artikel

Mosseltranen in Oosterschelde

Horeca

Nog een dag mogen Zeeuwse vissers Ierse mosselen uitzaaien in de Oosterschelde. Woensdag bepaalde de Raad van State dat dit vanaf zaterdag verboden is. Het betekent volgens de mosselvissers het einde van de Zeeuwse mosselindustrie. Portret van een hoogbejaarde sector.

De driekoppige bemanning van de YE96 is optimistisch. Tijdens het uitvaren onder een mooie lentezon denkt nog niemand aan het naderende einde. ‘Als je niet positief denkt, mag je hier niet werken’, lacht matroos Corjan de Ridder.

De tocht op de Oosterschelde voert naar een van de percelen die hun 126 jaar oude bedrijf bezit. In november zijn Ierse mosselen uitgestrooid, zodat die nog wat kunnen groeien en de typische Zeeuwse eigenschappen kunnen opnemen. De grond en het zoutgehalte in de Oosterschelde zorgen voor de wereldberoemde zilte smaak.

En juist die gaat verdwijnen. In de Waddenzee en de Oosterschelde, waar de Zeeuwse mosselen leven, is te weinig zaad om aan de vraag te voldoen. Daarom wordt het in het buitenland opgevist en uitgestrooid in de Oosterschelde.

Van de Raad van State mag dit niet meer, want er is niet aangetoond dat het risicovrij is voor de natuur in de Oosterschelde. Er zouden gevaarlijke organismen mee kunnen komen, die vogels en planten aantasten. De vergunning aan veertig Zeeuwse visserijbedrijven is met de uitspraak ingetrokken.

Ook mosselbedrijf Prins & Dingemanse uit Yerseke haalt zijn zaad vooral uit Ierland. Jurist A. van Oost legt uit dat dit juist gebeurt om te voorkomen dat gevaarlijke organismen in de Oosterschelde komen. ‘We kunnen het ook ver uit het buitenland halen, maar juist dan komen exoten in het water. In Ierland is hetzelfde water met dezelfde organismen als hier.’

Bovendien vindt Van Oost de uitspraak uniek. ‘Normaal ben je onschuldig tot het tegendeel is bewezen. Wij zijn nu schuldig omdat er geen bewijs is dat we niet schuldig zijn.’

Ook stuurman Nico Nieuwenhuize van de YE96 betreurt de uitspraak. ‘Wij zijn op en top natuurmensen’, zegt hij terwijl het visnet over de bodem van de Oosterschelde schuurt. ‘Daarom is het zo wrang. Kijk naar de natuur rond de mosselbanken. Er komen garnalen af op het mosselzaad dat we uitzaaien. In de jaren vijftig waren er geen eidereenden in de Waddenzee en nu zijn die er juist wel, sinds we meer mosselzaad strooien. Dat is toch schitterend?’

Van Oost stelt dat ‘vijfhonderd jaar cultuur kapotgaat.’ Volgens de jurist ligt in Nederland 20 miljoen kilo mosselzaad. ‘Maar er is 100 miljoen nodig. Dat kunnen we alleen produceren als we vreemd mosselzaad mogen uitzaaien. Je begrijpt wat dat met de mosselprijs gaat doen. Vorig jaar kostte een kilo jumbo’s op het hoogtepunt 7 euro. Die gaat naar kaviaarprijs. Ik verwacht deze zomer ongeveer 11 euro.’

In Yerseke, mosselhoofdstad van de wereld, werken zo’n 2500 mensen in de mosselindustrie. In het hoogseizoen loopt dat op tot 4000 mensen. Ter vergelijking: het dorp zelf telt 6500 inwoners. ‘In heel Yerseke verdwijnen 2000 banen. Indirect komen er 10.000 op de tocht te staan.’ H. Lacor van Roem van Yerseke spreekt zelfs over 3000 banen die direct zullen verdwijnen.

Het net van de YE96 komt met 500 kilo mosselen omhoog. Geboren en getogen in Ierland, gerijpt in Zeeland. De smaak wordt door Nieuwenhuize direct getest. Met een mesje haalt hij een mossel uit zijn schelp. Die smaakt goed. Vers, rechtstreeks uit zee.

‘Mijn broer en ik hebben zoons van 17 en 19 jaar oud. Denk je dat wij niet duurzaam zullen vissen, niet voor de natuur zorgen? Zij willen ook werken. Alleen voor de kinderen al zouden we goed voor de natuur moeten zorgen.’ Of die kinderen nog een leven lang mosselen zullen vissen? De mosselsector zelf denkt hoogbejaard te zijn.