artikel

BSE

Horeca

Wat is BSE?
BSE staat voor Bovine Spongiform Encephalopathy. De ziekte BSE komt voor bij volwassen runderen (Bovine) van beide geslachten die meestal ouder zijn dan 4 tot 5 jaar. Zenuwcellen in de hersenen van runderen met de aandoening vertonen holtes, waardoor de hersenen er sponsachtig (Spongiform) uitzien. Encephalopathy staat voor hersendegeneratie of ontaarding van het hersenweefsel.
Naar boven

Waar komt BSE voor?
BSE werd in 1986 voor het eerst geconstateerd in Groot-Brittannië. Daar heeft de ziekte zich het sterkst verspreid. In totaal zijn hier al ruim 180.000 besmette runderen aangetroffen.Ook Ierland, Denemarken, Spanje, Portugal, Zwitserland, België, Italië, Duitsland, Frankrijk en Luxemburg zijn geconfronteerd met de ziekte, maar het aantal gevallen in deze landen is veel kleiner.
In Europa zijn nog geen BSE-gevallen geconstateerd in Griekenland, Oostenrijk, Noorwegen, Zweden en Finland.
Er zijn tot nu toe nog geen gevallen van BSE gemeld buiten Europa. Wel overweegt China als eerste niet-Europees land de snelle BSE-test uit voorzorg te gaan toepassen.
Naar boven

Oorzaken
De hersenaandoening BSE bij runderen wordt veroorzaakt door prionen. Dit zijn infectueuze eiwitten die na opname door de koe bepaalde veranderingen veroorzaken waardoor hersenweefsel afbreekt. Prionen zijn in staat normale eiwitten om te vormen tot abnormale exemplaren en bieden weerstand tegen hitte, straling en chemische ontsmettingsmiddelen. Om een koe te infecteren, blijkt maar 0,2 gram besmet hersenmateriaal nodig te zijn. Prionziekten komen al honderden jaren voor bij een groot aantal diersoorten en bij de mens.
Naar boven

Verspreiding
Over de verspreiding van BSE bestaan nog steeds verschillende theorieën:

Veevoer
Veevoer wordt als de grootste besmettingsbron gezien, maar het wetenschappelijke bewijs ontbreekt. Producenten van veevoer voegen het meel van vlees en beenderen toe om het voer te verrijken met kalk en eiwitten. Karkassen van met BSE besmette runderen zouden zijn verwerkt tot diermeel en vervolgens verwerkt in veevoer. In voer voor runderen zit sinds 1990 geen diermeel meer, maar in voer voor varkens en pluimvee wordt maximaal vijf procent diermeel verwerkt. Volgens Franse wetenschappers is de belangrijkste oorzaak van BSE kruisbesmetting: runderen eten per ongeluk of na het mengen van verschillende voersoorten varkens- of pluimveevoer en krijgen zo de prion, de veroorzaker van BSE, binnen. Sinds 15 december 2000 is het in Nederland verboden om diermeel in veevoer voor alle dieren te verwerken.

Scrapie
BSE kan ook zijn veroorzaakt door schapen met scrapie. De scrapieverwekker zou via slachtafval van schapen in diermeel zijn terecht gekomen, waarna runderen via veevoer met dat diermeel zouden zijn besmet.

Van koe op kalf
Een andere vorm van verspreiding van BSE is overdracht van een besmette koe op haar nakomelingen. Als de koe binnen zes maanden na de bevalling BSE ontwikkelt, is het geschatte risico op een kalf met BSE 1 tot 10 procent.
Naar boven

BSE en Creutzfeldt-Jakob
BSE lijkt op de ziekte van Creutzfeldt-Jakob bij de mens. Deze hersenaandoening wordt net als BSE veroorzaakt door prionen (infectueuze eiwitten). Een nieuwe vorm van de ziekte van Creutzfeldt-Jakob wordt in verband gebracht met BSE. De ziekte zou veroorzaakt kunnen zijn door het eten van met BSE besmet rundvlees.
De ziekte van Creutzfeldt-Jakob is een ongeneeslijke hersenaandoening die overal ter wereld voorkomt. De ziekte begint meestal met kleine geheugenstoornissen en depressies. De ledematen en het gelaat kennen schokkende bewegingen. Andere symptomen die na verloop van tijd optreden zijn onstabiel en aarzelend lopen, verslechtering van het zicht, onduidelijk en trager spreken en moeilijkheden met het vinden van de juiste woorden tijdens een gesprek. In het laatste stadium zijn incontinentie, krampachtige bewegingen, beven, stijve armen en benen en het niet meer kunnen bewegen of spreken duidelijke symptomen. Mensen die de ziekte van Creutzfeldt-Jakob hebben, zijn zich er alleen in het beginstadium van de ziekte van bewust dat er iets fout is.

De ziekte van Creutzfeldt-Jakob kent twee vormen: de klassieke vorm en de nieuwe vorm.

Klassieke vorm
De klassieke vorm komt meestal voor bij ouderen van gemiddeld 65 jaar. De ziekte kan opduiken zonder enige aanwijsbare oorzaak, kan een genetische oorzaak hebben of kan het gevolg zijn van de overdracht van geïnfecteerd menselijk weefsel. De eerste symptomen zijn meestal dementie en bewegingsstoornissen.

Nieuwe vorm
In Groot-Brittannië is sinds 1995 een nieuwe vorm van de ziekte van Creutzfeldt-Jakob vastgesteld bij jonge mensen tussen 16 en 42 jaar. De eerste symptomen van de nieuwe vorm zijn meestal een depressie of andere psychische symptomen. Deze nieuwe vorm lijkt op BSE en is tot nu toe alleen in Groot-Brittannië en Frankrijk officieel vastgesteld. In Groot-Brittannië ligt het totale aantal mensen dat aan de ziekte is overleden sinds november 2000 op 81 en in Frankrijk op 3. Tot dusver is de nieuwe vorm van de ziekte nog niet voorgekomen in Nederland.De nieuwe vorm van de ziekte wordt in verband gebracht met BSE, omdat Groot-Brittannië het enige land ter wereld is met een uitgebreid BSE probleem en daar juist de meeste gevallen van de nieuwe vorm van Creutzfeldt-Jakob voorkomen.
De nieuwe vorm van de ziekte zou veroorzaakt kunnen zijn door het eten van met BSE besmette organen van runderen. Vooral hersenen, hersenmerg, ruggenmerg, ogen, amandelen, darmen en de milt kennen een hoge besmettelijkheid. In de Europese Unie is het verboden om deze risicomaterialen te verkopen. Britse wetenschappers houden, naar aanleiding van diverse onderzoeken, rekening met een langere incubatietijd van de nieuwe vorm van de ziekte van Creutzfeldt-Jakob dan tot nu werd aangenomen. Tussen besmetting en de eerste ziekteverschijnselen kan dertig jaar liggen. De ziekte kan dus nog meer slachtoffers maken dan tot nu toe werd aangenomen.
Tegelijk met de BSE-paniek in Frankrijk hebben op 17 november 2000 nabestaanden van slachtoffers van de nieuwe vorm van de ziekte van Creutzfeldt-Jakob een klacht ingediend tegen de Franse staat. De klacht wegens vergiftiging is ook gericht tegen de Britse en Europese instanties. De klagers beschuldigen de staat en de andere instanties van starheid bij de bestrijding van BSE. Het tijdelijke verbod in Frankrijk van het gebruik van diermeel in veevoer komt volgens de aanklagers te laat. Frankrijk telt tot nu toe drie slachtoffers van de ziekte.
Naar boven