artikel

Groeiend aantal fastfoodbedrijven biedt een goed ontbijt aan

Horeca

Het lijkt een kleine moeite. Boterhammen smeren, koffie zetten, krantje pakken en even een kwartiertje ontbijten. Maar voor veel tweeverdieners begint de dag met een sprong uit de startblokken. Jas aan, tas mee en snel op weg naar het werk. Daarom groeit de groep jonge mensen die op weg snakken naar een koffie en een broodje, zegt Koninklijke Horeca Nederland. Maar waar zijn dan de gespecialiseerde outletstores: oftewel de koffieshops?

Zeker voor de Amerikaanse en Britse toeristen in ons land is het even wennen. De Nederlandse koffieshop serveert eerder hasj en wiet dan een kopje koffie en een broodje kaas. Het aantal vestigingen dat daadwerkelijk verkoopt wat de naam duidelijk maakt, is in deze tak van fastfood bijzonder klein. Daarentegen telt Nederland honderden verkooppunten die ’s morgens de koffie klaar hebben en de broodjes in de etalages stallen. Maar dergelijk verkooppunten heten tankstation, snackbar, bistro, boulangerie, croissanterie, kiosk, of restauratie. Hun deuren gaan voor dag en dauw open om de hongerige tweeverdiener in de ochtend van dienst te zijn.
Ondanks de honderden outletstores met koffie en broodjes is er in het verleden nooit gretig gegeten en gedronken in de ochtenduren, vertelt Paul van Wageningen. De commercieel directeur van horeca-exploitant Servex legt uit waarom er nooit geen echte keten van koffieshops in Nederland is ontstaan. ‘Ik zit al 20 jaar in het vak en ik probeer al die tijd Nederlanders aan het ontbijt te helpen. Vergeet het maar. Buitenshuis eten is überhaupt een sociale activiteit en gebeurt niet spontaan. Het is lastig om dat denkpatroon te veranderen. Bij de Amerikanen is dat heel anders. Die zien het buiten-de-deur eten niet als sociaal. Zij hebben honger en gaan naar een broodjeswinkel. Dat is wel spontaan’.

Mentaliteit
Servex exploiteert diverse vestigingen op de NS-treinstations in Nederland. Bijvoorbeeld de bekende kiosken op de NS-perrons, maar ook Pizza Hut vestigingen, ijsformule Swirl’s, snackbar Smullers en broodjeszaak C’est du Pain behoren tot deze moedermaatschappij van fastfoodformules. Toch ging Servex onlangs overstag voor de nieuwe doelgroep. Binnenkort opent de moedermaatschappij een nieuwe formule: Café T, een koffie- annex broodjeszaak. Het wordt één van de eerste ketens waar de hele inrichting is aangepast op de groeiende groep ontbijters. Van Wageningen: ‘In Rotterdam komt onze eerste Café T vestiging. Daar zal een groot assortiment aan broodjes te krijgen zijn. Café T richt zich tot de passant die even wil rusten. Krantje, een broodje en een koffie’.
Want ook Van Wageningen merkt dat de Nederlandse mentaliteit omslaat. ‘Ik lees het af aan de omzet. Openden we vroeger onze broodjeszaken om halfzeven in de ochtend, dan was er niemand. Tegen lunchtijd kwamen de eerste klanten. Maar als de rolluiken nu opengaan, dan loopt het storm. Ik kan dus beamen dat er meer vraag is naar broodjes en koffie in de ochtend.
Onze C’est du Pain in Amsterdam maakt nu een omzet van tien miljoen in het jaar. Bovendien houden we regelmatig marktonderzoeken waaruit de verandering in het ontbijtpatroon van de reizigers blijkt’. Er lijkt dus volop groei in deze markt. Getuige Café T, maar Van Wageningen haast zich om eraan toe te voegen dat koffieshop als ’coffeeshop’ geschreven moet worden: ‘Om misverstanden te voorkomen’.

Groeimarkt
Ook Koninklijk Horeca Nederland (KHN) voorspelt een enorme toename in de groep tweeverdieners die buiten de deur een koffie en een broodje wil eten. Werden in het verleden lage omzetten gehaald in de ochtenduren, volgens KHN zal dat in de komende jaren veranderen: ‘Tegenwoordig ontbijten Nederlanders massaal buitenshuis. En net als McDonalds, bieden steeds meer horecagelegenheden in de fastfoodbranche een goed ontbijt aan. We bespeuren een toenemend aantal vragen van onze leden over deze trend’, zegt Johan van der Weerd, voorzitter van de sector Fastfood- en IJsbedrijven van KHN. Van der Weerd heeft er wel een idee over wie die ochtendklanten zijn: ‘Het zijn veelal tweeverdieners. Die willen de file vermijden en maken van de gelegenheid gebruik om onderweg of bij aankomst op het werk snel nog even een broodje op de hoek te halen. Of ze moeten de trein halen en nemen niet de tijd om ’s morgens het brood van huis mee te nemen’. Het past volgens hem ook helemaal in deze tijdgeest: ‘Dat toenemende ontbijtgedrag wordt mijns inziens veroorzaakt door twéé redenen. De eerste reden is het economisch verkeer. Mensen leggen grote afstanden af tussen het huis en het werk en willen daarom onderweg, en dus genoodzaakt, buiten de deur eten. De tweede reden is dat steeds meer jongeren voor het gemak kiezen in plaats van de rompslomp thuis die een ontbijt met zich meebrengt’. Hoewel de keiharde cijfers ontbreken, ziet KHN duidelijk een groeimarkt in het verschiet. Van der Weerd: ‘We werken hard aan het vergaren van het cijfermateriaal zodat we meer inzicht over deze trend kunnen verschaffen’.

Slootwater
Vreemd genoeg heeft de Amerikaanse reus en keten van koffieshops, Starbucks, nooit voet op Nederlandse bodem gezet. Starbucks prijkt op de voorgevel van ongeveer 3200 vestigingen in Amerika en ongeveer 600 buitenlandse. In Europa komt Starbucks alleen in Groot-Brittanië voor: 200 vestigingen. Dus is de oversteek naar Nederland een fluitje van een cent. Van Wageningen weet dat de Amerikaanse reus twee keer heeft geprobeerd in Nederland te opereren: ‘Maar hun pogingen mislukken. Dat heeft ook een reden. In Amerika is koffie doorgaans van een slootwaterkwaliteit. Daar speelde Starbucks heel handig op in door een kwaliteitskoffie te serveren. In Nederland is een goede koffie geen unique selling point want we schenken hier al een heel aardig bakkie’.

Lunchen in de stad

Sara Lee/DE exploiteert koffieshops in de steden Rotterdam, Utrecht en Breda. Behalve koffie serveren deze Jacqmotte winkels ook luxe broodjes en gebak en staan er tafeltjes en stoeltjes om bij te komen van het winkelen in het centrum. De uitstekende service is tegelijkertijd een drempel voor de gehaaste forens. Marc van den Broeck van Jacqmotte zegt er ook niet direct te zijn voor deze doelgroep: ‘Natuurlijk kunnen mensen die op weg zijn naar het werk terecht in Jacqmotte, maar zij zijn niet de groep die het meest in onze winkels komen. Zouden we dat nastreven dan moeten we verhuizen naar andere locaties. Bijvoorbeeld een grote woonkern aan een snelweg of een treinstation’.