artikel

Wieg contractcatering stond in Rotterdamse haven

Horeca

Bestrijders van drankmisbruik in de Rotterdamse havens legden de basis voor de bedrijfscatering in Nederland. Dankzij een flinke dosis volharding droegen ze bij aan betere omstandigheden voor de havenarbeiders en een kelderende omzet van sterke drank. De Volksbond Rotterdam speelde daarbij een doorslaggevende rol. Met zevenmijlslaarzen rennen we door de geschiedenis…

Wieg contractcatering stond in Rotterdamse haven

Mijlpaal 1. Op 19 mei 1889 staakten bootwerkers in de haven van Rotterdam. Ze kampten met lage lonen, lange werktijden, barre werkomstandigheden. Gevolgen: drankmisbruik en sociale wantoestanden. De bootwerkers hadden derhalve veel te wensen, maar ze wilden boven alles wacht- en schaftlokalen in de havens.

Mijlpaal 2. Op 15 juni 1889 werd de ‘Afdeeling Rotterdam van de Volksbond tegen drankmisbruik’ opgericht. De bond zou de strijd aangaan met de Rotterdamse kroegbazen, die niet zelden ook koppelbazen waren, schrijft Peter van Druenen in het boek ‘Van koffiehuis tot catering’.

Mijlpaal 3. Drank maakte toen al meer kapot dan mensen lief was. De Volksbond begon daarom in 1894 met het organiseren van theekransjes en ging met een koffiewagen door de haven. Maar nee, het werkte niet. Ook het opzetten van een bibliotheek om de arbeiders tijdverdrijf en leesvoer te bezorgen, werd geen succes.

Mijlpaal 4. Maar de bond volhardde. Op 2 januari 1899 werd een hernieuwde poging gedaan om het drankmisbruik te lijf te gaan. Op die dag werd om 5 uur s’ochtends het eerste koffiehuis van de Volksbond afdeling Rotterdam geopend. En dit werd wel een succes. Al was de exploitatie (koffie voor drie cent) allesbehalve commercieel verantwoord.

Mijlpaal 5. Met de arbeiders ging het de goede kant op. De praktijken van de koppelbazen werden verboden, de arbeidsomstandigheden verbeterd en het drankmisbruik beteugeld. Mijlpaal 6. Vanaf 1907 gingen bedrijven wacht- en schaftlokalen inrichten om enkele jaren daarna over te stappen op het aanbieden van koffie en broodjes. De eerste vormen van bedrijfscatering zagen het levenslicht.

Mijlpaal 7. In 1910 kreeg de Volksbond het verzoek een koffiewagen te exploiteren op het terrein van een cargadoorsfirma. Vervolgens ging de bond een kantine exploiteren op het terrein van NV Thomsen’s Havenbedrijf. De bond moest daarbij wel zelf zorgen voor de keukeninventaris. De contractcatering was geboren.

Mijlpaal 8. Maar het wilde aanvankelijk niet zo vlotten; het duurde tot eind jaren ‘20 voordat de exploitatie van bedrijfskantines goed op gang kwam. Nadat de Tweede Wereldoorlog nog even roet in het eten gooide, groeide het aantal bedrijfsrestaurants dat de Volksbond in en om Rotterdam exploiteerde door tot 129. We zijn nu aangeland in het jaar 1967.

Mijlpaal 9. ‘In 1968’, zo bericht Van Druenen ‘werd het begrip kantinebeheer vervangen door het begrip catering.’ In dat jaar ging de Volksbond – gedwongen door andere spelers op de markt – van start met een commerciëlere aanpak. Tegelijkertijd begonnen de bedrijfsrestaurants aan een hernieuwde opmars en legden de koffiehuizen in Rotterdam één voor één het loodje.

Mijlpaal 10. Op 14 mei 1971 werd het oudste koffiehuis aan de Stieltjesstraat gesloten.

Mijlpaal 11. In 1975 bracht de Volksbond de exploitatie van kantines onder in de VB Kantinebeheer. Deze naam werd in 1975 vervangen door Stichting Bedrijfsrestauratie Nederland (BRN), de voorloper van het huidige Albron.

Mijlpaal 12. Vanaf 1967 gingen de kantines werken met dagmenu’s. De concurrentie onder cateraars groeide. Behalve op prijs proberen de aanbieders elkaar te overtreffen op service, flexibiliteit, innovatie en kwaliteit. En dat is nu nog zo.

Bron: Van koffiehuis tot catering. Honderd jaar restauratieve dienstverlening 1889 – 1989 door Peter van Druenen. Uitgeverij Waterstad, Rotterdam, 1989. ISBN 90-72405-08-0.