeilijk mee heb. Het moet maar eens afgelopen zijn. Ik heb mezelf nog een jaar gegeven en als het dan niet beter gaat, dan overweeg ik de zaak te verkopen. Het vreet aan je. Gisteren kreeg die foto van de ramp een prijs. Die jongen die daar dood op de grond ligt, kwam wel bij mij in de zaak. Om hier te zitten is ook niet alles. Het is weer een soort verwerkingsproces.’
Wim Kleinsman: ‘De Kamer van Koophandel zei laatst ook dat het wel drie tot vijf jaar kan duren voordat de gevolgen een beetje weggeëbd zijn.’
Johan de Groot: ‘Ik heb er zelf niet zoveel last van. Wel is het zo dat ik nog nooit door die kijkgaten in de schutting om de wijk heb willen kijken. En het boek over de ramp ligt bij ons in de zaak, maar ik heb het nog niet ingekeken.’

Grolsch was zelf ook slachtoffer van de ramp. Wat kun je op zo’n moment voor je relaties betekenen? En hebben jullie als ondernemer veel aan Grolsch gehad?
Erik Kottink:
‘Ons grootste probleem waren de fusten, maar dat is razendsnel geregeld. We hebben bier kunnen betrekken uit Flensburg. Die brouwerij heeft dezelfde koppeling als wij. Onze klanten hebben heel goed meegewerkt. Niemand heeft gezegd: ‘het bier is niet lekker’. Daarna hebben we een rondje langs de getroffen bedrijven gemaakt en gevraagd of ze nog hulp of expertise nodig hadden, met betrekking tot de schade of de verzekeraar. Ook hebben we gesteld dat geen enkele relatie door de ramp failliet mag gaan.’
Peter Ruseler: ‘Ik heb Erik ook bewust even met rust gelaten. Ik zie het allemaal wel, was mijn gedachte. Donderdag of vrijdag erna kwam hij bij mij.’
Herman Gerritsen: ‘Als ik ze bel, dan zijn ze er. Ik heb bezoek gehad van de bouwtechnische dienst die een stuk van de schade heeft geïnventariseerd.’

Tot slot, wat gaat er volgend jaar gebeuren op 13 mei?
Peter Ruseler:
‘Dat staat nog niet vast. We hebben een brunch gehad voor de slachtoffers met een prachtig concert. Er is een idee om dat concert te herhalen. Oud en nieuw is trouwens het eerste verhaal dat gaat spelen. Iedereen is het erover eens dat er iets moet gebeuren in verband met de pers die massaal naar Enschede zal komen. Zeker ook vanuit de gemeente is er een sterke wens toch maar niets verkeerds te doen. Er is sprake van een fakkeltocht, maar iedere vuurpijl die de lucht ingaat zal natuurlijk gefilmd worden.’
Herman Gerritsen: ‘We overwegen op 13 mei dicht te gaan. Er worden sowieso geen partijen aangenomen.’
Johan de Groot: ‘Het is een beetje een rare dag. 13 mei valt op een zondag. Stel dat FC Twente die dag thuis moet spelen. Zegt Twente dan ook: ‘we spelen niet’? Als het stadion vol zit en ik ben dicht, dan doe ik dat om persoonlijke redenen. Commercieel zou het slecht voor mij zijn, want ik zit ’s zondags altijd vol.’