artikel

Chipknip niet meer weg te denken

Horeca

Betalen met geld wordt steeds zeldzamer in de catering. De lasten voor de cateraar wegen niet op tegen het gemak voor de klant. Bedrijven werken steeds vaker met interne pasjessystemen, die ook geschikt zijn voor toegangscontrole en automaten. De chipknip is echter verreweg het populairste systeem. Ook omdat die bruikbaar is in combinatie met alle kassasystemen.

Walter Goezinnen is sales manager van Quarto, een automatiseringsbedrijf in Krimpen aan den IJssel dat afrekensystemen levert. Ongeveer 70 procent van Quarto’s kassasystemen komt terecht bij cateringbedrijven. Walter Goezinnen: ‘Wij zitten bij allerlei onderwijs- en zorginstellingen en natuurlijk in veel bedrijven, groot en klein.’

Contant geld komt er nauwelijks meer aan te pas bij het afrekenen in de catering, aldus Goezinnen. Dit heeft gedeeltelijk te maken met alle ongemakken van het geldbeheer, zoals bewaren, bewaken en inleveren en de bijhorende kosten. ‘Zelfs pinpasjes en creditcards worden weinig gebruikt. Het afrekenen is te traag voor een cateringomgeving en duur door de transactiekosten. Veel kleine bedrijven kiezen meestal voor de chipknip.’

De chipknip is in de catering inmiddels goed geaccepteerd, vertelt Goezinnen. ‘Ongeveer 70 tot 80 procent van onze afrekensystemen is gekoppeld aan een chipkniplezer. Alle problemen met contant geld zijn daarmee verdwenen. De kans op diefstal of frauderen is zo goed als nul. Bovendien zijn de investeringskosten verhoudingsgewijs laag. Iedereen zorgt zelf voor zijn chipknippas. De doorstroming aan de kassa is ook veel sneller dan met contant geld, wat altijd goed voor de omzet is.’

Natuurlijk is het belangrijk hoe een cateraar omschakelt naar de chipknip, benadrukt de salesmanager. ‘Goede communicatie met de klant is essentieel. Bij de Rabobank kun je als klant bijvoorbeeld een draaiboek voor het invoeren van de chipknip in een cateringomgeving krijgen. Ik heb de ervaring dat als men eenmaal met de chipknip werkt het best goed gaat.’

Opwaardeerdersystemen voor de chipknip worden inmiddels ook goedkoper. Goezinnen: ‘Er is nu een gsm-oplader door twee bedrijven aangeboden en die zijn lang niet zo duur als de standaard oplader (vandelismebestendig bancair oplaadpunt) waarbij ook een IDSN-aansluiting en een Digi-Acces PIN-abonnement vereist zijn.’

Gebruiksvriendelijk
Er zijn op dit moment grofweg twee soorten kassa’s op de markt: de eprom/flashrom en de pc-gestuurde kassa. Quarto biedt twee types eprom/flashrom kassa’s aan: een basis model 5300 en een geavanceerder model XT-smart. Zelfs de eenvoudige kassa is koppelbaar aan kaartlezers. De chipknip is te koppelen aan elk type kassa en is dus ook aantrekkelijker voor de kleinere cateringlocaties.

De geavanceerdere kassasystemen zijn pc-systemen, uitgerust met toetstenbord of met touch screen. Quarto’s uitvoering daarvan is de ZP-smart met flash-rom, waarbij de software makkelijker te veranderen is. Goezinnen: ‘We verkopen vooral touch screen’s, ongeveer 80 procent, tegenover 20 procent afrekensystemen met toetsenborden. Dat komt doordat de touch screens zeer gebruiksvriendelijk zijn. Bovendien kan de software van de pc-systemen op afstand veranderd worden. De nieuwe prijs van een broodje kan elders via het backofficepakket ingevoerd worden en de kassa ‘weet’ het meteen.’

Cashless betaalsystemen
Er zijn drie ‘cashless’ betaalsystemen in gebruik binnen de catering, namelijk de Chipknip, het gesloten systeem (eigen kaarten al dan niet gekoppeld aan toegangscontrole) en een combinatie van de eerste twee.

Goezinnen: ‘Het gesloten systeem wordt veel toegepast in grotere bedrijven. Wij hebben daarvoor ons eigen software pakket, Questor. Daarmee kunnen facturen opgesteld worden per afdeling aan de hand van afboekingen aan de kassa: direct of via een kaart gekoppeld aan de debiteur. Daarmee kan een bedrijf bijvoorbeeld relatielunches bijhouden en koppelen aan een bepaalde werknemer.’ Ook de combinatie met toegangscontrole behoort tot de mogelijkheden.

Goezinnen: ‘Vaak heeft een bedrijf of ministerie al een pasje voor toegangscontrole. Wij werken samen met de leverancier van het toegangscontrolesysteem, zodat er ook betaald kan worden met dezelfde kaart. Wij adviseren en stemmen af met de klant en de toegangscontroleleverancier welk soort betaalsysteem het beste ingezet kan worden.’

Bij grotere organisaties met een cateringomgeving die voor bezoekers vrij toegankelijk is ligt de tendens ligt op dit moment bij de combinatie, aldus Goezinnen. ‘De eigen medewerkers hebben een bedrijfspasje met allerlei functies en de gasten gebruiken de Chipknip of een pre-paid Chipknippas.’

Zelfbediening
In opkomst is de zelfbedieningskassa, waarmee de klant zelf afrekent. Zoals de touch screen, waarop de klant zelf zijn consumpties intoetst en die vervolgens afrekent. Daar zitten op dit moment echter nog wel de nodige haken en ogen aan, vertelt Goezinnen. ‘De klant kan nog steeds ‘vergeten’ iets aan te slaan.’ Daarom wordt er aan een scankassa gewerkt en, door Quarto, aan de RFID kassa (radio frequency identification). ‘Ik vind dat cateraars de kosten van een kassamedewerkster moeten afwegen tegen de voordelen van contactloos afrekenen. Ons RFID systeem werkt met chips in het servies, vaatwasserbestendig natuurlijk. Alles wordt vanaf het dienblad ingelezen via een antennetje, verbonden met de kassa. De klant kan aflezen wat hij betalen moet. Hij rekent af met een kaart of met de chipknip. Met deze apparatuur kun je op cateringlocaties met minder kassamedewerkers toe en toch veel afhandelen.’

De andere grote trend op kassagebied is de multifunctionele kassa. Naast de reguliere kassafuncties kan het apparaat buiten de spits gebruikt worden voor andere administratiefuncties. Bijvoorbeeld een koppeling naar een voorgeprogrammeerde website met beheersfuncties zoals bestellingen of nieuwe menu’s downloaden. Goezinnen: ‘Alle gegevens zijn continu voorhanden. Dat maakt het heel gemakkelijk om bijvoorbeeld bestellingen door te voeren.’

De multifunctionele kassa krijgt ook een tijd- en registratiemodule. Dit is met name interessant voor een cateraar met meerdere locaties. ‘Dan kun je de werktijden van je personeel invoeren op de kassa en deze worden geregistreerd en verwerkt.’ vertelt Goezinnen. ‘De bedoeling is dat in de toekomst medewerkers zich in- en uitloggen via een code, een kaart of biometrische gegevens (vingerafdrukken, iris scan) op de kassa en dat hiermee de werktijden worden geregistreerd.’

Een heel ander soort trend is de mobiele kassa. ‘Wij hebben een ‘tablet pc’, wat wel anders is dan de hand terminal bekend uit de horeca. Met zo’n systeem kunnen cateraars meer service bieden door bijvoorbeeld buiten het restaurant ijs of snacks te verkopen.’

Bestedingslimiet
Quarto levert ook veel kassasystemen aan zorg- en verpleeginstellingen. ‘Er zijn daar bijvoorbeeld interessante ontwikkelingen op het gebied van elektronische portemonnee’s. Vaak zijn specifieke oplossingen nodig. Denk aan oudere bewoners van een verpleeghuis die kleine bedragen uitgeven voor de kapper of aan de bar. Vroeger werd bijvoorbeeld 50 euro in oma’s portemonee gestopt en na een week was het weg, zonder controle waar het aan besteed was. Als de bewoners een kaart of pas krijgen kunnen ze zelf betalen en alles wordt keurig geregistreerd en bijgehouden.

Ook dat heeft weer allerlei mogelijkheden. Er kan bijvoorbeeld een bestedingslimiet op de kaart staan. En in het geval van een demente bewoner kun je de kaart aan een begeleider koppelen. Achteraf is dan inzichtelijk wat er met de pas is gekocht. En dan is direct zichtbaar dat oma, die zelf niet rookt, ineens veel sigaretten koopt.’

Oplaadautomaa
Marjolijn Bosman is medewerker communicatie en PR bij CCV in Arnhem. CCV is gespecialiseerd in bancaire oplaadunits en betaalautomaten, waaronder chipknip, pinpas en creditcards. Het bedrijf is het meest bekend als (enige) leverancier van de ULD, de standard bancair oplaadunit, die bij banken en openbare ruimtes hangt.

CCV kan een complete ‘cashless betaalomgeving’ aanbieden , vertelt Marjolijn Bosman. ‘Dat noemen we ‘one-stop-shopping’, want wij leveren de apparatuur en verzorgen de aansluitingen, inclusief bekabeling. Iedereen kan vervolgens zijn chipknip opladen en daar mee betalen. De chipknip voorkomt lange rijen en de administratie is eenvoudig.’ Er is een minimum van vijf jaar garantie, inclusief service, aldus Bosman. ‘Dat is een eis vanuit Interpay, dat de transacties voor de Chipknip verwerkt.’

Ook Bosman constateert dat in de catering eigenlijk vooral gechipt wordt. ‘We merken dat de PINpas en creditcards te duur zijn voor de catering. Chippen is eigenlijk het meest geschikte betalingsmiddel. Het apparaat is aan de kassa gekoppeld. Via een modem stuur je geregeld je betaaltransacties als batch naar Interpay. Er zijn dus nauwelijks extra handelingen nodig.’

Draadloos
Toch is de ULD oplaadautomaat meestal een stap te ver voor de meeste cateraars die een Chipknipbetaalautomaat hebben. Het apparaat vergt namelijk een ISDN-aansluiting en Digi-Acces PIN-abonnement. Daarom komt CCV binnenkort met de Tiny ULD, een handzame oplaadunit die werkt via een gsm-verbinding. De ‘tiny’ versie is stukken goedkoper en makkelijk te plaatsen.

Bosman: ‘Deze unit is kleiner dan een schoenendoos en werkt draadloos. Je hebt alleen een stopcontact nodig. Een cateraar zou bijvoorbeeld de oplader aan het begin van de balie kunnen plaatsen. De klanten kunnen dan hun chipknip’s opladen terwijl ze in de rij bij de kassa staan. Dat scheelt in de wachttijd. Bovendien stimuleer je meer impuls koopbedrag, wat gunstig is voor de omzet .’

Het nieuwe oplaadapparaat is bedoeld voor binnenruimtes en daarom niet niet vandalismebestendig meer, zoals de reguliere ULD, vertelt Bosman. ‘Het standaard ULD apparaat kan binnen of buiten hangen en hoeft niet bewaakt te worden. Maar ook deze nieuwe apparaten zijn beveiligd. Nederland heeft sowieso het strengst beveiligde betalingsverkeer ter wereld. CCV staat garant voor de veiligheid van al haar apparaten, samen met Interpay. Hardware- en softwarematig is het niet mogelijk om achter de codes van de passen te komen.’

Bosman ziet de toekomst van chipknip zeer positief in. ‘Chippen neemt een vlucht, met name bij automaten. Die worden minder gevoelig voor vandalisme omdat er geen geld meer in zit. En als bezoekers bij een bedrijfsrestauratie eenmaal wennen aan het betalen met een Chipknip -en weten waar ze hun chipknip kunnen opladen- merken ze dat het heel erg handig is.’

Computergestuurd
Als manager operations bij Eijsink, leverancier van betaalsystemen, stuurt Bjorn Nijhuis alle operational handelingen aan. Nijhuis: ‘Wij inventariseren de behoeftes van de klant en zoeken daar de juiste kassa’s en kassasystemen bij. Een kassa wordt op maat geleverd, ingesteld op de wensen van de cateraar. Dit kunnen heel eenvoudige zelfstandige kassa’s zijn of computergestuurde kassa’s, met extra mogelijkheden voor grote cateraars met meerdere vestigingen. Ook leveren we de gewenste betalingsterminals. Alles merk-onafhankelijk. Onder onze klanten zijn zowel kleine cateraars met dertig tot veertig producten als grote cateraars, bijvoorbeeld Paresto.’

De zelfstandige kassa’s zijn geprogrammeerd om elke handeling te registreren. ‘Wij zorgen bijvoorbeeld dat de ‘hardlopers’, zoals een beker melk, snel te vinden zijn,’ vertelt de manager. ‘Computergestuurde kassa’s zijn belangrijk voor de logistiek, de tijdregistratie en toegangscontrole en zijn dus vooral interessant voor de grote cateraars.

Er is altijd een ‘backoffice’ of centrale administratie. Hier kunnen de prijzen en producten meteen veranderd worden via de programmatuur. Ook de rapportages van alle kassa’s kunnen zo direct opgehaald en verwerkt worden. Op die manier kan een cateraar de voorraden bijhouden. Ook verschijnt er een besteladvies op het scherm. Om inzicht te krijgen in de inkoop, verkoop en uitbalancering van mogelijke weekmenu’s is het mogelijk om het receptuurpakket te raadplegen. Het voor-, hoofd- en nagerecht is daarin een samengesteld menu, dat in een keer afgerekend kan worden aan de kassa.’

Snelheid
Dat snelheid een pré in de catering is, staat buiten kijf. Nijhuis: ‘De doorstroming is belangrijk; niet alleen van de mensen die wachten om af te rekenen, maar bij alle handelingen. Er zijn pieken in de catering en dan moet de service snel zijn om de klant tevreden te stellen, ook met het oog op de omzet.’ Ook Nijhuis vindt de Chipknip bijzonder geschikt voor de catering. ‘De afrekentijd is veel korter dan met contant geld, pinpassen of creditcards en er kan niets fout gaan. Gewoon ‘ja’ drukken en je bent klaar. Het is makkelijk voor de klant, goed voor de doorloop en de cateraar hoeft geen eigen pasjes te kopen.’

Binnenkort komen er twee nieuwe Chipknip gsm-opladers op de markt, van CCV en Alphyra. Nijhuis: ‘Hierdoor wordt de Chipknip gestimuleerd, want de kleine cateraars kunnen nu een betaalbaar oplaadpunt aanschaffen. Er is geen infrastuctuur meer nodig (ISDN-aansluiting en Digi-Acces-PIN-verbinding), slechts een netaansluiting van 220V. Ze werken via een gsm en kunnen overal geplaatst worden.’ Bij Eijsink wordt momenteel gewerkt aan een off-line creditcard betaling. Hiermee zal de afrekentijd aanzienlijk verkort worden, waardoor de card een alternatief biedt voor de Chipknip.

Cijfers

Algemene transacties van Chipknip
In 1999: 13,3 miljoen
in 2004: 127,3 miljoen

Transacties van Chipknip in de catering (incl. verkoopautomaten)
In 1999: 1,9 miljoen
In 2004: 37,2 miljoen

Acceptatiepunten in Nederland per jan. 2005
Ruim 193.000