artikel

Flairtenders stelen show met flessen

Horeca

1500 Dollar op een avond verdienen? Wordt flairtender in Las Vegas. Een flairtender is een snelle bartender, een showman, die jongleert met flessen en shakers en daarbij ook nog cocktails bereidt. In ons land krijgt deze sport nu meer aandacht. Maar het aantal toppers is op de vingers van één hand te tellen. Het vergt talent en toewijding om flairtender te worden.

Big Daddy’s Roadhouse is die avond afgeladen. Fans van de zeven flairtenders, die deelnemen aan de Southern Comfort European Bartender Challenge, bevolken de tribune. Ze joelen, applaudisseren, dansen en drinken. Michael Wealer een van de eigenaren van het op Amerikaanse leest geschoeide horecabedrijf, verzorgt met gevoel voor entertainment de Engelstalige presentatie.

De draadloze microfoon komt van pas. Wealer is allesbehalve statisch. Loopt rondjes, klimt op de bar en werpt om de zoveel tijd t-shirts en petten in het publiek. ‘Don’t forget to buy cocktails.’ Ook de bovenring, die eveneens vol staat met mensen, wordt niet vergeten. Big Daddy’s kolkt. En dat op een gewone dinsdagavond in mei.

Welkom in het ‘flair bartending theater’ waar show, snelheid en vakmanschap om voorrang strijden. Flair bartending is afkomstig uit de VS waar de Flair Bartender Association, met 3460 leden in 88 landen, de toon zet. Ook in ons land is flair bartending niet nieuw. Het wordt al 10 jaar door een kleine groep beoefend. Mad Mike’s Break Away Cafe te Rotterdam wordt genoemd als het eerste horecabedrijf dat er serieus mee aan de slag ging.

Prijzengeld
De bartenders die deelnemen aan de wedstrijd in Big Daddy’s zijn afkomstig uit Engeland, Oostenrijk, Tsjechië, Turkije en Nederland. De flairtop van Europa is verzameld. De bartenders gaan niet alleen voor de eer. Bacardi – Martini Nederland, de importeur van Southern Comfort, een veelgebruikte mixdrank, heeft twee prijzen van €250,- en een van €1000,- beschikbaar gesteld.

Het eerste onderdeel dat aan bod komt, heet ‘speed drink making’. De kandidaten moeten vijf verschillende Southern Comfortcocktails bereiden. De snelste wint. Bij het onderdeel ‘perfect cocktail bar service’ leggen de bartenders zich toe op het perfect behandelen van de gast. Ook verkoopvaardigheden worden beoordeeld. Iedere deelnemer mag zijn kunnen 20 minuten demonstreren. Dit onderdeel vindt plaats in een aparte bar, die overigens in hetzelfde ‘theater’ is gelegen.

Het derde onderdeel spreekt het meest tot de verbeelding: ‘entertainment en showmanship’. Circus. De bartenders geven gedurende vier minuten een show weg. Ze jongleren met flessen, shakers en glazen. Ondertussen bereiden ze twee cocktails. De Tsjech David Neumann spuugt zelfs vuur. Maar hij wint niet. Die eer is weggelegd voor de Nederlander Ian Bartos, die met een rokende gitaar de show steelt. Hij strijkt €1000,- op. De twee andere onderdelen werden overigens ook gewonnen door Nederlanders: Jorgos Stein en Mike Breuker.

De verrichtingen van de deelnemers werden beoordeeld door vijf juryleden. Zij gaven niet alleen punten, maar ook strafpunten voor foutjes en onvolkomenheden. Wie bijvoorbeeld een fles laat vallen – men maakt gebruik van een rubber mat – of een restlaagje in de shaker laat zitten, wordt bestraft. In dat geval gaat de rode vlag omhoog en moeten er aanpassingen worden doorgevoerd. Flair is fun, maar het product moet wel aan de eisen voldoen.

Kansrijk
Welke toekomst is er in Nederland weggelegd voor flair bartending? Een grote, zou je mogen veronderstellen, beleving en entertainment zijn immers belangrijk. In feestcafés en cocktailbars zou een beetje spektakel achter de bar niet misstaan. Aan de andere kant bestaat de roep om entertainment al veel langer en is flair bartending in ons land al langer aanwezig.

Toch is er van een doorbraak nog geen sprake. Misschien dat het initiatief van Southern Comfort het vuurtje aanwakkert. Of komt er geen vervolg? Bas Mars is brandambassador Southern Comfort. Hij overweegt de wedstrijd volgend jaar opnieuw te organiseren. ‘Het past perfect bij ons merk en het verschijnsel flair bartending is nog steeds bijzonder in Nederland. Innovatief ook. Vandaar dat wij er graag iets mee doen.’

Tijd om twee winnaars aan het woord te laten. Jorgos Stein en Ian Bartos die samen €1250,- prijzengeld in de wacht sleepten, zijn zojuist gearriveerd in hun hotelkamer in Wenen als we hen telefonisch te spreken krijgen. Ze schoven bedden en kasten aan de kant en verwijderden lampen om plaats te maken voor een mobiele bar, die het tweetal heeft meegenomen. Bartos moet oefenen. Hij neemt die avond namelijk deel aan een wedstrijd van Southern Comfort Oostenrijk. Ook die zal hij trouwens winnen. De Nederlander doet het goed en heeft een naam hoog te houden. Tijdens het WK in Las Vegas behaalde hij een zesde plaats.

De beide bartenders die samen het bedrijf Bar Support Holland (zie www.barsupport.nl) exploiteren, staken honderden uren in hun vak. Bartos: ‘De eerste jaren heb ik zes tot acht uur per dag getraind. Nu train ik vanwege het bedrijf dat we hebben opgericht, veel minder. Houd het maar op een uur per dag.’

De perfecte cocktailWat Bartos betreft gaan show en kwaliteit hand in hand. Hij is ook lid van de Nederlandse Bartenders Club, die zich sterk maakt voor de perfecte cocktail. ‘Ik vind de flair ook niet het allerbelangrijkste. Het gaat om het drankje, om de kwaliteit. Daarbij zijn organisatie en efficiency van het grootste belang. Ik streef erna om 95 procent van alle ingrediënten binnen handbereik te hebben. Dat wil zeggen dat ik in één draai bijna alles kan pakken wat ik nodig heb.’

Hij laat weten dat de vaardigheden van een flairtender niet alleen tijdens wedstrijden maar ook in de praktijk prima van pas komen. Natuurlijk gaat hij niet goochelen als het druk is. Nee, in dat geval gaat de flairtender gewoon in een duizelingwekkend hoog tempo te werk. Dankzij zijn vaardigheden kan hij dat doen zonder noemenswaardige fouten te maken.

Een flairtender kan meerdere dingen tegelijk: bestelling opnemen, wisselgeld pakken, cocktails bereiden en zicht houden op de gasten zodat die geen moeite hoeven te doen om de aandacht te trekken. Bartos: ‘Wij kunnen de gasten gewoon aankijken en tegelijk handelingen verrichten. Dat is ook flair. We staan niet met gebogen hoofd achter de bar. In dat opzicht verschillen we van klassieke bartenders.’

1500 dollar
Dankzij zijn specialiteit reist Bartos over de halve wereld. Hij moet ook wel, want op het gebied van flair bartending is er in Nederland te weinig voorhanden. Dat heeft ook zijn weerslag op de arbeidsmarkt. ‘Er is geen echte markt voor. Daarvoor moet je in Londen of Las Vegas zijn. Een goeie flairtender kan in Las Vegas 500 tot 1500 dollar per avond aan tipgeld opstrijken. In Londen kan hij circa 500 euro per avond verdienen. Dan spreek ik wel over weekenden en feestdagen.’In Nederland begint de belangstelling toe te nemen, ondervindt Bartos.

Bij zijn bedrijf Bar Support Holland komen geregeld verzoeken binnen. Maar dat zijn voornamelijk jongeren die snel willen leren hoe ze kunnen goochelen met flessen en shakers om vervolgens de show te kunnen stelen. Die zijn bij hem aan het verkeerde adres. ‘Ik werk alleen met mensen die dit vak serieus nemen. We hebben een naam hoog te houden, vind ik. Daarnaast kan het ook nog gevaarlijk zijn als de verkeerde mensen met flessen gaan goochelen. In combinatie met alcohol kan dat makkelijk uit de hand lopen.’

Te klein
Terwijl Bartos een toenemende belangstelling waarneemt, heeft de Nederlandse Bartenders Club daar onder zijn leden nog niet zoveel van gemerkt. Voorzitter Ron Busman ziet dan ook geen aanleiding om flair bartendingwedstrijden te gaan organiseren. Als hij dat zou doen, staat de winnaar bij voorbaat al vast: Ian Bartos. Busman: ‘Enkele leden van ons zijn hier intensief mee bezig, maar ik vind Nederland op dit gebied nog te klein. Het aantal deelnemers beperkt zich tot een elite. Verder hebben wij er niets op tegen. Een aantal zusterorganisaties van ons uit andere landen heeft daarentegen wel laten weten er beslist geen heil in te zien. Dat standpunt delen wij niet.’

Aan de andere kant is de NBC bepaald geen promotor van flair bartending. En het zal ook moeilijk zijn, denkt Busman, om een grote groep bartenders hiervoor te enthousiasmeren, want het vergt enorm veel inspanning en talent om op niveau te komen. ‘Je zult dagelijks moeten trainen. Misschien wel meerdere uren en dan ’s avonds in bed nadenken over nieuwe trucs. Alleen jongens die bezeten zijn, redden het. Kun je dat van de mensen vragen? Als bartender maak je lange dagen. Je bent tot diep in de nacht bezig. Het zou erg veel gevraagd zijn om daarnaast zoveel tijd in training te moeten gaan steken. Daarom zal het aantal flair bartenders in ons land klein blijven, verwacht ik.’

Geen entertainer
Daarnaast signaleert de NBC een ontwikkeling die niet tot vreugde stemt. Ondernemers proberen de rol van entertainer soms bij de bartender neer te leggen, terwijl ze daar eigenlijk een specialist voor in zouden moeten huren, zegt Busman: ‘Ze proberen dat onderdeel op een quasi slimme manier bij de bartender neer te leggen. Daarmee sparen ze de entertainer uit. Dat zijn toch ontwikkelingen die wij met een dosis gezonde argwaan volgen.’

De NBC voorzitter heeft meer vertrouwen in een andere trend. Bartenders gaan namelijk meer tijd steken in het bereiden van drankjes. Waarbij ze gebruikmaken van verse ingrediënten zoals fruit. ‘Dat fruit gaat dan mee in de shaker. Verder werken we tegenwoordig weer meer met citroen en suiker en wordt er achter de bar meer en meer geflambeerd. Dat is wat wij nastreven: Entertainment gericht op het product.’