artikel

Afterparty’s aan banden na twee drugsdoden

Horeca

Dance- en afterparty’s liggen zwaar onder vuur. Na twee recente drugsdoden in Zaanstad, legde burgemeester Ruud Vreeman de openingstijden van disco De Hemkade aan banden. Dat kon hij doen dankzij de Algemeen Plaatselijke Verordening, zeg maar een lokaal noodwetje. Geen stijl, roepen exploitanten van dancefeesten. Zij laten het er niet bij zitten.

Afterparty’s aan banden na twee drugsdoden

‘Geen houseparty’s in mijn achtertuin’. Het zal burgemeester Ruud Vreeman van Zaanstad in het verleden best eens door het hoofd zijn geschoten. Vreeman heeft als hoeder van de openbare orde en veiligheid veel van doen gehad met de dancescene in zijn gemeente. In Zaanstad zijn, of waren, relatief meer afterparty’s dan in andere gemeentes.

De Waakzaamheid, Lexion en De Hemkade zijn landelijk bekend als afterclub. Op 11 september dit jaar brandde Lexion volledig uit (waarschijnlijk was de brand aangestoken). Eerder al constateerde de politie een toename van vechtpartijen en klaagden ziekenhuizen in de regio dat steeds meer feestgangers zich met naweeën van drugsgebruik bij de eerste hulp meldden. Toen eind vorig jaar kort na elkaar twee stappers (een jongen uit Leiden en zelfs een politieagente uit Zeist) overleden aan overmatig druggebruik in de dancehal De Hemkade, voorheen Fundustry, was voor de Zaanse burgemeester de maat vol. Hij legde de afterpartycultuur in zijn gemeente aan banden. Aan de Hemkade 48 mag nog maar tot 2.00 uur ’s nachts gefeest worden en in De Waakzaamheid gelden nu dezelfde sluitingsregels als voor andere horeca in Zaanstad: 4.00 uur niemand meer naar binnen, 6.00 uur de zaak leeg.

De exploitant van De Hemkade, Ben Moens, sleepte hierop de gemeente Zaanstad tot twee keer toe voor de rechter, maar kreeg in beide gevallen nul op het rekest. Burgemeester Vreeman heeft met een onderzoek (concrete cijfers ontbreken) van verslavingsinstelling De Blyderstichting een stok achter de deur, zo bleek. De stichting stelt dat in De Hemkade na 2.00 uur 60 tot 80 procent van de bezoekers onder invloed is van partydrugs. Volgens de burgemeester ligt daar de kern van het probleem. En dus moet de dancing om 2.00 uur sluiten. Reden voor Moens om de deuren helemaal niet meer te openen, want: ‘niet exploitabel’. Bovendien zou er ook voldaan moeten worden aan een groot pakket extra maatregelen: een ambulance, een verpleegkundige en een arts zouden paraat moeten staan bij de deur van De Hemkade.

Eenmansactie
Ben Moens: ‘Mijn toenmalige advocaat en ik hebben met het tweede geding de zaak verkeerd geïnterpreteerd. Volgens burgemeester Vreeman gebeurt alles op drugsgebied na 2.00 uur, dus dan hadden wij moeten zeggen: dan hoeven die ambulance en arts en zo er dus niet te staan tussen 10.00 en 2.00 uur. Dan was Vreeman op zijn bek gegaan. Maar ja, dat punt hebben we over het hoofd gezien. Ach, het is gewoon een eenmansactie van Vreeman en iedereen luistert en doet maar. Hij wil me zakelijk de nek omdraaien. Wij sukkels in Nederland pikken alles maar. Maar de gemeente heeft geen poot om op te staan.’ Om dat te bewijzen huurde de horeca-exploitant de vermaarde jurist Mr. Nicolai in om toestemming af te dwingen voor het oud-en-nieuwfeest. Toch kreeg Nicolai ook geen (incidentele) verruiming van openingstijden voor elkaar. Moens is nu zelf maar het gesprek met de gemeente aangegaan en zet al niet eens meer in op de oorspronkelijke ruime openingstijden. Hij wil in ieder geval, net als de Zaanse horeca, tot 6.00 open blijven. Moens: ‘Daarvoor hebben we een plan bij de gemeente ingediend. We willen ons als discotheek of als poppodium manifesteren en niet als verhuurlocatie. Dus zelf feesten organiseren. Met dit plan zou ik ruimere openingstijden moeten krijgen. Lukt dit niet dan zal er nog één kort geding volgen, maar dan schrijf ik mijn eigen pleitnota.’ Moens is nog steeds des duivels dat de gemeente de APV ‘zomaar ter hand neemt, om de horeca dwars te zitten’.

‘Het is niet mijn bedoeling om de heer Moens de nek om te draaien’, reageert burgemeester Vreeman. ‘We hebben hem de beperkte sluitingstijden opgelegd om te zien of de overlast zo zou afnemen. Dan hadden we daarna conclusies kunnen trekken. Maar dat kon niet, omdat de heer Moens met zijn zaak niet eens open wilde gaan met deze nieuwe tijden. Ik wil alles wat met de nacht doorhalen te maken heeft een halt toeroepen. Het gezondheidsrisico is te groot.’Vreeman is nog sterker komen te staan nu ook ‘openbare gezondheid’ in de APV is opgenomen. ‘Dat is gedaan omdat we tot een risicoreductie willen komen. In onze gemeente, met zo’n 100 houseparty’s per jaar, hebben we namelijk met een zeer specifieke doelgroep te maken hebben; met jonge bezoekers die drugs gebruiken. Ik heb mijn bevindingen ook aan de korpsbeheerders van de grote steden voorgelegd en er is momenteel een scan gaande naar houseparty’s in het algemeen en afterparty’s in het bijzonder. Is de situatie nog beheersbaar? Hoe schatten de burgemeesters de gezondheidsrisico’s in? Daar barst binnenkort een landelijke discussie over los.’ Op de vraag of horecaondernemers op het gebied van voorzorgsmaatregelen wat betreft drugs en gezondheid eigenlijk niet veel meer kunnen doen dan ze nu al doen, antwoordt Vreeman: ‘Als dat al zo is, dan moeten ondernemers zich maar eens afvragen of zij zich nog steeds moeten richten op dit soort house- of afterparty’s, of dat ze iets anders moeten gaan doen.’

Who’s next in Huizen?
Nadat afterparty’s in de gemeente Zaanstad aan banden werden gelegd, zocht Lexion (tot dan onder een dak met De Waakzaamheid) een nieuwe locatie voor haar Afterburners. Die morgenfeesten worden sinds enkele weken gehouden in 538iDance. Deze discotheek in Huizen bood graag onderdak, maar burgemeester Jos Verdier van Huizen dacht, net als zijn collega Vreeman: ‘niet in mijn achtertuin!’ En zei direct alles in het werk te zullen stellen om afterparty’s in zijn gemeente te verbieden. Daarvoor moet wel de APV veranderd worden en daar zal de burgervader nog een hele kluif aan hebben. Dat zegt 538iDance-bedrijfsleider Arno Haye. Hij stelt: ‘Een APV verander je niet zomaar. Eerst moet een commissie zich erover buigen en dan komt er nog een discussie in de gemeenteraad, dus ik wacht dat af. Daar gaan maanden overheen. Mocht de gemeente toch besluiten om de afterparty’s te verbieden, dan span ik hoogstwaarschijnlijk wel een rechtszaak aan. Maar in de hele tussentijd hebben we al heel wat afterparty’s gegeven en die zijn tot nu toe goed verlopen. En dat zal ook wel zo blijven. We hebben namelijk extra portiers en medische mensen erbij. Dus de bevindingen die ik daarmee opdoe zal ik ook meedelen aan de burgemeester. Mocht er op wat voor manier dan ook toch iets verkeerds gaan in mijn zaak tijdens die feesten, dan kap ik ermee. Maar de bezoekers die ik trek op mijn afterparty’s zijn geen kids van rond de zestien jaar, dat zijn dertigers die een redelijk bestedingspatroon hebben en het leuk vinden om in intieme kring op een ongewoon tijdstip een feestje te vieren.’

Maatschappelijk probleem
Zowel burgemeester Vreeman als Verdier gaat het erom dat house- of afterparty’s de openbare orde en veiligheid en de volksgezondheid in gevaar kunnen brengen. Het argument van de ondernemer om de verantwoordelijkheid sec bij de bezoekers van de afterparty’s te leggen wordt onverantwoord gevonden. Discobaas Haye, oud-wethouder en loco-burgemeester, vindt dat de kern van het probleem drugs is. ‘Het vervolgingsbeleid ten aanzien van drugs is niet goed. Het spul is zo gemakkelijk te verkrijgen, geen wonder dat de politie zelf ook makkelijk aan drugs kan komen. Laat de politie de drugsdealertjes maar eens op gaan pakken. Het kan toch niet zo zijn dat een legale bedrijfstak als de horeca de dupe wordt van een illegale tak als de drugshandel. Maar ja, de horeca is lekker makkelijk aan te pakken. Hemkade-eigenaar Moens wil nog wel wat kwijt over de politieagente die overleed na drugsgebruik. Volgens hem hebben haar stapvrienden, ook agenten, een uur met haar rondgelopen. ‘Ik denk omdat ze niet de schande wilden dragen dat bekend zou worden dat het om de politie ging. En dat is eigenlijk dood door schuld. Een andere agente uit het groepje heeft haar drugsgebruik gelukkig, ondanks een coma, wel overleefd. Maar dat had wel te maken met de snelheid van ónze hulp.’

Afterparty update
Het fenomeen afterparty bestaat al tientallen jaren. Eigenlijk is de naam te danken aan de feestjes die artiesten ná hun concert ten deel vielen. Met de opkomst van de dancescene is het idee om door te fuiven opgepikt door enkele clubs. Inmiddels is het bijna gemeengoed geworden om na een houseparty door te gaan naar een afterparty. Een en ander loopt ook parallel aan de populariteit en de steeds makkelijker voorhanden zijnde harddrugs zoals XTC en cocaïne. Tenslotte zorgen die laatste middelen ervoor dat feestgangers langer kunnen doorgaan. Maar het zijn niet alleen de diehards die ‘s morgens rond tien uur nog staan te dansen en te drinken. De afgelopen jaren hebben enkele horecagelegenheden zich gespecialiseerd als afterpartyclub. Hun deuren gaan pas ’s morgens om vijf, zes, zeven, acht uur of later open en daar komen ook danceliefhebbers op af die dan pas uitgaan. Bovendien zijn er ook genoeg stappers die (of met fris of met ‘alleen’ alcohol) het vol kunnen houden, dankzij het kunnen negeren van de biologische klok.

Zaak lastig voor gemeente’
Mr Raoul Meester, advocaat te Amsterdam, heeft zich verdiept in de verschijnselen APV en afterparty. Aan hem de vraag of een burgemeester een beroep kan doen op de APV om afterparty’s te verbieden? ‘Er dient een onderscheid te worden gemaakt in het preventief weigeren van een vergunning en de intrekking of wijziging van een lopende vergunning in verband met verwachte problemen. Het eerste is niet snel geoorloofd, het tweede is eenvoudiger.’In de meeste gemeenten heeft de horeca een exploitatievergunning nodig op grond van de gemeentelijke APV. De burgemeester kan de vergunning weigeren en/of intrekken wegens schending van de openbare orde en/of aantasting van het woon- en leefklimaat. Meester: ‘Het preventief weigeren van een exploitatievergunning -inrichting in verband met vrees voor mogelijke overlast en/of aantasting van het woon- en leefklimaat is in principe niet toegestaan en wordt meestal door de rechter afgestraft. Het is namelijk niet eenvoudig aan te tonen voor de burgemeester, vooraf, dat er een daadwerkelijke aantasting van het woon- en leefklimaat zal optreden.’De mogelijkheden tot het eventueel intrekken of wijzigen van de lopende exploitatievergunning naar aanleiding van problemen zijn groter. Een voorbeeld hiervan biedt de situatie in Zaandam, waar de feesten vooral werden verboden vanwege het drugsgebruik en de openbare gezondheidsbelangen. In Huizen, waar 538iDance iedere dag van de week om zeven uur ’s morgens de deuren mag openen, is de situatie anders, zegt Meester. ‘Indien de burgemeester van Huizen onvoldoende kan aantonen dat de afterparty’s in 538iDance een voortzetting zijn van de oude feesten in Zaandam, en er ook verder (nog) geen problemen zijn gerezen betreffende onder meer drugsgebruik en ziekenhuisopnames, lijkt me de zaak voor de gemeente niet zo eenvoudig. 538iDance kan in een dergelijke procedure aanvoeren dat haar exploitatie anders is dan de situatie in Zaandam en dat er geen noemenswaardige problemen zijn gerezen. Ik ga er hierbij wel vanuit dat de feesten niet exact hetzelfde zijn als de feesten in Zaandam; een ander concept, een andere organisatie een (iets) andere doelgroep en dat er geen ambulances af en aan rijden.’

Iedereen roept maar wat’
Dat bezoekers van mega dance events louter onwel worden van partydrugs lijkt een achterhaald gegeven. Uit EHBO-rapportages van Massive en Trance Energy, evenementen met respectievelijk 10.000 en 25.000 bezoekers, blijkt dat bijvoorbeeld XTC gemiddeld net zo vaak voor problemen zorgt als alcohol. Directeur Sander Groet van eventorganisator ID&T: ‘Vooral de laatste jaren constateren wij een afname van het aantal XTC-gerelateerde klachten en juist een stijging van het percentage alcoholproblemen. We vinden dat de algemene voorlichting over het gebruik van drugs in gebreke blijft.’ ID&T vindt de ‘onwetendheid’ over de dancescene een doorn in het oog. ‘Overheid en media hebben over het algemeen geen idee wat zich afspeelt binnen de dancecultuur. Burgemeesters hebben het over GHB-pillen en journalisten bellen op met de vraag ‘hoeveel bezoekers er gemiddeld overlijden op zo’n avond’. Iedereen roept maar wat.’ Groet legt het fenomeen dance uit. ‘Dance heeft zich de afgelopen tien jaar ontwikkeld tot een volwaardige jongerencultuur. Wekelijks is er wel een groot dancefeest. Een deel van de bezoekers wil daarbij het sterke gevoel dat het bezoeken van een party veroorzaakt, vergroten door het gebruik van alcohol, cannabis, XTC of GHB. Het gebruik daarvan is van alle tijden. Ook zullen er altijd mensen zijn die de grenzen opzoeken van wat verantwoord is. Dat gebeurt niet alleen in de dancescene. Ook in het pop-, rock- en kunstcircuit en zelfs in cafés en discotheken worden uitgaansdrugs gebruikt. Het is een maatschappelijk probleem. Alleen de aandacht op de dance-evenementen richten is behalve stigmatiserend en onterecht ook onbezonnen en zelfs gevaarlijk.’

Partydrug list
Als we de bekendste, alcohol en tabak, weglaten zijn dit de meest gebruikte drugs in het uitgaanscircuit.
Cannabis: als ‘sigaret’ (ofwel joint of stickie). Hasj en weed (marihuana) zijn afkomstig van de hennepplant, de cannabis sativa. Werkzame stof is THC (tetrahydrocannabinol). Ontspant en maakt zorgeloos, waarneming verandert iets waardoor kleuren intenser worden en muziek mooier lijkt. Gebruiker krijgt droge mond, rode ogen en een versnelde hartslag.

XTC: pil in vele vormen maten, kleuren en namen. Gemaakt in laboratorium, chemische naam is MDMA. Naast oppeppend of speedeffect ook bewustzijnsveranderend effect. Verschijnselen: pupillen worden groter, stijve kaken, droge keel.

GHB: gamma-hydroxy-butyraat. Werd ooit gebruikt als narcosemiddel bij operaties. Nu illegaal verkocht als poeder of als helder, zoutsmakend drankje in buisje. Levensgevaarlijk bij verkeerde dosering. Ook bekend als rapedrug; diverse vrouwen zouden doelbewust bewusteloos zijn gemaakt met GHB en daarna zijn misbruikt.

Cocaïne: wit kristalachtig poeder. Wordt via chemisch proces uit bladeren van cocaplant bereid. Gebruik: via ‘snuiven’ door neus.

Effecten: vrolijkheid, plotselinge activiteit en zelfverzekerdheid. Uithoudingsvermogen neemt toe, honger- en vermoeidheidsgevoelens verdwijnen. Versnelt hartslag en ademhaling, bloeddruk gaat omhoog, pupillen worden groter. Eindigt vaak in somber gevoel, waardoor gebruiker meerdere dosissen neemt.

Speed: ofwel amfetaminen. Pil- of poedervorm. Langs chemische weg gefabriceerd. Werking lijkt op die van cocaïne, maar houdt veel langer aan. Voor effecten zie cocaïne en bovendien spannen de spieren zich, dus stijve kaken, trekkingen van het gelaat en knarsetanden.

Poppers: officiële naam: amylnitriet of butylnitriet. Gelige brandbare vloeistof die zeer snel verdampt en in kleine flesjes zit. Gebruik door direct aan flesje te ruiken. Mild kortstondig gelukzalig gevoel veroorzakend. Versterkt orgasme en verslapt kringspier, daardoor erg populair in homoscene. Bonkende hoofdpijn, hartkloppingen en flauwvallen zijn bekende effecten. Verkoop is door ministerie niet meer toegestaan.