artikel

Vijftig jaar wijn in Nederland

Horeca

Jaren vijftig en zestigMet de naoorlogse wederopbouw brak voor Nederland een periode van grote maatschappelijke en culturele veranderingen aan. Wie het over wijn had, doelde vooral op Frankrijk, en dan vooral Bordeaux en Bourgogne. Hier vond je klassieke bewaarwijnen die duur, maar betaalbaar waren. Genieten van of aanschaffen van wijn was overigens grotendeels voordebehouden aan […]

Jaren vijftig en zestig
Met de naoorlogse wederopbouw brak voor Nederland een periode van grote maatschappelijke en culturele veranderingen aan. Wie het over wijn had, doelde vooral op Frankrijk, en dan vooral Bordeaux en Bourgogne. Hier vond je klassieke bewaarwijnen die duur, maar betaalbaar waren. Genieten van of aanschaffen van wijn was overigens grotendeels voordebehouden aan de notaris of de pastoor. Wie eind jaren zestig zelf op vakantie ging naar Frankrijk, dronk er eenvoudige landwijnen of rosé.

Jaren zeventig
Rosé, en dan bij voorkeur een vrij zoete, was begin jaren zeventig voor de supermarkten in Nederland het eerste aanknopingspunt om zich op de wijnmarkt te begeven. Aanvankelijk verkocht in ‘handig’, ‘modern’ karton, maar flessen rosé, bijvoorbeeld die bekende uit Portugal, volgden al snel. Even zoet en daardoor ook snel geliefd waren die ‘moezelwijntjes’ uit Duitsland.

De meest favoriete vakantiebestemming werd rond die tijd Spanje. Roja – met kenmerkend vanillezoetje van het hout – won aan populariteit en ook sherry deed het goed. Zeker toen bekend werd dat een paar glazen per dag overgewicht zouden tegengaan. Trendy ‘Sherrybodega’s’ rezen als paddenstoelen uit de grond, maar het was vooral de verkop van de goedkoopste flessen sherry die het grote marktaandeel van Spaanse wijn in Nederland bepaalde.

Stijgende welvaart zorgde voor extra inkomsten per huishouden, inkomsten die meer en meer besteed werden aan luxeproducten, vakantie of restaurantbezoek. Ondertussen nam het aantal serieuze wijnliefhebbers gestaat toe en werden her en der wijnclubs opgericht. Wijn had in Nederland zijn elitaire status verloren.

Jaren tachtig
De klassiek Europese wijnlanden kregen rond 1980 bescheiden concurrentie van ‘nieuwe wijnwereld’-landen. Aanvankelijk viel er weinig te duchten van deze moderne massawijnen. Het waren veelal goedkope imitaties van Franse wijnen; dezelfde edele druivensoorten en met veel zonnig, zoetig fruit. Uitzonderlijk was Chili dat tijdelijk veelbelovend voor de dag kwam, maar pas later echt zou doorbreken.

Jaren negentig
Na afloop van de handelsboycot is Zuid-Afrika het eerste ‘nieuwe wijnwereld’- land dat in Nederland op grote schaal doorbreekt. De supermarktsector weet met het veelzijdige Kaapse wijnaanbod vooral een jongere generatie wijnconsumenten te bereiken.

Invloedrijke Angelsaksische wijnjournalisten, met name Robert Parker, maken grote Franse wijnen tot prestigeobjecten, eerst in de VS, later ook in opkomende economieën in Oost-Azië. De smaakvoorkeur van genoemde auteur wordt wereldwijd als een soort maatstaf van topkwaliteit aangenkomen: imposant, rijk aan fruit en sterk door houtinvloed getekend. Dat laatste aspect wordt door talloze producenten omarmd als zaligmakend; wie geen geld heeft voor nieuwe vaten zoekt zijn toevlucht tot theezakjes met houtsnippers. Supermarkten komen vol te liggen met betimmerde Cabernets en Chardonnays waarvan de herkomst nauwelijk herkenbaar is.

Omstreeks 2000 en daarna
Grote Franse wijnen uit Bordeaux en Bourgogne zijn nauwelijks meer te krijgen in Nederland. Ze zijn te duur geworden onder invloed van de opgevoerde prijzenspiraal en/of al uitverkocht in Azië en/of Amerika. Alternatieven dienen zich echter aan. Wijnlanden als Spanje, Portugal, Oostenrijk, Italië en Duitsland benaddrukken de eigen typiciteit, tot dan toe onbekende regio’s en druivensoorten veroveren een plaats op de wijnmarkt. Onder de jonge generatie wijnimporteurs bevinden zich veel die zich specialiseren in een bepaald land of gebied.

Wijn is inmiddels ‘in’ in Nederland, ieder tijdschrft of krant heeft zijn eigen wijnkenner, consumenten zoeken op internet naar informatie en nieuwe smaken. De horecaprofessional is niet meer alwetend op wijngebied: ook hij/zij moet zich specialiseren met bijzondere wijnen op de kaart, originele wijn-spijscombinaties of bijvoorbeeld met veel beschikbare wijnen per glas.

Wijnland Frankrijk is niet meer oppermachtig op de winkelschappen, maar herwint duidelijk terrein op de restaurantkaart. Sommeliers zoeken meer diversiteit en vinden mooie producte in meer wijnlanden dan voorheen. Oostenrijk, Duitsland en Portugal doen het steeds beter in het restaurant, maar ook een bijzondere wijnsoort als sherry- maar dan wel de hogere kwaliteitscategorieën- gaat in de herkansing.