artikel

Voorbarige conclusies zijn ‘ongewenst

Horeca

Fritesfabrikanten stellen zich vooralsnog terughoudend op ten aanzien van de stof acrylamide. Deze kankerverwekkende stof zou volgens een Zweeds onderzoek ontstaan in aardappel- en graanproducten, zoals frites en chips, die bij hoge temperatuur worden bereid. Ondanks de nodige kritiek van onder andere het Voedingscentrum op het onderzoek, repten diverse kranten al van ‘kankerfriet’.

Deze krantenkoppen plus de uitspraak van voormalig minister Borst van Volksgezondheid dat acrylamide jaarlijks mogelijk 110 kankerdoden veroorzaakt, waarbij met name frites en chips als grootste boosdoeners worden genoemd, zijn de fritesfabrikanten niet in de koude kleren gaan zitten.

‘Het direct koppelen van kankergevallen aan het eten van frites en chips is onjuist’, zegt Hans van Rouwendaal, directeur sales en marketing van McCain. ‘Minister Borst heeft met haar brief aan de Tweede Kamer veel onrust gezaaid. Dergelijke conclusies moeten eerst worden bewezen. Het is schandalig dat dit op deze manier naar buiten is gebracht. Voedseldeskundigen van de wereldgezondheidsorganisatie WHO hebben nota bene vorige maand op een topconferentie nog besloten meer onderzoek te doen, voordat ze een advies aan consumenten kunnen geven.’

Ook Derk Somsen, Hoofd Proces Technologie van Aviko, hekelt termen als ‘kankerfriet.’ ‘Daar zijn wij absoluut niet blij mee. Zeker als je weet dat in producten als chips en borrelnootjes de concentraties acrylamide veel hoger zijn dan in frites.’ Joop van Gurp, directeur sales en marketing van Lamb Weston/Meijer: ‘Natuurlijk storen we ons aan de negatieve publiciteit en aan mensen die hierover uitspraken doen die niet gebaseerd zijn op feiten.’

Hans Gierman, directeur international van Farm Frites, begrijpt dat over acrylamide bericht moeten worden, ‘maar op basis van wat nu bekend is, is niemand gebaat bij voorbarige conclusies.’ ‘De media zijn er behoorlijk op ingesprongen’, zegt hij. ‘Het is me opgevallen dat in de berichtgeving met name frites telkens bovenaan staat, terwijl de concentraties in chips hoger zijn. In brood zijn ze lager, maar ik neem aan dat mensen vaker brood eten dan frites. We merken tot dusver niet dat de fritesconsumptie door deze publiciteit is afgenomen.’

Devies
Alle fabrikanten nemen terughoudendheid in acht als het om acrylamide gaat. Eerst onderzoek en dan pas een officieel statement, lijkt het devies. ‘Gedegen onderzoek is een noodzaak’, stelt Van Gurp van Lamb Weston/Meijer. ‘Een tijd geleden werd ook bericht over schadelijke stoffen in appelsap. Later bleek dat je daarvoor duizenden liters appelsap per dag moet drinken. Feiten zijn daarom heel belangrijk als het om dergelijke zaken gaat. Dit heeft 100 procent onze aandacht. Onze technici in Amerika onderzoeken daarom wat er aan de hand is.’

Van Rouwendaal (McCain): ‘Door uitgebreid te reageren op bijvoorbeeld uitspraken van minister Borst, gooien we alleen nog meer olie op het vuur. Het is beter eerst feiten op papier te hebben. In ons technologisch instituut in Canada wordt uitgebreid onderzoek gedaan. Het Zweedse onderzoek is niet toereikend. Er zijn hoeveelheden acrylamide in ratten gespoten. Over de uitwerking op mensen weten we nog niets. De kans bestaat natuurlijk dat pas bij het eten van hele grote hoeveelheden frites of chips, die wij mensen normaal niet binnen krijgen, onregelmatigheden optreden.’

Aviko is eveneens met een onderzoek gestart. ‘We hebben heel veel monsters opgestuurd naar analysebureaus’, meldt Somsen. ‘De resultaten laten nog enige tijd op zich wachten. Wel hebben we uitslagen van de Keuringsdienst van Waren. Daaruit blijkt dat onze voorgebakken producten onder het detectieniveau zitten. Acrylamide ontstaat echter vooral bij het afbakken, het bruiningsproces, van de aardappelproducten. Intussen is wel duidelijk geworden uit ons onderzoek dat er bij afbakken in een heteluchtoven minder acrylamide ontstaat dan bij frituren. Of frites uit de cafetaria veiliger is dan thuisgefrituurde frites, weet ik niet. Daar kan ik nu nog geen uitspraken over doen. We weten bijvoorbeeld nog niet eens wat de invloed van het type vet en bepaalde baktemperaturen zijn. Ik houd voorlopig als stelregel aan: hoe zwarter, hoe beroerder’, aldus Somsen.

Natuurlijk blijft ook Farm Frites niet achter. ‘We onderzoeken al onze soorten aardappelproducten gedurende het hele traject: van productie tot het afbakken. Er zijn nog zoveel vragen open: bij welke hoeveelheden en in welke combinatie zijn de genoemde producten schadelijk voor de mens, welke afbaktemperatuur is het beste, kunnen fabrikanten preventieve maatregelen nemen en ga zo maar door. Het duurt nog een tijd voordat er voldoende informatie is. We volgen natuurlijk ook onderzoeken van andere instanties en overleggen met andere fritesfabrikanten. Dit overkomt je als branche en hier zul je als collega’s mee om moeten gaan.’