artikel

Abrona: Hotel zonder handicap

Horeca

John is chef-afwas. Hij staat op scherp, want vanavond schuiven ruim 40 gasten aan voor een diner in hotel-restaurant Abrona in Oudewater. John behoort tot een groep van 27 verstandelijk beperkte mensen die werken in het hotel dat op volledig commerciële basis draait. De grote ogen van John stralen wijde bundels enthousiasme uit: hij heeft een wereldbaan.

Enkele dagen na de jaarwisseling. De kerstversiering bepaalt nog steeds de ambiance in hotel-restaurant Abrona in het historische dorp Oudewater. Op verzoek van twee gezelschappen die een nieuwsjaardiner boekten, blijven kerstboom en feestverlichting enkele dagen langer staan en hangen.
Abona onderscheidt zich op het eerste gezicht in niets van een regulier hotel-restaurant. Sfeervolle receptie, gastenboek op de balie, warm ingericht restaurant met bar, mooi terras in de achtertuin, professionele keuken, twaalf verzorgde kamers. Het classificatiebordje met twee sterren op de gevel, naast het Koninklijk Horeca Nederland-logo.
Het verschil schuilt in de medewerkers. Een deel van het team bestaat uit mensen met een verstandelijke beperking. Bijgestaan door zorg- en horecaprofessionals krijgen ze de kans zich te ontwikkelen en een plaatsje te veroveren in de samenleving. Niet afgeschermd tussen vier muren, maar midden in het dagelijks leven. Begeleid, dat wel, maar met de kritische ogen van de gast op zich gericht. Want ook in Abrona accepteert de gast geen koffie met voetbad, geen slechte bediening, geen half opgemaakt bed en geen onappetijtelijk ogende gerechten. De toepasselijke slogan van het bedrijf luidt: ‘Gastvrijheid met zorg’. Voor de gast is Abrona gewoon een hotel zonder handicap.

Stormachtige start
Aan de lange leestafel in het restaurant treffen we Rien Lindeman, de horecamanager van Abrona, en Angelique Uiterwaal, die als jobcoach medewerkers begeleidt. Beiden in dienst van de christelijke stichting Abrona, een organisatie die in de gehele provincie Utrecht mensen met een verstandelijke beperking verzorgt, opvangt, traint en aan werk helpt.
Terwijl medewerker Ron koffie serveert (zonder voetbad!), vertellen Rien en Angelique over de stormachtige start van het hotel, dat medio 1999 de deuren opende. ‘Je ziet in het land steeds meer horecabedrijven waar mensen met een beperking werken. Vooral lunchrooms en eetcafés. Dit is het eerste hotel en dat hebben we geweten ook. Heel veel pers over de vloer, tot CNN toe.
En gasten weten ons uitstekend te vinden. Het eerste volledige boekjaar, 2000, halen we een omzet van bijna een miljoen. Terwijl we eigenlijk nog in de opbouwfase verkeren.’
Maar niet alleen de horecadoelstellingen genereren positieve geluiden, ook de sociale functie levert goed nieuws op. Doel is immers medewerkers met een verstandelijke beperking op te leiden voor een betaalde baan. Ze beginnen namelijk als vrijwilliger met behoud van uitkering.
Twee van de medewerkers staan inmiddels op de loonlijst van het hotel, een derde gaat betaald aan de slag in de catering van een verpleegtehuis.
En de gasten, hoe reageren die? ‘Nog geen wanklank gehoord. We schreeuwen echt niet van de daken dat een deel van onze medewerkers verstandelijk beperkt is. Vermelden het alleen summier in onze brochure. Bewust, want we bieden onze gasten een normaal horecaproduct en daar willen we op beoordeeld worden.’

Gewoon solliciteren
Abrona volgt zoveel mogelijk de normale procedures zoals die overal in het bedrijfsleven gebruikelijk zijn. Iedereen moet dus solliciteren. Niet alleen de zorg- en horecaprofessionals (18 in totaal op dit moment), maar ook de medewerkers met een verstandelijke beperking. ‘We laten ze drie dagen op proef komen. Een dag in de keuken, een dag in de huishoudelijke dienst, een dag in de bediening. Op deze manier onderzoeken we wat ze kunnen en wat ze willen. We dwingen ze tot niets. Stellen alleen een paar voor de horeca normale huisregels: verzorgd uiterlijk, gepoetste schoenen, goed geschoren.’
Afhankelijk van de ervaringen tijdens de proefdagen neemt het hotel de kandidaten wel of niet aan en worden werkafspraken gemaakt. De meeste medewerkers werken parttime, afhankelijk van hun mogelijkheden twee tot vijf dagen per week, zes uur per dag.
Ober van dienst Ron doorstond de testperiode goed en werkt sinds februari 2000 in Abrona. Hij nestelt zich ook aan de leestafel en luistert vooral. Geen groot prater, wel vriendelijk en dienstbaar. Als de fotograaf arriveert, zorgt hij onmiddellijk voor koffie. Ook wil hij nog wel kwijt dat vooral werken achter de bar hem aanspreekt, maar helpen in de keuken vindt hij ook leuk.
Typerend voor Abrona, die uitspraken, vult Rien Lindeman aan. ‘We opereren als één team, maken geen onderscheid tussen zwarte en witte brigade en beschouwen iedereen als gelijkwaardig.’

Geduld een schone zaak
In de dagelijkse bedrijfsvoering van Abrona is ‘geduld’ een sleutelwoord. Als uitgangspunt hanteert het hotel de stelling dat de medewerkers met een beperking in eigen tempo het vak leren. ‘Je moet rekening houden met de mogelijkheden. De meesten varen wel bij een heldere, duidelijke structuur, waarbij ze zaken een voor een aanpakken. Maak het niet te complex voor ze, dan haken ze af. Ga er vanuit dat niets vanzelfsprekend is. Dat vergt veel geduld, dat klopt, maar leidt ook tot een ontspannen sfeer. Je accepteert veel meer van elkaar dan in een reguliere horecasituatie’, vertelt Rien. En hij kan het weten, want hij werkte onder meer als gastheer in topbedrijven als De Hoefslag en De Wilgenplas en later als dieetkok in een verzorgingstehuis. In het begin moesten de begeleidende horecamedewerkers wennen aan de samenwerking met de mensen met een verstandelijke beperking. Complexe opdrachten liepen uit op mislukkingen en verkeerd taalgebruik leidde tot misverstanden. Inmiddels is iedereen aan de situatie gewend en dat komt het resultaat ten goede.‘
Je merkt dat de medewerkers met een verstandelijke beperking groeien in het werk’, legt Angelique Uiterwaal uit als ze een rondleiding door het hotel geeft. Wijzend op de medewerkers die in het restaurant de tafels indekken voor het diner: ‘In het begin kropen ze bijna achter de gordijnen als er gasten arriveerden, zo verlegen waren ze. Nu vechten ze als het ware om een tafeltje.’

Grenzen verleggen
Even later, op een van de hotelkamers, strijkt ze met haar hand over het bed. ‘Kijk, strak opgemaakt. Je maakt mee dat iemand plotseling juichend in een kamer staat als hij of zij voor het eerst helemaal alleen zonder problemen een bed heeft opgemaakt. Ze verleggen hun grenzen en zoeken steeds een nieuwe uitdaging. Binnen hun eigen beperkingen. Dat is een mooi proces.’
Chef-kok Wijnand Vergunst onderstreept het verhaal van Angelique. ‘Zonder geduld kom je nergens, je moet voortdurend alert blijven. Soms vergeten ze gewoon wat ze moeten doen. Maar vaak verbazen ze me ook met wat ze kunnen en hun enthousiasme is eindeloos. Dat geeft mij veel voldoening. Ik ben hier niet alleen om te koken, maar ook om meer uit mijn mensen te halen.’
In de hoek van de keuken treft chef-afwas John de laatste voorbereidingen voor de avond. Even de gereedschappen testen. Hij knijpt de handel tegen de waterslang en een krachtige straal klettert in de nog lege wasbak. John grinnikt tevreden. Niemand pakt hem deze wereldbaan af.

Hotel-restaurant Abrona
Broeckerstraat 20
3421 BL Oudewater
(0348) 56 74 66

Horeca geschikt voor projecten met verstandelijk beperkten

De bedrijfstak horeca leent zich uitstekend voor projecten die mensen met een verstandelijke beperking een kans geven in de samenleving. De publieke functie van de bedrijven en de variatie in werkzaamheden bieden veel mogelijkheden voor de betrokken medewerkers om zich te ontplooien.
De Stichting Abrona speelt daar actief op in. Naast het hotel-restaurant in Oudewater exploiteert de organisatie namelijk ook een eetcafé in Wilnis (in combinatie met een kampeerboerderij) en een eetcafé in Zeist (in combinatie met een cadeaushop). Over een jaar opent Abrona een pannenkoekenboerderij in de grote nieuwbouwwijk Leidsche Rijn in de gemeente Vleuten-De Meern.
Overal in het land zijn de afgelopen jaren vergelijkbare projecten opgezet of ze staan in de steigers. Voorbeelden zijn te vinden in onder meer Nijmegen, Rotterdam, Gouda, Hoorn, Zoetermeer en Doetinchem.