artikel

De leukste muziek is illegaal

Horeca

Menig café of restaurant heeft een muzieksysteem in huis. Dankzij duizenden nummers op de harde schijf is er voor ieder moment de juiste (achtergrond)muziek. Daarnaast zijn er de ondernemers met een actief muziekbeleid, zij plukken lustig hun favoriete MP3’s van het internet. Gemak versus originaliteit. Maar beide alternatieven balanceren op de grens van wat is toegestaan. Legaal muziek draaien is lastiger dan het lijkt.

De leukste muziek is illegaal

Auto reverse was al een leuke uitvinding. Het cassettebandje hoefde niet meer te worden omgedraaid om toch de andere kant te kunnen horen. Een dubbel cassettedeck met auto reverse. Nog handiger. Toen kwamen de cd-wisselaars. Ook een uitkomst. Vijf zilveren schijfjes in het apparaat stonden garant voor uren muziek.
Nu heeft de computer zijn intrede gedaan in het horecabedrijf. Duizenden nummers op de harde schijf zorgen voor non-stop muziek. De interval tussen de nummers is minimaal, de geluidskwaliteit optimaal, en op ieder moment van de dag kan het genre worden aangepast aan de smaak van de bezoekers. Prachtig. Maar soms ook op de grens van wat wettelijk is toegestaan.
Zo beschikken niet alle aanbieders van muzieksystemen over een Stemra-licentie. En als dit wel het geval is, dan geldt deze vaak alleen voor het gebruik als achtergrondmuziek. Maar hoe hard staat de volumeknop bij u in de avonduren? De Stemra kijkt bij het vaststellen van de vergoeding immers naar het commerciële belang dat met het draaien van muziek gemoeid is. De ondernemer die zelf MP3-bestanden op de harde schijf van zijn computer heeft gezet en deze in zijn zaak afspeelt, is volgens de letter van de wet zelfs illegaal bezig.

Niet gecharmeerd
De techniek is de afgelopen jaren zo hard gegaan, dat de wetgeving eigenlijk achterloopt. Muziek wordt massaal van het internet geplukt, maar het afspelen van deze MP3-bestanden in openbare gelegenheden is verboden. ‘Muziek mag alleen op de harde schijf van een computer worden gezet door dit vanaf een cd te kopiëren.’ Aan het woord is Jocko Rensen, muziekadviseur en kenner van gecomputeriseerde muzieksystemen. ‘Wat je nogal eens ziet gebeuren is dat een ondernemer een muzieksysteem aanschaft. Er zitten weliswaar duizenden nummers in, maar er zullen altijd klanten zijn die verzoeken om muziek die er juist niet in zit. Dus wordt de cd-speler er maar weer bijgezet. En dat terwijl de ondernemer het juist makkelijker wilde hebben.’
Muziekliefhebber Rensen onderkent het gemak dat muzieksystemen de ondernemer bieden, maar is desondanks niet zo gecharmeerd van deze gestandaardiseerde vorm van ‘computermuziek’. ‘De aanbieders richten zich op meerdere bedrijven. Een aantal van hen heeft daarom een standaardindeling gemaakt van muziekstijlen die volgens hen geschikt zijn voor bepaalde typen bedrijven. Restaurants, cafés, grand cafés en ga zo maar door. Zit je dus als grand café aan een horecaplein, dan loop je het risico dat bij je collega verderop dezelfde muziek wordt gedraaid. Elke maand komen duizend nieuwe nummers uit. En dan bepalen zíj wat er voor míj het meest geschikt is!’
Ter illustratie zegt Rensen dat er in de horeca vaak heel andere muziek wordt gedraaid dan op de radio. Don’t go van Yazoo is nooit een echte hit geweest, of Tainted love van Softcell. Van Halen. Maar in de horeca zijn ze grijsgedraaid. ‘Sowieso zijn er veel artiesten die alleen lokaal bekend of populair zijn. En bij de meeste muzieksystemen is het niet mogelijk om die muziek er in de computer bij te zetten.’

Cd’s handhaven
Om die laatste reden heeft Koen Bruijns, assistent-bedrijfsleider en DJ van Grill Café Carnival in Den Haag, inderdaad de cd-speler laten staan. Een half jaar geleden deed de muziekcomputer zijn intrede in het grill café, waar vanaf donderdagavond elf uur ’s avonds de muziek een paar tandjes hoger gaat.‘
Ik zou ook iedereen die een computer neemt aanraden de cd te handhaven. We hebben nog stapels cd’s en lang niet al die nummers staan in de computer.’ Carnival koos voor een muzieksysteem van Easys Audio Systems uit Almelo. Vlot somt Bruijns een paar van de voordelen op. ‘Ik maak zelf de muziekprogramma’s voor een avond. De playlisten als het ware. Dat is erg handig. Je kunt de nummers snel opzoeken. Het updaten met nieuwe nummers gaat ook makkelijk. Je klikt het knopje aan op het scherm, de cd erin en het nummer wordt naar de harde schijf gekopieerd.’
Het laden van deze nummers betekent wel dat andere muziek van de schijf moet worden verwijderd. ‘Eigenlijk zou je wekelijks even door het muziekbestand moeten bladeren om de nummers die je nooit draait eraf te gooien. Maar dat kost veel tijd.’ Het zou volgens Bruijns handig zijn als je met één druk op de knop kon zien welke nummers nooit of lange tijd niet zijn gedraaid.
Ietwat teleurgesteld is Bruijns over de inhoud van de update-cd’s met nieuwe nummers die Carnival maandelijks ontvangt. ‘Het gaat vaak om dezelfde nummers die je krijgt toegestuurd. Zo krijg je iedere keer de Top-40, maar daarvan gebruik je hooguit drie nummers; de rest is hetzelfde. Bovendien bevat het programma nogal wat taalfouten en afkortingen, wat het zoeken vervelend maakt. Zo is Jennifer Lopez afgekort tot JLP. Maar als je dat niet weet en je zoekt op ‘Lopez’ dan vind je niks.

Zelf bepalen
De diverse aanbieders van muzieksystemen bieden globaal twee verschillende systemen aan: of een computer met honderden nummers op de harde schijf, of een ontvanger voor een satelliet die de gewenste muziek naar de aarde stuurt. Dit laatste heeft een hoog ‘Sky Radio-karakter’.Het reeds genoemde Easys Audio Systems verkoopt de eerste variant. De ondernemer die een computer van dit bedrijf laat plaatsen, beschikt meteen over circa 3500 nummers. Vervolgens worden elke vier weken 150 nieuwe nummers op CD aangeboden, inclusief de complete Top-40. De ondernemer kan zelf bepalen welke nummers hij op de harde schijf zet, en welke eraf kunnen. ‘Ons systeem werkt met behulp van touchscreen. Iedereen kan er makkelijk mee werken’, zegt Easys directeur René Herman. Als één van de weinige aanbieders heeft Easys ook een multi-roomsysteem. Eén computer kan in drie verschillende ruimten andere muziek afspelen. Handig voor bedrijven die over meerdere zalen beschikken.De tweede variant, waarbij het muzieksignaal via een satelliet he
t bedrijf binnenkomt, wordt onder andere aangeboden door luidsprekerproducent Bose. X-Tra Music heet het. De ondernemer kan kiezen uit tachtig verschillende muziekstijlen, van classic en country tot instrumentaal, rock, pop en soul. Bart Stam van Bose zegt: ‘Het werkt eigenlijk net als bij een radio. De ondernemer kan op ieder moment van de dag van kanaal wisselen. Het enige dat nodig is, is een schotel op het dak en een ontvanger in de zaak.’

Bepaald genre
Het in Bussum gevestigde AEI Music is één van de grootste aanbieders van muzieksystemen in de wereld, en heeft verschillende muzieksystemen voor zowel winkels als horeca. Pro Digital heet het voor de horeca meest gangbare systeem waarbij de ondernemer, afhankelijk van de uitvoering van de computer, beschikt over 3500 tot maximaal 5000 nummers op de harde schijf. Bij monde van accountmanager Martin van Zeelt meldt het bedrijf dat de horecaondernemer de mogelijkheid heeft om zelf de muziek te kiezen die op de harde schijf komt te staan. ‘Als je van een bepaald genre, bijvoorbeeld Franse muziek, meer wilt hebben, dan kan dat. En als de muziek voor de eerste keer in de computer wordt gezet en de ondernemer wil bijvoorbeeld alles van U2, dan is dat ook mogelijk.’ Volgens Van Zeelt biedt AEI Music als enige muziekbedrijf de mogelijkheid om eigen nummers, bijvoorbeeld van lokale artiesten, in te voeren. ‘Een ondernemer hoeft alleen maar de cd van zo iemand naar ons op te sturen. Wij bewerken de nummers zo dat ze in de computer kunnen worden gezet.’
Dit aspect zal muziekkenner Jocko Rensen aanspreken. ‘Muziek is bepalend voor de identiteit van je bedrijf. Er is zoveel muziek gemaakt. Vijftig jaar al wordt er rock & roll gemaakt. Maar waar hoor je dit nog?’ Rensen laat een nummer horen van een nieuwe Nederlandse band, Tulp. ‘Heb je een bedrijf dat veel Nederpop draait, dan moet je dit gewoon hebben. Ik zou best naar zo’n café willen waar ze leuke, maar onbekende muziek draaien.’ Hij tikt een internetadres in, www.montelava.nl. ‘Nieuwe Nederlandse bandjes zetten hier hun nummers op. Dit is bijvoorbeeld Frapant met ‘Niet bij mij.’ Een lekker nummer. Stel je nou eens voor dat je in het café zit en je hoort dit. Dat is toch mooi! Dan blijf je nog even zitten. Hier vind je de bandjes die in de horeca optreden. Het publiekelijk afspelen is illegaal, maar zo leuk. Je hebt de muziek die niemand anders heeft. En dat kan vaak niet bij de bedrijven die muzieksystemen aanbieden. Maar wil je gemak, dan kies je daarvoor.’