artikel

Deze stad wordt nooit meer hetzelfde

Horeca

Arie de Haan woont en werkt in New York. Hij heeft onder meer een bedrijf dat convenienceproducten maakt voor de horeca. Ook hij is geschokt door de ramp die zijn stad heeft getroffen. Voor Misset Horeca tekende hij een dagboek op.

Dinsdag 11 september
Ik ga vroeg op weg naar Brooklyn, waar ons bedrijf is gevestigd. Mijn business partner Frans Preidel is op ’t ogenblik in San Francisco met z’n vrouw om een paar dagen te genieten van een welverdiende vakantie. Het is een stralende morgen in Manhattan. Ik stap in de auto en neem de Manhattan Bridge naar Brooklyn.

Rond 8:45 uur die morgen heb ik een vergadering met mijn drie managers. We bespreken zaken als het productieschema en de USDA-inspectie. Dan gaat de telefoon. ‘Did you hear what happened honey?’, vraagt Melanie, m’n vriendin, die me opbelt vanuit Manhattan. ‘They are attacking the World Trade Center!’ Ik ren het dak op en zie zwart-grijze rookwolken opstijgen vanuit het financiële centrum van Manhattan. Met verbijstering kijk ik naar het onwezenlijke drama en besef dat wat terroristen in 1993 niet gelukt was, nu dus werkelijkheid is geworden.

Opnieuw gaat de telefoon en ik hoor het verbijsterende nieuws dat de eerste toren is ingestort, en kort daarna hoor ik op de televisie dat er een aanslag op het Pentagon is gepleegd. Op zo’n moment duurt het even voordat het onwezenlijke nieuws tot je doordringt. Dan hoor ik het nieuws van het vliegtuig dat is neergestort bij Pittsburg. Houdt het nog op vandaag of hoe zit het?Niemand had gedacht dat die torens zo snel zouden instorten, en dit maakt een onuitwisbare indruk. De televisiebeelden zijn weerzinwekkend. Mensen die uit het raam springen, je kijkt ernaar maar je gelooft je ogen niet. M’n vriendin werkt als designer in midtown en blijft die dag thuis. Haar kantoor blijft gesloten; ze brengt de rest van de dag door voor de televisie en bij de telefoon.

We proberen een aantal vrienden te bereiken die in het getroffen gebied werken. Een paar uur gaan voorbij, want telefoons werken niet goed vanwege overbelasting van het net. John Gordon, die werkt bij het financiele bedrijf Lehman Brothers, belt aangeslagen op. Zijn kantoor is pal naast het WTC. Hij heeft het tweede vliegtuig in het gebouw zien vliegen en is blij dat hij het er levend vanaf heeft gebracht. Mijn business partner Frans Preidel belt me op uit San Francisco en vraagt hoe de situatie in New York is. Ik vertel hem dat ik al een paar uur probeer om naar m’n ouders in Nederland te bellen maar dat het me niet lukt. Hij biedt aan om het te proberen vanuit San Francisco, en laat ze vervolgens weten dat alles goed met me is. Het lukt me die morgen nog wel om een aantal e-mails te sturen naar een aantal bezorgde familieleden, vrienden en kennissen.Frans vertelt me die ochtend dat hij besloten heeft om een auto te huren en direct terug te rijden van de West Coast naar New York. Hij heeft begrijpelijk geen zin meer om te vliegen die week; bovendien zijn alle vluchten naar New York voor die week gestopt. Hij zou uiteindelijk drie dagen later thuiskomen in New York.

Als ik dinsdag tegen een uur of vier in de middag de zaak verlaat en probeer terug te rijden in de stad, word ik overal tegengehouden door politie. Alle tunnels en bruggen naar Manhattan zijn afgesloten; de chaos en paniek in de stad is onvoorstelbaar groot. Ik besluit om m’n auto in Brooklyn te laten en pak de subway (een van de weinige lijnen die nog rijden) naar Manhattan. Daar is de sfeer grimmig en heel bizar. Je ruikt de brandlucht en overal zie je politie, ambulances en reddingswerkers van en naar ‘ground zero’ gaan. Ik woon ongeveer 15 minuten lopen van het World Trade Center, aan de Lower East Side van Manhattan. Eindelijk thuisgekomen kijken we naar CNN en zien misselijkmakende beelden van een feestvierende menigte in Nablus. Wat een krankzinnige wereld is dit eigenlijk. Die nacht slaap ik slecht en krijg tot vroeg in de ochtend bezorgde telefoontjes uit Nederland. Wat de les ook zal zijn, Amerika is geraakt waar het echt pijn doet en zal in die zin nooit meer hetzelfde zijn.

Woensdag 12 september
Ik ben al weer vroeg in Brooklyn en probeer wat te werken. Maar veel zin heeft het allemaal niet. Telefoon-, fax- en DSL-lijnen werken niet. Ik krijg voor de rest van de week geen ingrediënten meer in huis, dus stuur ik 18 man personeel naar huis en ga ik maar weer terug naar de stad.De hele dag rook, sirenes, helikopters en F16-straaljagers in de lucht. Later op de dag is het vreemd stil op straat. Amper verkeer, hier en daar sirenes, mensen lopen op straat, praten met zachte stem of staren naar de hemel, waar eens de Twin Towers stonden. Het is een raar gevoel om die skyline nooit meer te kunnen zien zoals je het kent.

Zondag 16 september
Het is inmiddels vier dagen later. Het lijkt erop dat al mijn vrienden en kennissen ongedeerd zijn. Op televisie zie ik hartverscheurende beelden van mensen die op zoek zijn naar familieleden en die blijven hopen dat ze leven, ook al werkten ze in de bovenste verdiepingen van de eerst getroffen toren. Hoewel veel mensen hun dagelijkse leven weer hervatten, is New York nog nooit zo stil geweest.

Mijn business partner Frans en z’n vrouw, die voorheen in de financiële wereld werkten, kennen samen ruim 11 mensen die waarschijnlijk zijn omgekomen in de Twin Towers. M’n vriend John Gordon van Lehman Brothers mist ook een aantal collega’s en zijn bedrijf heeft voorlopig de twee Sheraton hotels afgehuurd. Zijn kantoor staat op instorten. Restaurants gaan langzamerhand weer open, maar hebben al een week geen verse producten binnengekregen. Restaurants als Chicama van Douglas Rodriguez geven gratis maaltijden aan emergency workers, brandweer en politie.

Die avond ga ik met Melanie naar een herdenkingsbijeenkomst aan de Upper West Side. Men is diep onder de indruk van wat er de afgelopen dagen allemaal is gebeurd. Mensen creëren spontaan herdenkingsplaatsen in straten, op pleinen, voor de deur van restaurants etc. Veel kaarsen, foto’s, gebeden, Amerikaanse vlaggen en bloemen. Het is allemaal heel indrukwekkend. Toch is er ook een beetje een sfeer van ‘we laten ons er niet onder krijgen’. New Yorkers zijn veerkrachtig en onder de krachtige leiding van burgemeester Guliani hebben alle New Yorkers zich ingezet voor een spoedig herstel van de stad. Met de vernietiging van het WTC zijn bedrijven weggevaagd die nooit meer zullen bestaan, zelfs niet op een andere locatie. Wereldberoemd was restaurant Windows on the World van chef Michael Lomonaco op de 107e verdieping. Spectaculaire bar en een adembenemend uitzicht. Ik denk dat veel van de restaurants rond het rampgebied (Tribeca, Financial district) waarschijnlijk gaan verdwijnen of het in ieder geval heel erg moeilijk gaan krijgen. Deze stad zal nooit meer dezelfde zijn. De gevolgen van deze gebeurtenis zijn niet te overzien. Heel veel mensen zullen nog heel lang hier het effect van ondervinden. Ik ben ongerust voor het effect ervan op de economie. Hopelijk blijft Amerika voorlopig gespaard voor meer leed door terroristische aanslagen.