artikel

De aardkloot in z’n zak

Horeca

Was Max Middelbosch (53) niet als mens op de wereld gezet, maar als motorfiets (het liefst als een Harley of een Indian) dan had hij zeker vier cilinders gehad. De man heeft namelijk een ongeëvenaard energiek vermogen. Als horeca-interieurbouwer en motorfanaat raast hij al vele jaren over het decor dat wereld heet. ‘Ik kreeg in Polen een klapband, vlakbij een boerderij. Die heb ik toen gekocht.

De aardkloot in z’n zak

Brullende motoren. ‘Hoezo geen viercilinder-Indian meer te krijgen?’ schreeuwt hij een andere fanaat toe. Het campingterrein van Gasterij de Heereboer in het Achterhoekse Zeddam stroomt vol met antieke Indian-motoren. De jongste is minimaal een halve eeuw oud en hun berijders zijn zelden jonger. Max Middelbosch, een ruig bebaarde vijftiger in T-shirt en spijkerbroek met Gronings accent, staat ook op de camping, met zijn vrouw en zijn hond. Hij is twee keer naar Zeddam gereden: één keer met de camper en één keer op de motor met zijspan.Middelbosch heeft de Indian Rally naar Zeddam gedirigeerd, inclusief the wall of death, een steile wand voor stuntrijders. Het is het eeuwfeest van de club van Indianrijders met deelnemers uit heel de wereld.

Concurrent
Indian was decennialang dé concurrent van het andere Amerikaanse motormerk Harley-Davidson, en moest die laatste als opperhoofd erkennen. Halverwege de vorige eeuw ging de fabriek failliet. Indian werd nostalgie, maar met de nodige pk’s zit er nog steeds leven in het merk.‘Ik was hier aan het verbouwen toen ik werd gebeld over de locatie voor de Indian Rally. Ik dacht aan Attractiepark Slagharen, maar toen ik het terrein hier bekeek, zei ik: we doen het bij de Heereboer.’
Middelbosch is weliswaar achter de schermen actief, maar iedereen klampt hem aan. De Misery Men zijn binnen, een van de twee bands die vanavond optreden, en waarvan hij 35 jaar geleden als zanger en gitarist deel uitmaakte. Grote paniek, Max. De band heeft zóveel apparatuur dat er geen plaats meer is voor de andere groep. Dat vraagt om een instant-Middelbosch-oplossing: ‘Jongens, ga eerst even iets drinken.’

Klapband
Middelbosch had dit weekend in Polen moeten zijn, in Mragowo voor het jaarlijkse country festival. ‘Het grootste van de wereld. Ook toen het IJzeren Gordijn er nog was. Dé voedingsbodem voor het protest tegen het communisme, die plek. In ’74 kwam ik er al op de motor.’
De val van het IJzeren Gordijn betekende voor Middelbosch een doorbraak in het voormalige Oostblok. Hij heeft al tien jaar een countryhouse met 60 bedden vlakbij Mragowo. ‘Ik was op weg naar het festival en kreeg een klapband met de camper. Vlakbij een boerderij, die heb ik toen gekocht.’
Het hotel wordt volledig door een Poolse staf gerund. Middelbosch heeft er ook nog een houtfabriek (‘Met hetzelfde personeel’). Hij is eigenlijk elektricien, maar vond meer spanning in de antiekhandel en vulde zijn leven jarenlang met geloogde kasten. ‘Als elke kast een meter breed is, heb ik geloogde kasten verkocht met een afstand van Zwolle naar Kampen en terug.’Hij is nu interieurbouwer. Uitvalsbasis is zijn bedrijf Drakentoren in Zwolle. ‘Er ligt een hoop rotzooi en je kunt er mij ook nog tegenkomen. Nou, als je dan nog zaken wil doen…’
Boerenkar
In veel van zijn interieurs liggen Poolse vloeren. In de Heereboer is Pools hout verwerkt. ‘Grote balken. De bomen van 160 jaar oud hebben we in een bos in Polen uitgezocht en op lengte gezaagd. Je doet opvallende ontdekkingen tijdens zo’n verbouwing. Deze boerderij had anderhalve meter breder moeten zijn. De originele balken zijn ooit uit Estland of Letland per schip aangevoerd in Lobith en op een boerenkar geladen. Die kar kon in het dorp hier een bocht niet maken, waarop ze een stuk van de balken hebben afgezaagd.’Balken uit Polen, plavuizen uit Frankrijk, en een ronde deur en een trap uit een oude kerk in Harlingen. Middelbosch, wars van staalconstructies en systeemplafonds, is altijd geboeid geweest door antiek en oude bouwmaterialen. Gecombineerd met zijn reislust (op jonge leeftijd nam hij al de benen om de dienstplicht te ontlopen) en handelsgeest, leidt zijn interesse tot op de dag van vandaag tot buitenissige horeca-inrichtingen.

Cafélink
Jaren geleden vloog Middelbosch naar Zuid-Amerika om er apotheken te ontmantelen, in te schepen en naar Nederland te exporteren. Lucratieve business in de tijd dat er sprake was van 5000 procent devaluatie van de Argentijnse Australes.
Authentieke apotheekinterieurs zijn heel geschikt voor horeca-inrichtingen. Niet zo vreemd. Er is een cafélink: ‘Mensen haalden er vroeger hun alcohol.’ Een apotheekinrichting die Middelbosch opkocht in Buenos Aires siert tegenwoordig de vip-room van de Lufthansa in Peking.Aanvankelijk verkocht hij antieke spullen en materialen voor de inrichting van (horeca)bedrijven, maar sinds 15 jaar doet hij de interieurbouw zelf. 80 procent van zijn business bestaat uit horeca-inrichtingen.

In puin
Middelbosch pakt erg veel aan. Dat heeft hem tot zijn spijt de naam van skihuttenbouwer opgeleverd. Maar zijn inrichtingspalet varieert van bluescafé tot grand café, verzekert hij. Het liefst werkt hij met oud materiaal en antieke decoratieve elementen. ,Ik heb nu veel hekwerk en oude poorten uit Egypte, daar bouw ik Argentijnse en Mexicaanse restaurants van.’De interieurbouwer is recyclingman en hij krijgt een rolberoerte als historisch erfgoed onder de slopershamer gaat. ‘Vreselijk dat ze het Canisiuscollege in Nijmegen bijna helemaal in puin hebben gegooid. Ik heb daar wakker van gelegen. We wijzen naar het buitenland, maar hier in Nederland hebben we ook nog flink wat boter op ons hoofd. Beleggingsmaatschappijen die mooie panden opkopen, ze neerhalen en er kantoorflats neerzetten. Het college had een bijzondere bibliotheek, verschrikkelijk mooie lambriseringen. Het was een ontwerp van Molenaar, geïnspireerd door het Rijksmuseum van Cuypers.’Middelbosch merkt dat het vinden van mooie oude (bouw)materialen steeds moeilijker is en dat noodzaakt hem dingen te kopiëren en (een beetje tegen zijn principes) moderne plaatmaterialen te gebruiken.

Te voortvarend
Voor de hardrockdisco Regalis in Assen bouwde hij de duikboot Nautilus na uit het boek 20.000 mijlen onder zee van Jules Verne, en werkte die af met échte stalen deuren en 4.000 klinknagels.Maar bij voorkeur komt hij met originele objecten op de proppen: een schoolbus uit Florida voor Breakaway Café in Rotterdam, een treinstel voor een café boven het station in Zoetermeer en een Antonov-vliegtuig voor de bovenverdieping van café De Joffer in Zwolle, dat wordt uitgebreid met een hotel. ‘Gasten mogen straks in het vliegtuig ontbijten.’
Soms is Middelbosch te voortvarend met het ontmantelen van historische transportmiddelen. De Poolse autoriteiten floten hem terug toen hij bezig was met het losbranden van het onderstel van een posttreincoupé. Het bleek een museumstuk en mocht het land niet uit.
Maar meestal gaat het goed. ‘Ik heb in Iran gezeten. Daar dacht ik: hoe krijg ik het allemaal voor elkaar?’

Lost battalion
Middelbosch kijkt zelden naar collega-interieurbouwers. ‘Vroeger was Karel Jansen (Kaja) uniek in Europa. Hij gebruikte oude materialen. Andy Thornton in Engeland maakt ook mooie dingen, maar wel vaak meer van hetzelfde.’
Zijn inspiratie, de ideeën, komen van elders. Tijdens de bouw van de Nautilus huurde hij een verfilming van Jules Vernes boek. ‘Ik viel er na tien minuten bij in slaap, maar het is wel een duikboot geworden zoals in de film.’
Inspirerende ervaringen had hij eerder dit jaar in Luxemburg tijdens de opnamen van de film The Lost Battalion. De Amerikaanse regisseur wilde zijn oude motoren gebruiken en gaf, toen hij Middelbosch’ doorleefde kop zag, de Zwollenaar meteen de rol van motor-ordonnans.De nieuwbakken acteur raakte op de set onder de indruk van de decorbouwers. ‘Ik stond vlak bij een legertank een sigaretje te roken. Ik dacht: hoe hebben ze die ooit hier gekregen? Er kwam een windvlaag, viel dat ding in een keer om. Een glimmende teerweg werd een dirt road. Een rokende bende, een smerig modderpad vol autowrakken, lijken en gewonden met afgerukte ledematen. Daar hadden ze trouwens wel netjes een crew mensen voor ingehuurd die een arm of een been misten.’

Aardkloot
Meisjes van de schmink namen z’n motor onder handen. Die zag er na vijf minuten uit alsof-ie uit de blubber kwam.’ Ordonnans Middelbosch werd later opnieuw op de set verwacht, maar hij kon niet, hij was voor zaken alweer in Griekenland.
Middelbosch heeft de aardkloot in z’n zak. ‘Met Pinksteren heb ik nog een rondje Balkan op de motor gedaan.’ Een paar jaar geleden hopte hij op een Harley door Australië en ontdekte daar tot zijn verrassing de roots van de eilandbar; in dorpjes waar mannen ooit aan de ene kant van de bar zaten en vrouwen aan de andere kant, aan de ladies bar. In het midden van die bars staat daar nog het schot met een opening voor de barman die zo beide kanten kon bedienen.‘De wereld is groot, daarom krijg ik inspiratie, Kom je in Australië, dan moet je een keer emoe, krokodil en slang eten. Ik was in Roemenië. Bekend van radio en televisie: Ceaucescu, onderdrukking, zigeuners, arme mensen. Maar het is een fantastisch mooi land met vriendelijke mensen, slechte wegen, dat wél en een aparte eetcultuur heeft. Een beetje Grieks. Ik ga nog eens nalezen wat ik allemaal heb gegeten. Dat soort dingen interesseert me steeds meer. Net als Zuid-Afrikaanse wijnen. Ik denk dat ik m’n nieuwe zaak in Raalte een Zuid Afrikaans tintje geef.’

Miller
In Raalte bouwt Middelbosch een horecabedrijf met conferentiezalen. In de panden (twee Saksische boerderijen) zal hij ook een museum met 150 oude Amerikaanse motoren onderbrengen. Daar is in Zwolle geen plaats meer voor. Het wordt Middelbosch’ vierde horecazaak. Behalve het countryhouse in Polen is hij eigenaar van café De Joffer in Zwolle en discotheek Vaganza in Hoogeveen, die hij verpacht.
Tivoli, zoals de zaak in Raalte gaat heten, zou dienst kunnen doen als meetingpoint voor Harley Davidson-rijders, bedenkt Middelbosch zich ineens. Zo’n meetingpoint is business. Wie een nieuwe Harley-Davidson koopt, is lid van de Harley Owners Club (HOG). 640.000 members, one passion. Wereldwijd bezoeken ze hun clubhuizen. Middelbosch richtte recentelijk een Harley-clubhuis op in in het Noorse Lindal. Een horecazaak die ’s avonds om zes uur dicht gaat en waar via een andere deur vervolgens de motorfreaks binnenkomen die hun consumpties afrekenen met hun Harley Davidson-card.
Hij heeft er geen motor opgehangen. Dat ligt te veel voor de hand. De Harley-connectie is subtiel gelegd door het ophangen van poollampen van Miller. Middelbosch: ‘Je weet wel, bierbrouwerij Miller die op hetzelfde industrieterrein in Milwaukee groot is geworden als Harley-Davidson.’