artikel

Fritesprijs zal zeker stijgen

Horeca

Een hittegolf teisterde ons land de afgelopen weken. Het droge warme weer heeft zijn weerslag op de verwachte opbrengst van de aardappeloogst, zeggen fritesfabrikanten. Dat daardoor prijsstijgingen zijn te verwachten blijkt uit de prijs op de aardappeltermijnmarkt. Die voorspelt voor april volgend jaar een prijs die rond de €0,30 per kilo ligt. Dat is ongeveer €0,20 meer dan afgelopen april. In een belronde vertellen fritesfabrikanten en landbouwdeskundigen dat frites duurder zullen worden door de hogere aardappelprijzen.

Jaap Delleman, hoofdredacteur van het vakblad Aardappelwereld, noemt het doen van oogstvoorspellingen voorlopig nog ‘koffiedik kijken’. ‘Die zijn eind augustus pas goed te doen.’ De droogte en warmte baren hem zorgen. ‘Ik verwacht sowieso geen topopbrengst. Ook niet meer als het gaat regenen. De groei van de latere rassen staat vrijwel stil, terwijl juist augustus hét groeiseizoen is.’

‘Duidelijk lagere opbrengsten per hectare’, is de verwachting van Anthon Meissner (adjunct-directeur) van Aviko. ‘De planten zijn hier en daar al aan het afsterven. Daardoor is de groeipotentie van de aardappels al een stuk minder ‘De gebruikelijke 55 à 60 ton aardappelen per hectare zal zeker niet gehaald worden. Ook de grofte zal flink tegenvallen.’

Volgens boerenvoorman Aike Maarsingh (voorzitter sectie akkerbouw LTO) is vooral de hoge temperatuur funest voor de aardappel. ‘Als de bodem warmer wordt dan 25 graden stopt de groei en gaat de plant afsterven.’

‘De aardappelplanten zijn alleen nog bezig met overleven’, vertelt Han van den Hoek, (directeur grondstoffen) van McCain. ‘De groei staat al enkele weken stil. Bovendien zijn de aardappelen aan het kiemen, als het gaat regenen is doorwas (secundaire, schadelijke knolvorming aan de aardappel) waarschijnlijk.’ Een mogelijke opbrengst voorspellen, noemt hij ‘in een kristallen bol kijken’. Hij plaatst echter een kanttekening. ‘Er zit nu ongeveer gemiddeld 35 ton per hectare in de grond, dat kan in het slechtste geval wel eens de definitieve opbrengst zijn.’

Rinus van der Linde (directeur grondstoffen) van LambWeston/Meijer (LWM) is iets minder pessimistisch. ‘De opbrengst kan, afhankelijk van het aardappelras, wel eens 10 tot 20 procent lager uitvallen.’ Vooral de toestand van het Bintje, dat een flink deel van het aangeplante areaal omvat, baart hem zorgen. ‘Die zijn gevoelig voor doorwas. Als dat gebeurt zal een teler besluiten zo snel mogelijk te oogsten. Met aanmerkelijk lagere opbrengsten en kleine aardappels als gevolg.’

Piet de Bruine (directeur) van Farm Frites merkt op dat de aardappelpercelen er sterk wisselend bijliggen. Afhankelijk van of een boer heeft beregend of dat er lokaal regen is gevallen. ‘Hoeveel lager de opbrengst zal zijn, is nu nog niet te zeggen.’ De nieuwe aardappelen die Farmfrites tot nu toe heeft verwerkt zijn overigens goed van kwaliteit, vertelt de Bruine. ‘De Premiere was uitstekend. Van de middenvroege aardappels die we nu verwerken is wel de grofte sterk wisselend.’

Aardappeltermijnmarkt
Van der Linde van LWM verwacht hogere prijzen voor aardappels en daardoor ook voor frites. ‘De huidige prijs op de aardappeltermijnmarkt is wellicht overdreven maar spreekt wel een verwachting uit. Die geeft een opwaartse trend aan.’

Delleman van Aardappelwereld sluit zich daarbij aan maar houdt een slag om de arm voor de gevolgen voor de fritesprijs. ‘Tachtig procent van wat fritesfabrikanten verwerken gebeurt op basis van contractteelt, die prijzen liggen vast.’

Meissner van Aviko is zeker van prijsverhogingen. Maar fabrikanten werken toch vooral met contracttelers die voor vooraf afgesproken prijzen aardappels leveren? ‘We zullen bij een tegenvallende oogst een groter gedeelte van onze aardappelen tegen hogere prijzen op de vrije markt moeten kopen. Dat heeft invloed op de fritesprijs. Die gaat omhoog.’

Volgens Aike Maarsingh van LTO zou het best wel eens zo kunnen zijn dat de termijnmarktprijs van rond €0,30 per kilo straks op de vrije markt wordt gehaald. Hij voorziet een tekort aan aardappels in de EU. We hebben in de Unie ongeveer 43 miljoen ton nodig. De prognose staat nu op 40 miljoen ton maar als de droogte en warmte nog een week aanhoudt kan dat best wel eens 36-miljoen ton worden.’ Ondanks deze sombere prognose verwacht Maarsingh geen extreme stijging van de prijs van een portie frites in de cafetaria.

Van den Hoek van McCain verwacht eveneens dat de aardappelprijs richting de termijnmarktprijs zal kruipen. ‘Hoewel bij de prijsvorming op de termijnmarkt veel sentiment en speculatie speelt.’

De suggestie – zoals die in een NOS-journaaluitzending werd gedaan – dat aardappeltelers (duur) aardappelen moeten bijkopen om aan hun leveringsverplichting te voldoen, wordt door hem naar het rijk der fabelen verwezen. ‘Dat zou ronduit immoreel zijn en bovendien niet verantwoord. Dan blijven er geen telers over. Daar is de aardappelverwerkende industrie absoluut niet bij gebaat.’

De Bruine van Farm Frites verwacht eveneens hoge aardappelprijzen. ‘Het areaal aardappels in Europa is de laatste jaren kleiner geworden. In combinatie met lagere opbrengsten moet dat wel tot hogere prijzen leiden. Hoe hoog die zullen worden, hangt af van de vraag in het buitenland. ‘Wij zullen aardappels tegen die prijs bij moeten kopen omdat contracttelers niet kunnen leveren wat is afgesproken. Dat heeft invloed op de fritesprijs.’ Aangezien zogenaamde ‘fritescontracten’ met afnemers zoals horecagrossiers bijna allemaal het kalenderjaar volgen, zullen cafetaria’s en consumenten pas eind van het jaar met hogere fritesprijzen worden geconfronteerd, voorspelt De Bruine. ‘Eind september is daarover meer te zeggen.’