artikel

1-10 2003

Horeca

1 (2) Van der Valk52 vestigingen€500 miljoenMoesten we vorig jaar nog gissen naar de omzet van de gezamenlijke Van der Valkvestigingen, de nieuwe openheid van het concern gaat zo ver dat we het omzetcijfer op een presenteerblaadje krijgen aangereikt. Alstublieft: 500 miljoen euro. Het komt voor Van der Valk niet ongunstig uit, want met deze […]

1 (2) Van der Valk
52 vestigingen
€500 miljoen
Moesten we vorig jaar nog gissen naar de omzet van de gezamenlijke Van der Valkvestigingen, de nieuwe openheid van het concern gaat zo ver dat we het omzetcijfer op een presenteerblaadje krijgen aangereikt. Alstublieft: 500 miljoen euro. Het komt voor Van der Valk niet ongunstig uit, want met deze omzet verovert het concern (52 vestigingen) meteen de eerste plaats van de Top-100 van grootste horecabedrijven in ons land. Met een ruime voorsprong op nummer 2: McDonald’s met 424 miljoen euro omzet. Proficiat. Een prestatie van formaat, zeker omdat Van der Valk vorig jaar de wind bepaald niet mee had. Een golf van negatieve publiciteit volgde op het instorten van het parkeerdek van de vestiging Tiel. Voortdurende speculatie over de veiligheid van andere Van der Valk-vestigingen deukte het imago steeds verder in.

Opvallend is dat het publiek zich niet heeft laten afschrikken om bij Van der Valk te eten, te slapen, te vergaderen en te feesten. Kennelijk trok men de veiligheid van de bedrijven niet in twijfel. Daar was volgens woordvoerder Martin van der Valk van het concern dan ook geen enkele reden toe, want na diverse keuringen door verschillende instanties werden álle bedrijven van Van der Valk in de loop van 2002 nog veilig bevonden. Het is dan ook niet de totaalomzet die de toekanbedrijven beschouwen als het zakelijk hoogtepunt van 2002, maar juist die veiligverklaring. Het is de zoveelste crisis die Van der Valk fier heeft doorstaan. De ontvoering van Toos van der Valk in 1982, de prelude op het belastingfraudeproces met de inrekening van Van der Valk-kopstukken begin jaren ’90, het proces zelf, een legionellaschandaal in het hotel in Curaçao daarna en het instorten van het parkeerdek in Tiel door een constructiefout. De negatieve krantenkoppen bleven maar komen.

In een interview vorig jaar met Misset Horeca zei Martin van der Valk definitief een punt te willen zetten achter het roerige verleden van het familiebedrijf, waar ‘bouwheer’ ome Gerrit zo lang de scepter zwaaide. Voortaan treedt Van der Valk naar buiten als een organisatie die z’n verantwoordelijkheid neemt en die ‘zeker niet slechter scoort dan de gemiddelde Nederlandse horeca’.

Wat omzet betreft steekt Van der Valk als nummer 1 in de Top-100 in elk geval met kop en schouders boven het gemiddelde uit. Het streven van Martin van der Valk en zijn generatiegenoten is nu om een nieuwe eenheid te smeden. De eenheid verbrokkelde toen het concern na het belastingschandaal in ‘staken’ werd opgedeeld. Het streven is nu dat álle snavels weer in dezelfde richting gaan wijzen. Van der Valk wil af van het imago maar wat aan te rommelen. Er is een handboek, en er zijn fatsoensnormen geformuleerd die élke vestiging die zich Van der Valk wil blijven noemen, moet onderschrijven. ‘Het is óf die vent eruit, óf de toekan van het dak’, zei Martin van der Valk vorig jaar in het interview. ‘In principe gaat iedereen mee in die gedachte, maar in de praktijk denk ik dat er nog wel wat massage nodig is in de familie.’Van der Valk verwacht 2003 af te sluiten met een geringe omzetgroei en zal maximaal twee nieuwe vestigingen openen.

Telefoonnummer (0172) 48 75 75
www.valk.nl

2 (1) McDonald’s Nederland
220 vestigingen
€424 miljoen
Jammer voor de hamburgerkampioen dat de glans er een beetje vanaf is. Niet meer op nummer 1 in de Misset Horeca Top-100, en niet langer de lieveling van de trendwatchers. Als meeuwen op een vuilnisbak vol Big Mac’s storten de marktanalisten en voedingsexperts zich dezer dagen op de aangeslagen fastfoodreus. In de Verenigde Staten dook McDonald’s in het vierde kwartaal van 2002 – voor het eerst in de geschiedenis – in de rode cijfers, en de kenners zien daarin voldoende reden om één van de sterkste merken ter wereld af te schrijven. ‘Hopeloos achterhaald’, schreven deze lieden over de in piepschuim verpakte hamburger met frites en grote beker fris.

Kan wezen, maar in Nederland doet McDonald’s het nog best aardig. De omzet steeg van €412 naar €424 miljoen en er werden negen nieuwe vestigingen geopend. Natuurlijk is die omzetgroei te laag – slechts 2,4 procent. En natuurlijk: een groentesalade met de naam McSaladShaker en een vruchtensapje getiteld McJuice steekt wat bleekjes af bij de hippe bio-broodjes van Subway en de verse marktkramen van La Place. Aan de andere kant: wie op zondag wel eens met het gezin een McDrive binnen heeft willen rijden en zich de lange stoet ronkende mpv’s voor zich herinnert, snapt dat de Big-Mac-met-grote-frites-en-cola nog altijd razend populair is.

Toch, zo voorspoedig als de vorige directeur Addy Hendrikx in 2000 dacht dat het zou lopen, gaat het niet. Hendrikx voorspelde toen een groei naar 250 vestigingen in 2003. Maar z’n opvolger Paul van der Stoel mag de handjes dichtknijpen als hij dit jaar de 230 haalt. Daar kan de vermeende concurrent Subway trouwens nog een aardig puntje aan zuigen. Die hád in Nederland vijf vestigingen, maar nu nog vier. Onlangs moest de Amerikaanse broodjesketen de vestiging in Amersfoort sluiten vanwege de ongunstige ligging en een weinig constante klantenstroom. Kijk, zoiets zal McDonald’s dus niet snel gebeuren.

Telefoonnummer (020) 564 26 42
www.mcdonalds.nl
3 (-) Golden Tulip Top
70 vestigingen
€285 miljoen
Nieuw in de Top-100 en meteen op nummer drie. Hoe kan dat? Vorig jaar ontvingen we een boos bericht van Golden Tulip Worldwide. Waarom zij niet in de Top-100 stonden? Tja, we waren ook zó druk met de overname van dertig Golden Tulip-hotels door NH, dat we helemaal vergaten dat er ook nog zoiets bestond als een franchisepoot van Golden Tulip. Ook die kwam even in handen van de Spaanse veroveraars, maar GT-directeur Hans Kennedie pleegde een management buy-out en redde daarmee en passant de merknaam. Vandaar.

Dat NH het Golden Tulip-merk voor een vriendenprijsje wilde verkopen aan Kennedie was overigens niet alleen een kwestie van zakelijk fatsoen. Andere internationale hotelketens hadden interesse in de overname van GT, en NH was doodsbenauwd dat het enorme reserveringsvolume van GT – wereldwijd zijn inmiddels 440 hotels aangesloten met samen 45.000 kamers – in handen zou komen van een grote vijandige concurrent uit bijvoorbeeld de Verenigde Staten. Dus betaalde Kennedie een stuk minder dan de €2,4 miljoen die NH Hotels een jaar eerder voor het merk Golden Tulip betaalde. Of de Spanjaarden er goed aan hebben gedaan en niet per ongeluk een keiharde concurrent in het zadel hebben geholpen, zal moeten blijken. Kennedie – sinds 1983 bij de zaak en nu dus eigenaar en enig aandeelhouder – is een fanatiek baasje. In 2010 moet bij 1000 hotels de GT-vlag uithangen. Dat is meer dan een verdubbeling van het huidige aantal, dat recentelijk nog werd uitgebreid met het Duitse consortium Top Hotels (190 soft-franchisenemers). Sindsdien heet GT voluit Golden Tulip Top Hospitality Group.

Hotelierszoon Kennedie wil pertinent terug naar een situatie waarbij GT managementservices aanbiedt. Die geven voeding aan de franchiseorganisatie, is zijn overtuiging. ‘Ik merk dat onze franchisenemers behoefte hebben aan voorbeeldhotels. Hotels die standaards zetten. Dat kunnen alleen hotels zijn die we zelf managen.’ Inmiddels heeft Kennedie samenwerkingsovereenkomsten gesloten met twee andere Nederlandse hotelketens: AHM en Westcord. Binnen drie jaar wil GT 30 nieuwe hotels openen in het Verenigd Koninkrijk en Ierland. Het gaat om de nieuwbouw van 17 Tulip Inns, aangevuld met franchisehotels die onder de naam Tulip Inn gaan opereren. De expansie, die onder de verantwoordelijkheid van GT UK valt, kost 51 miljoen euro; deels eigen vermogen en deels een lening. In Nederland verwacht GT dit jaar een omzetgroei van 5 procent en twaalf nieuwe hotels.

Telefoonnummer (033) 254 48 04
www.goldentuliptop.com

4 8) Servex
300 vestigingen
€250 miljoen

NS-dochter Servex startte in de zomer van vorig jaar een eigen pizzaformule onder de naam Mr. Pizza. Het bedrijf meldde haastig ‘niet ontevreden’ te zijn over partner Pizza Hut, de van oorsprong Amerikaanse pizzaketen die op acht stations in Nederland een vestiging heeft. ‘Maar het moge duidelijk zijn dat wij met onze eigen formule beter kunnen inspelen op de stationsomgeving dan een hardfranchise-restaurantformule als Pizza Hut’, aldus een woordvoerder.

Kortom, Servex is absoluut niet tevreden over Pizza Hut. Het is exemplarisch voor de ontwikkeling die Servex de afgelopen jaren heeft doorgemaakt, van een suffe verzameling stationsrestauraties tot een alerte formulebouwer. De NS-dochter snapt tegenwoordig dat een treinstation een A-locatie is in plaats van een non-locatie, en dat is te merken. Maar liefst twaalf formules beheert Servex inmiddels op de plek waar dagelijks 500.000 potentiële consumenten rondlopen: Smullers, Swirl’s, C’est du pain, Café T, Brasserie, Restauraties, Pizza Hut, Kiosk, Café T espresso, Mr. Pizza, Wizzl. Recent is daar de ReizigerKiosk nog bijgekomen. Twintig van de vijftig Wizzls worden omgebouwd tot uitgebreide kiosk: dus met zitplaatsen en ticketverkoop.Opmerkelijk is dat maar een derde van alle exploitaties van Servex in handen is van franchisenemers, en dat dat aandeel steeds kleiner wordt. Overigens heeft Servex niets te maken met de AH-to-Go winkels die inmiddels op menig station zijn verrezen. De exploitatie van de gemakswinkels is in handen van Stationsfoodstore, een speciaal opgerichte NS-dochter waarin ook Albert Heijn deelneemt.

Telefoonnummer (030) 297 44 00
www.servex.nl

5 (6) NH Hotels
28 vestigingen
€230 miljoen

NH Hotels scoorde vorig jaar een recordomzet van ruim 930 miljoen euro; een toename van 22 procent ten opzichte van 2001. Maar de groei is vooral te danken aan de overname van de Duitse Astron Groep, in mei vorig jaar. De hotels van NH in de overige Europese landen, onder meer Nederland, deden het minder goed en sloten 2002 af met een omzetdaling (-2,6 procent).Wat wel goed ging was de rebranding van de 28 voormalige Golden Tulip-hotels naar NH. Dat was in een half jaartje gepiept, zonder veel rumoer. Was NH een Amerikaanse keten geweest met een Amerikaanse – autoritaire – manier van werken, dan was dat wel anders geweest, schatten wij. Maar Spanjaarden en Nederlanders kunnen nu eenmaal goed met elkaar overweg.

Ook de public relations heeft NH goed voor mekaar. Als geen andere hotelketen benadrukt het z’n eigen culinaire kwaliteiten – de tweede ster voor restaurant Vermeer (NH Barbizon Palace) kwam als een geschenk uit de hemel – en dat pakt lekker uit in deze tijden vol culinaire schrijverij en tv-programma’s. NH haalde verder de grote Spaanse kok Ferran Adrià voor een workshop naar Nederland, die ter plekke meldde het liefst in olijfolie te bakken.

Telefoonnummer (035) 629 92 40
www.nh-hotels.com

6 (7) Accor
48 vestigingen
€205 miljoen

De Franse horecamultinational maakte onlangs bekend een nieuw hotelconcept op te starten voor ‘18- tot 28-jarigen’. Onder de naam Base zal Accor de komende twee jaar een serie hippe jeugdhotels openen in Nieuw-Zeeland en Australië. Accor pakt het slim aan door Nieuw-Zeeland en Australië te kiezen als testmarkten, want maar liefst veertien procent van alle bezoekers aan dit deel van de wereld valt binnen dit jeugdige segment. Base ligt beneden het niveau van de andere budgetformules van Accor, de Ibis- en Etap-vestigingen: stapelbedden, gemeenschappelijke keuken, dat werk. We zijn benieuwd wanneer de eerste Base in Amsterdam verschijnt.

In het luxe segment (Sofitel, Novotel en Mercure) heeft Accor het wat moeilijker. Het bedrijf wil wel groeien, vooral met het Novotel-merk, en zal daarbij zeker een beroep doen op de Dorint-hotels (nummer 26), waarin Accor een belang heeft genomen van 30 procent.

Telefoonnummer (020) 522 16 00
www.accorhotels.nl

7 (9) Best Western Nederland
49 vestigingen
€172,5 miljoen

Met directeur Willem Hein aan het roer maakt Best Western Hotels hele beste tijden door. In 1995 ging Best Western Benelux failliet met een schuld van anderhalve ton. Acht jaar later is het samenwerkingsverband van zelfstandige hotels weer springlevend. De omzet steeg van €145 miljoen in 2001 naar €172,5 miljoen, en voor dit jaar is een omzetstijging van nog eens 9 à 10 procent voorzien. De teller van aangesloten hotels staat inmiddels op 49, oftewel 7 nieuwe leden erbij in 2002.

Directeur Hein is dan ook tevreden over het afgelopen jaar: een acht. Vooral het vernieuwde reserveringssysteem Nova trekt hoteliers over de streep. Het wereldwijd opererende boekingssysteem – volgens sommigen het beste systeem dat er bestaat, maar zeker een van de meest gebruikte – levert een BW-hotel toch al gauw tussen de 5 à 10 procent omzet op. In vergelijking met de Verenigde Staten is dat trouwens een lachertje. Op de thuismarkt – in 1946 startte Best Western in de VS als een samenwerkingsverband van 67 zelfstandige hoteliers – komt 40 procent van de omzet binnen via het eigen reserveringssysteem. Dankzij Fanové, de inkooporganisatie waarin Beste Western Nederland samenwerkt met Bilderberg Hotels en Holland Hotels, hebben de Nederlandse hoteliers trouwens nog een voordeeltje. Ze besparen zo tussen de 6 à 7 procent op hun boodschappen, en dat is lekker, zeker in deze magere tijden.

‘Het is vooral de kracht van het merk, niet zozeer mijn rol als directeur’, zegt Hein bescheiden. Hij trad ruim twee jaar geleden aan toen de keten nog maar 32 hotels telde. Wat Hein niet noemt is dat Best Western een handje is geholpen door ontwikkelingen in de markt. Toen Golden Tulip werd overgenomen door NH Hotels, besloot een aantal individuele hoteliers de overstap te maken naar Best Western. Twee van de zeven hotels die zich recentelijk hebben aangesloten, vielen voorheen onder GT. Wat trouwens ook wel lekker is voor de hoteliers: ze betalen een vriendenprijsje voor al die voordeeltjes. De totale fee bedraagt ongeveer één procent van de omzet. En dat is je reinste matserij.

Telefoonnummer (033) 469 70 70
www.bestwestern.nl

8 (10) La Place (Vendex/KBB)
70 vestigingen
€150 miljoen

Nog niet zo lang geleden was Hazeldonk-Oost een van de meest verpauperde pleisterplaatsen van Nederland. Wie net terugkwam in Nederland, trapte bij het zien van zoveel treurigheid het gaspedaal wat dieper in. Vorig jaar openden twee horecareuzen, McDonald’s en La Place, er samen een nieuwe restaurantcombinatie. Tegenwoordig bevinden zich op Hazeldonk een McDonald’s-restaurant en een La Place Marché du Monde onder één dak.

Het is exemplarisch voor de voortvarende manier waarop warenhuisketen Vendex/KBB de horeca-activiteiten aanpakt. Ook al doet La Place-directeur Paul Bringmann nog zo z’n best het allemaal te relativeren: ‘Het is niet onze core business, maar met restaurants kun je nu eenmaal makkelijker expanderen dan met warenhuizen.’ Wij nemen het met een flinke korrel zout, want inmiddels draagt de horeca meer dan een aardig steentje bij aan de omzet van de V&D-warenhuizen. Alleen al de 70 La Place-restaurants van V&D trekken zo’n 35 miljoen bezoekers per jaar. De omzet van de horeca ligt op €150 miljoen. Dat is wel inclusief de omzet van de kleinere Café Marchés, de bakkerijen, Paninishops en chocolaterieafdelingen. Die 150 miljoen is maar liefst 13 procent van de totale omzet van V&D. Andere Europese warenhuisketens zitten op een procent of drie.

Een andere groeipoot van het concern is de evenementencatering. De omzet daarvan moet van Bringmann binnen twee jaar liggen op acht procent van de totale foodomzet van V&D.
Telefoon (020) 549 05 00
www.vendexkbb.nl

9 (12) Bilderberg Hotels & Restaurants
25 vestigingen
€109 miljoen

Een vijf, geeft Koos Peskens het jaar 2002 als rapportcijfer. Het afgelopen jaar was dan ook een roerig jaar voor Bilderberg. Peskens volgde Henk Smits op, die vorig jaar aftrad na een periode van onrust binnen de keten. Die onrust ontstond toen begin vorig jaar een anonieme briefschrijver binnen het managementteam een stuk liet circuleren met forse kritiek op de top van Bilderberg, die gebrek aan initiatief en miscommunicatie werd verweten. Vooral algemeen directeur Smits moest het daarbij ontgelden. Smits schakelde op zijn beurt (overigens zonder succes) een particulier recherchebureau in om de anonieme briefschrijver te achterhalen. Die actie werd hem door de hoteldirecties niet in dank afgenomen. De hele affaire eindigde uiteindelijk met zijn vertrek.

Positief is dat Bilderberg ondanks de moeilijke economische omstandigheden vorig jaar extra marktaandeel wist te verwerven op de particuliere markt. ‘De hele sector heeft te maken met teruglopende bestedingen op de zakelijke markt. Het verlies op dit commercieel aantrekkelijke marktsegment wordt gelukkig deels goedgemaakt door de sterker wordende markt voor weekenden en korte vakanties, waarbij boekingen via internet een steeds belangrijker rol spelen’, aldus Peskens. Het bedrijf kwam, mede door kostenbesparingen, uit op een nettoresultaat vóór belastingen van 12 miljoen euro; ruim 11 procent van de omzet. Die daalde van 112 naar 109 miljoen.

Bilderberg investeerde het afgelopen jaar ruim 9 miljoen euro in aanpassing en verbetering van de bestaande hotels. De hotelketen, die deel uitmaakt van het Britse hotelconcern Queens Moat Houses (QMH), zag de gemiddelde kamerprijs het afgelopen jaar toenemen tot 101,88 euro, terwijl de gemiddelde kamerbezetting met 1,2 procent daalde naar 61,6 procent.

Telefoonnummer (0317) 31 83 19
www.bilderberg.nl

10 (13) Six Continents Hotels
12 vestigingen
€100 miljoen

Eerst Bass Hotels & Resorts, toen Six Continents en straks mogelijk Intercontinental Hotels Group. De Britse hotelketen Six Continents (6C) is toe aan de derde naamswijziging in drie jaar. Het geeft maar weer eens aan hoe belangrijk het promoten van de naam is voor de grote internationale hotelketens. De herkenbaarheid van een logo is dan ook goud waard. In het portfolio van Six Continents zitten bekende namen als InterContinental (in Nederland één vestiging: het Amstelhotel), Crowne Plaza, Holiday Inn en Express Hotels. Six Continents exploiteert bijna 3300 hotels in 98 landen.

Behalve in de naam investeert het bedrijf de komende jaren in tienduizenden nieuwe hotelkamers, voor het merendeel in het Verre Oosten. Ook trekt het concern ruim 500 miljoen euro uit voor renovaties van de bestaande InterContinental Hotels. Daartoe heeft de Britse keten nog altijd de miljarden ter beschikking die het verdiende met de verkoop van de Bass-brouwerijen en -pubs. De afgelopen twee jaar is 6C druk op zoek geweest naar nieuwe partners om verder te groeien – Starwood (nummer 16) en het Amerikaanse Wyndham Hotels werden genoemd als mogelijke kandidaten – maar tot nog toe zonder succes.

Telefoonnummer (020) 606 54 04
www.sixcontinentshotels.com

1 (2) Van der Valk
52 vestigingen
€500 miljoen
Moesten we vorig jaar nog gissen naar de omzet van de gezamenlijke Van der Valkvestigingen, de nieuwe openheid van het concern gaat zo ver dat we het omzetcijfer op een presenteerblaadje krijgen aangereikt. Alstublieft: 500 miljoen euro. Het komt voor Van der Valk niet ongunstig uit, want met deze omzet verovert het concern (52 vestigingen) meteen de eerste plaats van de Top-100 van grootste horecabedrijven in ons land. Met een ruime voorsprong op nummer 2: McDonald’s met 424 miljoen euro omzet. Proficiat. Een prestatie van formaat, zeker omdat Van der Valk vorig jaar de wind bepaald niet mee had. Een golf van negatieve publiciteit volgde op het instorten van het parkeerdek van de vestiging Tiel. Voortdurende speculatie over de veiligheid van andere Van der Valk-vestigingen deukte het imago steeds verder in.

Opvallend is dat het publiek zich niet heeft laten afschrikken om bij Van der Valk te eten, te slapen, te vergaderen en te feesten. Kennelijk trok men de veiligheid van de bedrijven niet in twijfel. Daar was volgens woordvoerder Martin van der Valk van het concern dan ook geen enkele reden toe, want na diverse keuringen door verschillende instanties werden álle bedrijven van Van der Valk in de loop van 2002 nog veilig bevonden. Het is dan ook niet de totaalomzet die de toekanbedrijven beschouwen als het zakelijk hoogtepunt van 2002, maar juist die veiligverklaring. Het is de zoveelste crisis die Van der Valk fier heeft doorstaan. De ontvoering van Toos van der Valk in 1982, de prelude op het belastingfraudeproces met de inrekening van Van der Valk-kopstukken begin jaren ’90, het proces zelf, een legionellaschandaal in het hotel in Curaçao daarna en het instorten van het parkeerdek in Tiel door een constructiefout. De negatieve krantenkoppen bleven maar komen.

In een interview vorig jaar met Misset Horeca zei Martin van der Valk definitief een punt te willen zetten achter het roerige verleden van het familiebedrijf, waar ‘bouwheer’ ome Gerrit zo lang de scepter zwaaide. Voortaan treedt Van der Valk naar buiten als een organisatie die z’n verantwoordelijkheid neemt en die ‘zeker niet slechter scoort dan de gemiddelde Nederlandse horeca’.

Wat omzet betreft steekt Van der Valk als nummer 1 in de Top-100 in elk geval met kop en schouders boven het gemiddelde uit. Het streven van Martin van der Valk en zijn generatiegenoten is nu om een nieuwe eenheid te smeden. De eenheid verbrokkelde toen het concern na het belastingschandaal in ‘staken’ werd opgedeeld. Het streven is nu dat álle snavels weer in dezelfde richting gaan wijzen. Van der Valk wil af van het imago maar wat aan te rommelen. Er is een handboek, en er zijn fatsoensnormen geformuleerd die élke vestiging die zich Van der Valk wil blijven noemen, moet onderschrijven. ‘Het is óf die vent eruit, óf de toekan van het dak’, zei Martin van der Valk vorig jaar in het interview. ‘In principe gaat iedereen mee in die gedachte, maar in de praktijk denk ik dat er nog wel wat massage nodig is in de familie.’Van der Valk verwacht 2003 af te sluiten met een geringe omzetgroei en zal maximaal twee nieuwe vestigingen openen.

Telefoonnummer (0172) 48 75 75
www.valk.nl

2 (1) McDonald’s Nederland
220 vestigingen
€424 miljoen
Jammer voor de hamburgerkampioen dat de glans er een beetje vanaf is. Niet meer op nummer 1 in de Misset Horeca Top-100, en niet langer de lieveling van de trendwatchers. Als meeuwen op een vuilnisbak vol Big Mac’s storten de marktanalisten en voedingsexperts zich dezer dagen op de aangeslagen fastfoodreus. In de Verenigde Staten dook McDonald’s in het vierde kwartaal van 2002 – voor het eerst in de geschiedenis – in de rode cijfers, en de kenners zien daarin voldoende reden om één van de sterkste merken ter wereld af te schrijven. ‘Hopeloos achterhaald’, schreven deze lieden over de in piepschuim verpakte hamburger met frites en grote beker fris.

Kan wezen, maar in Nederland doet McDonald’s het nog best aardig. De omzet steeg van €412 naar €424 miljoen en er werden negen nieuwe vestigingen geopend. Natuurlijk is die omzetgroei te laag – slechts 2,4 procent. En natuurlijk: een groentesalade met de naam McSaladShaker en een vruchtensapje getiteld McJuice steekt wat bleekjes af bij de hippe bio-broodjes van Subway en de verse marktkramen van La Place. Aan de andere kant: wie op zondag wel eens met het gezin een McDrive binnen heeft willen rijden en zich de lange stoet ronkende mpv’s voor zich herinnert, snapt dat de Big-Mac-met-grote-frites-en-cola nog altijd razend populair is.

Toch, zo voorspoedig als de vorige directeur Addy Hendrikx in 2000 dacht dat het zou lopen, gaat het niet. Hendrikx voorspelde toen een groei naar 250 vestigingen in 2003. Maar z’n opvolger Paul van der Stoel mag de handjes dichtknijpen als hij dit jaar de 230 haalt. Daar kan de vermeende concurrent Subway trouwens nog een aardig puntje aan zuigen. Die hád in Nederland vijf vestigingen, maar nu nog vier. Onlangs moest de Amerikaanse broodjesketen de vestiging in Amersfoort sluiten vanwege de ongunstige ligging en een weinig constante klantenstroom. Kijk, zoiets zal McDonald’s dus niet snel gebeuren.

Telefoonnummer (020) 564 26 42
www.mcdonalds.nl
3 (-) Golden Tulip Top
70 vestigingen
€285 miljoen
Nieuw in de Top-100 en meteen op nummer drie. Hoe kan dat? Vorig jaar ontvingen we een boos bericht van Golden Tulip Worldwide. Waarom zij niet in de Top-100 stonden? Tja, we waren ook zó druk met de overname van dertig Golden Tulip-hotels door NH, dat we helemaal vergaten dat er ook nog zoiets bestond als een franchisepoot van Golden Tulip. Ook die kwam even in handen van de Spaanse veroveraars, maar GT-directeur Hans Kennedie pleegde een management buy-out en redde daarmee en passant de merknaam. Vandaar.

Dat NH het Golden Tulip-merk voor een vriendenprijsje wilde verkopen aan Kennedie was overigens niet alleen een kwestie van zakelijk fatsoen. Andere internationale hotelketens hadden interesse in de overname van GT, en NH was doodsbenauwd dat het enorme reserveringsvolume van GT – wereldwijd zijn inmiddels 440 hotels aangesloten met samen 45.000 kamers – in handen zou komen van een grote vijandige concurrent uit bijvoorbeeld de Verenigde Staten. Dus betaalde Kennedie een stuk minder dan de €2,4 miljoen die NH Hotels een jaar eerder voor het merk Golden Tulip betaalde. Of de Spanjaarden er goed aan hebben gedaan en niet per ongeluk een keiharde concurrent in het zadel hebben geholpen, zal moeten blijken. Kennedie – sinds 1983 bij de zaak en nu dus eigenaar en enig aandeelhouder – is een fanatiek baasje. In 2010 moet bij 1000 hotels de GT-vlag uithangen. Dat is meer dan een verdubbeling van het huidige aantal, dat recentelijk nog werd uitgebreid met het Duitse consortium Top Hotels (190 soft-franchisenemers). Sindsdien heet GT voluit Golden Tulip Top Hospitality Group.

Hotelierszoon Kennedie wil pertinent terug naar een situatie waarbij GT managementservices aanbiedt. Die geven voeding aan de franchiseorganisatie, is zijn overtuiging. ‘Ik merk dat onze franchisenemers behoefte hebben aan voorbeeldhotels. Hotels die standaards zetten. Dat kunnen alleen hotels zijn die we zelf managen.’ Inmiddels heeft Kennedie samenwerkingsovereenkomsten gesloten met twee andere Nederlandse hotelketens: AHM en Westcord. Binnen drie jaar wil GT 30 nieuwe hotels openen in het Verenigd Koninkrijk en Ierland. Het gaat om de nieuwbouw van 17 Tulip Inns, aangevuld met franchisehotels die onder de naam Tulip Inn gaan opereren. De expansie, die onder de verantwoordelijkheid van GT UK valt, kost 51 miljoen euro; deels eigen vermogen en deels een lening. In Nederland verwacht GT dit jaar een omzetgroei van 5 procent en twaalf nieuwe hotels.

Telefoonnummer (033) 254 48 04
www.goldentuliptop.com

4 8) Servex
300 vestigingen
€250 miljoen

NS-dochter Servex startte in de zomer van vorig jaar een eigen pizzaformule onder de naam Mr. Pizza. Het bedrijf meldde haastig ‘niet ontevreden’ te zijn over partner Pizza Hut, de van oorsprong Amerikaanse pizzaketen die op acht stations in Nederland een vestiging heeft. ‘Maar het moge duidelijk zijn dat wij met onze eigen formule beter kunnen inspelen op de stationsomgeving dan een hardfranchise-restaurantformule als Pizza Hut’, aldus een woordvoerder.

Kortom, Servex is absoluut niet tevreden over Pizza Hut. Het is exemplarisch voor de ontwikkeling die Servex de afgelopen jaren heeft doorgemaakt, van een suffe verzameling stationsrestauraties tot een alerte formulebouwer. De NS-dochter snapt tegenwoordig dat een treinstation een A-locatie is in plaats van een non-locatie, en dat is te merken. Maar liefst twaalf formules beheert Servex inmiddels op de plek waar dagelijks 500.000 potentiële consumenten rondlopen: Smullers, Swirl’s, C’est du pain, Café T, Brasserie, Restauraties, Pizza Hut, Kiosk, Café T espresso, Mr. Pizza, Wizzl. Recent is daar de ReizigerKiosk nog bijgekomen. Twintig van de vijftig Wizzls worden omgebouwd tot uitgebreide kiosk: dus met zitplaatsen en ticketverkoop.Opmerkelijk is dat maar een derde van alle exploitaties van Servex in handen is van franchisenemers, en dat dat aandeel steeds kleiner wordt. Overigens heeft Servex niets te maken met de AH-to-Go winkels die inmiddels op menig station zijn verrezen. De exploitatie van de gemakswinkels is in handen van Stationsfoodstore, een speciaal opgerichte NS-dochter waarin ook Albert Heijn deelneemt.

Telefoonnummer (030) 297 44 00
www.servex.nl

5 (6) NH Hotels
28 vestigingen
€230 miljoen

NH Hotels scoorde vorig jaar een recordomzet van ruim 930 miljoen euro; een toename van 22 procent ten opzichte van 2001. Maar de groei is vooral te danken aan de overname van de Duitse Astron Groep, in mei vorig jaar. De hotels van NH in de overige Europese landen, onder meer Nederland, deden het minder goed en sloten 2002 af met een omzetdaling (-2,6 procent).Wat wel goed ging was de rebranding van de 28 voormalige Golden Tulip-hotels naar NH. Dat was in een half jaartje gepiept, zonder veel rumoer. Was NH een Amerikaanse keten geweest met een Amerikaanse – autoritaire – manier van werken, dan was dat wel anders geweest, schatten wij. Maar Spanjaarden en Nederlanders kunnen nu eenmaal goed met elkaar overweg.

Ook de public relations heeft NH goed voor mekaar. Als geen andere hotelketen benadrukt het z’n eigen culinaire kwaliteiten – de tweede ster voor restaurant Vermeer (NH Barbizon Palace) kwam als een geschenk uit de hemel – en dat pakt lekker uit in deze tijden vol culinaire schrijverij en tv-programma’s. NH haalde verder de grote Spaanse kok Ferran Adrià voor een workshop naar Nederland, die ter plekke meldde het liefst in olijfolie te bakken.

Telefoonnummer (035) 629 92 40
www.nh-hotels.com

6 (7) Accor
48 vestigingen
€205 miljoen

De Franse horecamultinational maakte onlangs bekend een nieuw hotelconcept op te starten voor ‘18- tot 28-jarigen’. Onder de naam Base zal Accor de komende twee jaar een serie hippe jeugdhotels openen in Nieuw-Zeeland en Australië. Accor pakt het slim aan door Nieuw-Zeeland en Australië te kiezen als testmarkten, want maar liefst veertien procent van alle bezoekers aan dit deel van de wereld valt binnen dit jeugdige segment. Base ligt beneden het niveau van de andere budgetformules van Accor, de Ibis- en Etap-vestigingen: stapelbedden, gemeenschappelijke keuken, dat werk. We zijn benieuwd wanneer de eerste Base in Amsterdam verschijnt.

In het luxe segment (Sofitel, Novotel en Mercure) heeft Accor het wat moeilijker. Het bedrijf wil wel groeien, vooral met het Novotel-merk, en zal daarbij zeker een beroep doen op de Dorint-hotels (nummer 26), waarin Accor een belang heeft genomen van 30 procent.

Telefoonnummer (020) 522 16 00
www.accorhotels.nl

7 (9) Best Western Nederland
49 vestigingen
€172,5 miljoen

Met directeur Willem Hein aan het roer maakt Best Western Hotels hele beste tijden door. In 1995 ging Best Western Benelux failliet met een schuld van anderhalve ton. Acht jaar later is het samenwerkingsverband van zelfstandige hotels weer springlevend. De omzet steeg van €145 miljoen in 2001 naar €172,5 miljoen, en voor dit jaar is een omzetstijging van nog eens 9 à 10 procent voorzien. De teller van aangesloten hotels staat inmiddels op 49, oftewel 7 nieuwe leden erbij in 2002.

Directeur Hein is dan ook tevreden over het afgelopen jaar: een acht. Vooral het vernieuwde reserveringssysteem Nova trekt hoteliers over de streep. Het wereldwijd opererende boekingssysteem – volgens sommigen het beste systeem dat er bestaat, maar zeker een van de meest gebruikte – levert een BW-hotel toch al gauw tussen de 5 à 10 procent omzet op. In vergelijking met de Verenigde Staten is dat trouwens een lachertje. Op de thuismarkt – in 1946 startte Best Western in de VS als een samenwerkingsverband van 67 zelfstandige hoteliers – komt 40 procent van de omzet binnen via het eigen reserveringssysteem. Dankzij Fanové, de inkooporganisatie waarin Beste Western Nederland samenwerkt met Bilderberg Hotels en Holland Hotels, hebben de Nederlandse hoteliers trouwens nog een voordeeltje. Ze besparen zo tussen de 6 à 7 procent op hun boodschappen, en dat is lekker, zeker in deze magere tijden.

‘Het is vooral de kracht van het merk, niet zozeer mijn rol als directeur’, zegt Hein bescheiden. Hij trad ruim twee jaar geleden aan toen de keten nog maar 32 hotels telde. Wat Hein niet noemt is dat Best Western een handje is geholpen door ontwikkelingen in de markt. Toen Golden Tulip werd overgenomen door NH Hotels, besloot een aantal individuele hoteliers de overstap te maken naar Best Western. Twee van de zeven hotels die zich recentelijk hebben aangesloten, vielen voorheen onder GT. Wat trouwens ook wel lekker is voor de hoteliers: ze betalen een vriendenprijsje voor al die voordeeltjes. De totale fee bedraagt ongeveer één procent van de omzet. En dat is je reinste matserij.

Telefoonnummer (033) 469 70 70
www.bestwestern.nl

8 (10) La Place (Vendex/KBB)
70 vestigingen
€150 miljoen

Nog niet zo lang geleden was Hazeldonk-Oost een van de meest verpauperde pleisterplaatsen van Nederland. Wie net terugkwam in Nederland, trapte bij het zien van zoveel treurigheid het gaspedaal wat dieper in. Vorig jaar openden twee horecareuzen, McDonald’s en La Place, er samen een nieuwe restaurantcombinatie. Tegenwoordig bevinden zich op Hazeldonk een McDonald’s-restaurant en een La Place Marché du Monde onder één dak.

Het is exemplarisch voor de voortvarende manier waarop warenhuisketen Vendex/KBB de horeca-activiteiten aanpakt. Ook al doet La Place-directeur Paul Bringmann nog zo z’n best het allemaal te relativeren: ‘Het is niet onze core business, maar met restaurants kun je nu eenmaal makkelijker expanderen dan met warenhuizen.’ Wij nemen het met een flinke korrel zout, want inmiddels draagt de horeca meer dan een aardig steentje bij aan de omzet van de V&D-warenhuizen. Alleen al de 70 La Place-restaurants van V&D trekken zo’n 35 miljoen bezoekers per jaar. De omzet van de horeca ligt op €150 miljoen. Dat is wel inclusief de omzet van de kleinere Café Marchés, de bakkerijen, Paninishops en chocolaterieafdelingen. Die 150 miljoen is maar liefst 13 procent van de totale omzet van V&D. Andere Europese warenhuisketens zitten op een procent of drie.

Een andere groeipoot van het concern is de evenementencatering. De omzet daarvan moet van Bringmann binnen twee jaar liggen op acht procent van de totale foodomzet van V&D.
Telefoon (020) 549 05 00
www.vendexkbb.nl

9 (12) Bilderberg Hotels & Restaurants
25 vestigingen
€109 miljoen

Een vijf, geeft Koos Peskens het jaar 2002 als rapportcijfer. Het afgelopen jaar was dan ook een roerig jaar voor Bilderberg. Peskens volgde Henk Smits op, die vorig jaar aftrad na een periode van onrust binnen de keten. Die onrust ontstond toen begin vorig jaar een anonieme briefschrijver binnen het managementteam een stuk liet circuleren met forse kritiek op de top van Bilderberg, die gebrek aan initiatief en miscommunicatie werd verweten. Vooral algemeen directeur Smits moest het daarbij ontgelden. Smits schakelde op zijn beurt (overigens zonder succes) een particulier recherchebureau in om de anonieme briefschrijver te achterhalen. Die actie werd hem door de hoteldirecties niet in dank afgenomen. De hele affaire eindigde uiteindelijk met zijn vertrek.

Positief is dat Bilderberg ondanks de moeilijke economische omstandigheden vorig jaar extra marktaandeel wist te verwerven op de particuliere markt. ‘De hele sector heeft te maken met teruglopende bestedingen op de zakelijke markt. Het verlies op dit commercieel aantrekkelijke marktsegment wordt gelukkig deels goedgemaakt door de sterker wordende markt voor weekenden en korte vakanties, waarbij boekingen via internet een steeds belangrijker rol spelen’, aldus Peskens. Het bedrijf kwam, mede door kostenbesparingen, uit op een nettoresultaat vóór belastingen van 12 miljoen euro; ruim 11 procent van de omzet. Die daalde van 112 naar 109 miljoen.

Bilderberg investeerde het afgelopen jaar ruim 9 miljoen euro in aanpassing en verbetering van de bestaande hotels. De hotelketen, die deel uitmaakt van het Britse hotelconcern Queens Moat Houses (QMH), zag de gemiddelde kamerprijs het afgelopen jaar toenemen tot 101,88 euro, terwijl de gemiddelde kamerbezetting met 1,2 procent daalde naar 61,6 procent.

Telefoonnummer (0317) 31 83 19
www.bilderberg.nl

10 (13) Six Continents Hotels
12 vestigingen
€100 miljoen

Eerst Bass Hotels & Resorts, toen Six Continents en straks mogelijk Intercontinental Hotels Group. De Britse hotelketen Six Continents (6C) is toe aan de derde naamswijziging in drie jaar. Het geeft maar weer eens aan hoe belangrijk het promoten van de naam is voor de grote internationale hotelketens. De herkenbaarheid van een logo is dan ook goud waard. In het portfolio van Six Continents zitten bekende namen als InterContinental (in Nederland één vestiging: het Amstelhotel), Crowne Plaza, Holiday Inn en Express Hotels. Six Continents exploiteert bijna 3300 hotels in 98 landen.

Behalve in de naam investeert het bedrijf de komende jaren in tienduizenden nieuwe hotelkamers, voor het merendeel in het Verre Oosten. Ook trekt het concern ruim 500 miljoen euro uit voor renovaties van de bestaande InterContinental Hotels. Daartoe heeft de Britse keten nog altijd de miljarden ter beschikking die het verdiende met de verkoop van de Bass-brouwerijen en -pubs. De afgelopen twee jaar is 6C druk op zoek geweest naar nieuwe partners om verder te groeien – Starwood (nummer 16) en het Amerikaanse Wyndham Hotels werden genoemd als mogelijke kandidaten – maar tot nog toe zonder succes.

Telefoonnummer (020) 606 54 04
www.sixcontinentshotels.com