artikel

Frankenstein en andere monsters

Horeca

Er komen steeds meer voedingsmiddelen op de markt die op enigerlei wijze gemodificeerd of gemanipuleerd zijn. Ze worden wel Frankenstein foods genoemd.

Hoe ethisch of onethisch is het verstrekken van dit soort levensmiddelen? Om het antwoord daarop te vergemakkelijken hier een kleine opsomming van wat nu eigenlijk precies wat is. Hoe zit dat nu écht met die gemanipuleerde tomaten?

Antioxidanten
Antioxidanten zijn stoffen die vrije radicalen (zie vrije radicalen) onschadelijk kunnen maken.
Bekende antioxidanten zijn flavonoïden, vitamines A, C en E en het mineraal seleen. Een tijd lang leken deze stoffen de wondermiddelen om ons te behoeden voor ernstige ziektes als kanker en hart- en vaatziekten. Maar uitkomsten van onderzoeken doen vermoeden dat het zo eenvoudig niet ligt. Hoeveel antioxidanten iemand per dag nodig heeft om ernstige ziekten te voorkomen, is tot op dit moment nog totaal onduidelijk.

Bioactieve stoffen
In groente en fruit zitten veel bioactieve stoffen zoals capsaicine, lycopeen en quicertine. Dit zijn met vitamines vergelijkbare stofjes die op de een of andere manier kanker of hart- en vaatziekten kunnen helpen voorkomen. Wetenschappers verwachten in de toekomst nog meer gunstige stoffen te ontdekken in groente en fruit. Bijzonder is dat deze stoffen in geïsoleerde vorm niet veel heil verrichten, waarschijnlijk zijn ze alleen in de juiste combinatie werkzaam. Een groente– en fruitpil zit er dus nog niet in.

Biologische producten
Biologische producten zijn milieu- en diervriendelijk. Bij de productie ervan wordt geen kunstmest en bestrijdingsmiddelen gebruikt en de dieren hebben meer bewegingsruimte dan in de bio-industrie. De producten zijn herkenbaar aan het EKO-keurmerk. De vraag naar biologische producten is het afgelopen jaar met ruim 40% gestegen. De Stichting keurmerk alternatieve landbouw (Skal) controleert of alle EKO-producten ook daadwerkelijk biologisch zijn geproduceerd.

Biotechnologie
Biotechnologie is het gebruik van delen van, of gehele (micro-)organismen zoals schimmels, bacteriën of gisten voor de productie van stoffen. Biotechnolgie is niets nieuws onder de zon.
Klassieke voorbeelden zijn het toevoegen van wijngist aan druivensap om er wijn van te maken, het gebruik van schimmels bij de productie van diverse Franse kazen en de melkzuurbacteriën die nodig zijn voor de productie van yoghurt. Wel nieuw is de term ‘moderne’ biotechnologie. Hiermee wordt het geknutsel met erfelijk materiaal van organismen bedoeld (zie Genetische modificatie).

Functional foods
Functional foods of designer foods zijn voedingsmiddelen met een toegevoegde waarde. Er is een stofje aan toegevoegd dat normaal ook in de voeding voorkomt. Maar door die stof toe te voegen, heeft het product een extra gezondheidswaarde. Denk aan het toevoegen van vitamine C aan melk of extra ijzer aan een ontbijtgraan.

Genetische modificatie
Genetisch gemodificeerde producten, gentechvoedsel of genetische gemanipuleerde producten zijn voedingsmiddelen waarin met behulp van biotechnologie erfelijke eigenschappen zijn gewijzigd. Levende organismen bestaan uit cellen. In elke cel ligt erfelijke informatie vast in de genen (het DNA). Moderne biotechnologie maakt het mogelijk stukjes uit de genen te knippen, te vervangen of toe te voegen en dus erfelijke eigenschappen van het ene op het andere organisme over te brengen. Zo kunnen de eigenschappen van planten zodanig gewijzigd worden dat ze tegen ziektes en plagen kunnen of bestand zijn tegen bepaalde onkruidbestrijdingsmiddelen. Er komen steeds meer producten op de markt die met behulp van genetische modificatie zijn bereid. Vooral grote delen van de wereld soja- en maisproductie is afkomstige van genetisch gemodificeerd zaaigoed.

Plantensterolen
Plantensterolen maken deel uit van onze dagelijkse voeding. Ze komen in veel voedingsmiddelen voor – zij het in zeer kleine hoeveelheden – bijvoorbeeld in tarwe, rogge en olijfolie. Deze plantensterolen hebben cholesterolverlagende eigenschappen. Ze blokkeren de opname van cholesterol vanuit de darmen. Het teveel aan cholesterol verliest men dan met de ontlasting. Wie dagelijks zijn brood besmeert met margarine met plantensterolen, verlaagt in korte tijd zijn cholesterolspiegel in het bloed met gemiddeld 10 procent. Het effect kan meestal al na twee of drie weken worden waargenomen.

Voedingssupplementen
Voedingssupplementen zijn vitamines, mineralen, aminozuren, kruiden en andere planten die de voeding aanvullen om de gezondheid te bevorderen. Supplementen hebben altijd de vorm van een pil of tablet.

Vrije radicalen
Vrije radicalen zijn agressieve stoffen die in het lichaam kunnen ontstaan door roken, zonlicht, ziekteverwekkende bacteriën en virussen maar ook door de normale stofwisselingsprocessen in het lichaam. Als vrije radicalen in overvloed aanwezig zijn, beschadigen ze cellen in het lichaam. Uiteindelijk kunnen ze daardoor hart- en vaatziekten en kanker veroorzaken. Antioxidanten kunnen vrije radicalen onschadelijk maken.