artikel

Alleen Tijs Blom kan kasteel afbouwen

Horeca

Gaat Almere toeristen trekken met een kasteelruïne, komt er toch een luxe kasteelhotel aan de A6, of wordt het een spookkasteel voor lijkenpikkers? Kasteel Almere is omgeven door een dichte mist nadat de Rabobank eind vorig jaar projectontwikkelaar Tijs Blom buitenspel zette en eigenaar werd. Toch lijken de twee tot elkaar veroordeeld. ‘Alleen Tijs Blom kan het kasteel afbouwen.

Alleen Tijs Blom kan kasteel afbouwen

De bouw van Kasteel Almere – het ambitieuze plan van projectontwikkelaar Tijs Blom – ligt al lange tijd stil, en dat kwam afgelopen maanden niet door vorstverlet. Het overzicht van de bouwwerkzaamheden op de website van het kasteel (www.kasteelalmere.nl) houdt abrupt op in juli 2002. Vlak voor de bouwvak werden nog de dakconstructies van de donjon en de drie hoektorens aangebracht. Sindsdien geen nieuwe bouwfeiten meer.

Nog wel staat Eric Constant op de site te boek als general manager van het kasteel. De kopie aan de A6 van het 17e-eeuwse kasteel Jemeppe in het Waalse Hargimont, opent volgens de webinfo eind 2003 z’n deuren. Maar dat kunnen ze in Almere wel vergeten. Er is grote onzekerheid over de vraag of het kasteel ooit nog zijn voltooiing meemaakt. Pessimisten hebben een worst case-scenario voor ogen: de slopershamer.

Officieel is het nu al drie maanden stil rond het kasteel Almere, en als dat zo blijft dan rest de gemeente op den duur niets anders dan het promoten van een ruïne als bezienswaardigheid. Er gaan geruchten dat de huidige eigenaar van het kasteel, Pakhuis BV (de vastgoeddochter van de Rabobank), appartementen wil op deze plaats. De gemeente Almere zou zijn gepolst over een bestemmingsplanwijziging. Op het perceel zit nu de bestemming recreatie/horeca. De gemeente voelt echter niets voor een wijziging. Bij de verkoop van de grond is destijds bedongen dat er aan de bestemming niet meer kan worden getornd.

Nepkasteel
In 1999 werd het project wereldkundig gemaakt. Media die onder de kop ‘In Almere verrijst een nepkasteel’ het nieuws brachten, lijken hun gelijk te krijgen. Vooral bruidsparen die dachten nog dit jaar hun huwelijksdag te kunnen vieren in een van de luxe zalen en bruidsuites van het kasteelhotel, voelen zich genept.

Huwelijksvoltrekkingen lagen ten grondslag aan het plan om het kasteel te bouwen. Het idee was van toenmalig wethouder Cees van Bemmel van Almere, die er zijn bijnaam Ollie B. Bemmel aan overhield. Hij stelde vast dat het moderne stadhuis van Almere geen ruimte bood voor huwelijksvoltrekkingen in stijl, dus moest er een kasteel komen op een braakliggend terrein van 25 hectare vlak bij de stad. Twee trouwzalen zijn er in het kasteel geprojecteerd, evenals toneel-, concert- en vergaderzalen, winkels, restaurants, bars, een sportruimte en 200 luxe hotelkamers en suites. In de kasteeltuin zou verder plaats zijn voor een toernooiveld en een labyrint.

Vorig jaar ging het mis met Kasteel Almere. Projectontwikkelaar Tijs Blom in Eemnes kreeg een paar jaar eerder vlot leningen los bij de plaatselijke Rabobank. Later bleek dat de bankdirecteur er een potje van had gemaakt en dat leningen aan Blom, maar ook aan anderen, niet of onvoldoende waren gedekt. De Rabobank verzocht Blom vorig jaar daarom snel met financiële zekerheden te komen; bijvoorbeeld in de vorm van een hotelketen die wilde investeren in het project, en de exploitatie op zich wilde nemen. Dat lukte allemaal niet vlot genoeg.

Eind 2002 was het geduld van de Rabobank op en de bank besloot het kasteel in aanbouw te veilen. Blom probeerde via juridische weg de veiling tegen te houden. Hij zou alsnog financiers bereid weten om in het project te investeren. Maar de Rabobank zag weinig heil in de partners die de projectontwikkelaar aandroeg. De veiling ging overigens niet door omdat de bank onderhands wilde verkopen aan een potentiële gegadigde. Uiteindelijk was het de Rabo zelf die, via zijn eigen vastgoeddochter Pakhuis BV, het kasteel in aanbouw in december voor 11,5 miljoen euro kocht. Terwíjl er, opmerkelijk genoeg, op dat moment een vergelijkbaar bod van Tijs Blom lag.

Rust
Nu, drie maanden later, is nog steeds onduidelijk wat Pakhuis BV van plan is met het project. Rabobank-woordvoerder Roel van Veggel liet vlak na de aankoop weten dat het project het meest gebaat is bij rust. Daarnaast zou de bank onderzoek doen naar de haalbaarheid van een hotel aan de A6. Verder was er de mededeling dat het plan mogelijk wordt uitgekleed en aangepast. Mocht tussentijds nog een koper bereid zijn 100 miljoen euro voor het hotel neer te tellen, dan mag hij het hebben. Met de bouw van het hotel is totaal 90 miljoen euro gemoeid. De afbouw van het kasteel zal zo’n 60 miljoen euro kosten.

Intussen is Van Veggel aanzienlijk minder mededeelzaam over ‘de complexe materie met veel betrokkenen’: ‘We hebben niks nieuws te melden. En als er nieuws is, weet ik niet of we het openbaar maken.’

Projectontwikkelaar Tijs Blom blijkt op zijn beurt wegens vakantie niet bereikbaar. Na terugkomst laat de telefoniste van TBZ (Tijs Blom Zaken) weten dat noch Blom, noch Eric Constant in willen gaan op de stand van zaken. Maar ze zijn nog wel degelijk bij de zaak betrokken, aldus de TBZ-medewerkster: ‘Belt u over een paar weken eens terug.’

Ex-wethouder Cees van Bemmel, werkzaam bij bouwbedrijf Van Wijnen in Baarn, zegt niets meer met het kasteel te maken te hebben. ‘Ik ben erbij betrokken geweest, maar dat is al 4,5 jaar geleden. Nee, ik ga me niet uitlaten over een project waar ik niets mee te maken heb. Ik houd me alleen bezig met mijn eigen projecten.’

Van Bemmel verwijst naar zijn opvolger Henk Smeeman, inmiddels raadslid van oppositiepartij VVD in Almere. ‘We zitten op die plek écht niet op woningbouw te wachten’, zegt Smeeman. ‘Voor mij is er maar één optie: het kasteel afbouwen.’ Smeeman, die in zijn tijd als wethouder nauw bij de voorbereidingen voor de bouw van het kasteel betrokken was, zegt dat Almere absoluut behoefte heeft aan een publiekstrekker van formaat in de vorm van de Jemeppe-kloon.

Over de exploitatiekansen maakt hij zich niet zoveel zorgen. ‘Dat is niet het meest griezelige onderdeel. Er is best een hotelketen die er in wil stappen. Maar dan moet het wel afgebouwd zijn. Tijs Blom had er misschien op gerekend, maar er is natuurlijk geen keten die mee wil financieren.’

Ruzie
Smeeman zegt te kunnen begrijpen dat de Rabobank Blom onder druk heeft gezet om met financiers te komen. De bank wilde zekerheid na het Eemnes-debacle. Er was voor tientallen miljoenen euro’s aan leningen verstrekt zonder onderpand. Maar Smeeman vraagt zich af of de bank met de aankoop van kasteel nu zoveel beter af is. Was het niet beter geweest Blom zijn gang te laten gaan? De bank had volgens het VVD-raadslid de projectontwikkelaar niet onder druk hóeven zetten. Bovendien had ze dat dan al veel eerder kunnen doen. ‘Ze wisten daar hoe het met die leningen zat.’ Smeeman vermoedt dat de Rabobank dwars is gaan liggen vanwege een ruzie met Blom.

Maar intussen blijkt dat beide partijen tot elkaar veroordeeld zijn, stelt de ex-wethouder vast. Een wijziging van het bestemmingsplan is uitgesloten, en de gemeente wil dat het hotel wordt afgebouwd. ‘En er is er in Nederland maar één die dat kan, en dat is Tijs Blom’, zegt Smeeman, die weet dat Blom al een groot deel van de inventaris van het kasteel heeft aangeschaft en opgeslagen. Uit een faillissement van een Brits postorderbedrijf kocht hij een grote hoeveelheid beddengoed. Bovendien heeft de projectontwikkelaar een partij kunst aangekocht die de wanden van het kasteel moet gaan sieren. Blom schijnt bovendien een plan te hebben om een populatie vleermuizen en uilen los te laten in het gebied rond het kasteel.

Het zou Smeeman niet verbazen dat de twee partijen elkaar alsnog vinden en Blom het kasteel afbouwt. ‘Hij kan zo aan de slag. Het bord met de naam Tijs Blom staat nog steeds op de bouwplaats, en het hoofdgebouw is al voor tweederde af.’

George en Saddam
Blom en de Rabo samen verder. Gezien de recente gebeurtenissen lijkt dat net zo onmogelijk als een verzoening tussen George Bush en Saddam Hussein. Toch gaan er meer stemmen op om het kasteel door Blom te laten voltooien. Gemeenteraadslid Marcel Roders van Leefbaar Almere, tevens eigenaar van grand café Le Baron in die stad, bracht projectontwikkelaar Blom en de gemeente Almere destijds bij elkaar. Hij zegt ‘diep bedroefd’ te zijn dat Tijs Blom het project heeft verspeeld. ‘Het zou geweldig zijn als hij de kans kreeg om het af te bouwen.’

In tegenstelling tot Sneeman is Roders echter minder overtuigd van de exploitatiemogelijkheden van het project, dat door vertegenwoordigers van sommige hotelketens als ‘grotesk’ en ‘megalomaan’ is betiteld. Het raadslid wijst er bovendien op dat een bestemmingsplanwijziging de gemeente flink wat geld op kan leveren. Wijziging van het plan betekent immers dat de grond opnieuw zal worden verkocht, en wel tegen commerciële condities. ‘Grond die in eerste instantie voor een tientje de vierkante meter naar Tijs Blom is gegaan.’

Roders verwacht niettemin dat het project hoe dan ook z’n horecafunctie behoudt. Ook als Pakhuis niet snel met een oplossing komt. ‘Dan slaan lijkenpikkers hun slag. Dan gaat het kasteel voor een prikje van de hand en stapt Van der Valk erin, of Henny van der Most.’