artikel

Franchising niet zo eenvoudig als het lijkt

Horeca

Franchising in de horeca neemt toe. Veel horecaondernemers overwegen om iets met franchising te doen, hetzij als franchisegever, hetzij als franchisenemer. Juridisch gezien is deze vorm van ondernemen echter complex. Veel horecaondernemers die overwegen franchisenemer te worden, weten niet goed waar ze op moeten letten. Enkele belangrijke aspecten op een rij.

Franchising is een vorm van commerciële samenwerking tussen bedrijven. De ondernemers willen een uniek horecaconcept exploiteren. Dit unieke concept is ontwikkeld door de franchisegever. De franchisenemer krijgt het recht om van het concept gebruik te maken. Er wordt uiteraard wel van de franchisenemer verwacht dat hij zich aan de regels van de franchisegever houdt.

Franchising is in een aantal opzichten dus anders dan het runnen van een ‘normaal’ bedrijf. De franchisenemer moet zich realiseren dat hij een stuk vrijheid van handelen inlevert. Voor veel horecaondernemers is deze vrijheid erg prettig, anderen vinden het weer makkelijk dat veel zaken geregeld worden. Begin dus niet aan franchising als je deze vrijheid niet wilt inleveren. Franchising komt in veel verschillende vormen voor. Er wordt ook wel een onderscheid gemaakt tussen hard- en soft-franchising. Hard-franchising is de meest intensieve samenwerkingsvorm, waarbij ook de meeste juridische problemen kunnen spelen. De tips in dit verhaal zijn met name gericht op hard-franchising.

De regelgeving wat betreft franchising is niet eenvoudig. Er bestaat een verschil in regelgeving tussen kleinere en grotere franchisegevers. Naarmate de franchiseorganisatie groter is, gelden er strengere regels, onder meer over het opleggen van verkoopprijzen en afnameverplichtingen (verplichte inkoop bij een bepaalde leverancier). Aangezien er weinig regelgeving van toepassing is op franchising heeft de franchisegever – met name de kleinere – een behoorlijke vrijheid om de inhoud van de contracten vast te stellen. De wettelijke bescherming van de franchisenemer is niet altijd even groot. Oppassen dus.

De eerste indruk
Iedereen is het erover eens dat franchising een meerwaarde moet hebben. Het moet een win-win-situatie opleveren. Helaas zit er tussen de franchisegevers ook een aantal minder professionele partijen. Het is niet altijd makkelijk om deze te herkennen. Wel is het mogelijk om op grond van een aantal vragen een eerste indruk te krijgen van de franchiseorganisatie. U kunt bijvoorbeeld vragen naar het (uitgewerkte) handboek, de toekomstvisie (staan de plannen op papier?), en, in geval van hard-franchising, vragen of er onderzoek is gedaan naar vestigingsplaatsen en een haalbaarheidsonderzoek laten doen.

Daarnaast kunt u vragen welke diensten de franchisegever voor de franchisenemers verricht. Wees voorzichtig als deze vragen niet worden beantwoord of als de stukken niet bestaan.Leg zoveel mogelijk afspraken schriftelijk vast. In principe mag u er vanuit gaan dat wat de franchisegever vertelt ook juist is. U moet later echter wel kunnen bewijzen dat de franchisegever deze opmerkingen heeft gemaakt. Vraag ook of de franchisegever is aangesloten bij de Nederlandse Franchise Vereniging (NFV).

Het contract
Denk niet dat er nooit te onderhandelen valt over de voorwaarden in een franchisecontract. Met name de kleinere franchiseketens in de horeca hebben in de praktijk vaak verschillende contracten. Uiteraard zal een franchisegever dit niet snel toegeven. Daarnaast is het voor menig franchisegever niet altijd even eenvoudig om aan geschikte franchisenemers te komen.Let niet alleen op de percentages (vergoedingen) die u moet afdragen, maar ook op andere aspecten in het contract. Welke mogelijkheden heeft de franchisegever om de franchiseovereenkomst op te zeggen? In tegenstelling tot bijvoorbeeld een huurcontact kan de franchisegever meerdere redenen in het contract opnemen op grond waarvan hij de overeenkomst kan beëindigen. Gaat u goed na of deze redenen redelijk zijn.

Wat voor bescherming heeft u bijvoorbeeld na afloop van de franchisetermijn? Kan de franchisegever u na afloop van deze termijn er zomaar uitzetten? Wordt u wel een redelijke termijn (van minimaal tien jaar) gegund om uw investeringen terug te verdienen? Welke mogelijkheden zijn er om uw bedrijf in een later stadium te verkopen? Realiseer u dat u als franchisenemer niet in dezelfde positie verkeert als bijvoorbeeld de eigenaar van een ‘normaal’ horecabedrijf. Van een normale verkoop van goodwill, handelsnaam en inventaris is geen sprake. De goodwill speelt wel een belangrijke rol. Deze zal de waarde van uw bedrijf bepalen. Het is belangrijk om de vrijheid te hebben uw bedrijf te verkopen aan de partij die u uitkiest. In de meeste gevallen mag dit echter niet zomaar. Spreek met de franchisegever een duidelijke regeling af over de eventuele toekomstige verkoop van uw zaak.

Vergoeding
Indien de franchisegever een recht van eerste koop op de zaak heeft: tegen welke vergoeding kan hij dan kopen? Het kan toch niet zo zijn dat voor de door u opgebouwde goodwill niets wordt vergoed. Het is mogelijk om in het contract een regeling op te nemen op welke wijze de goodwill wordt bepaald indien de zaak wordt verkocht. Dit voorkomt latere discussies. Welke mogelijkheden resteren er om uw inkoop bij een ander te doen op het moment dat die aantoonbaar goedkoper is? Dit geldt niet alleen voor de inkoop van bier, maar ook voor alle andere inkopen.

Is het contract niet in strijd met het Europees recht en de Mededingingswet? Indien dit het geval is, betekent dit (vreemd genoeg) niet dat u in een later stadium juridisch altijd zult winnen. Het is dus van belang om al bij het opstellen van het contract hiermee rekening te houden. Het is bijvoorbeeld op grond van het Europees recht vaak niet toegestaan om meer dan 80 procent van de inkoop te moeten doen bij een bepaalde groothandel. Ook vastgestelde verkoopprijzen zijn vaak niet toegestaan. Enige kennis op dit terrein kan vaak zorgen voor een sterkere onderhandelingspositie. Franchising is juridisch ingewikkeld. Het is belangrijk dat de franchisenemer zich van tevoren goed op de hoogte stelt van alle voorwaarden. Ook dient hij goed na te denken over een toekomst waarbij zaken minder gunstig uitpakken dan hij hoopt.