artikel

Culinaire kanten van culturele hoofdstad

Horeca

Rotterdam is in 2001 culturele hoofdstad van Europa. Het evenement, dat een jaar gaat duren en opgebouwd is uit 300 verschillende onderdelen, zal ook op culinair gebied tot de verbeelding gaan spreken. Allochtone kookkanjers maken hun opwachting, er wordt erotisch gekookt, gegoocheld met eten en 2001 wereldsmaken zullen stof doen opwaaien. Maar hoe spelen cateraars in op al dit moois?

Wilt u direct weten wat er allemaal te doen is in de culturele hoofdstad Rotterdam? Klik hier en u ziet het programmaoverzicht.

Culinaire kanten van culturele hoofdstad

Culinaire activiteiten zijn van groot belang voor het welslagen van Rotterdam 2001 Culturele Hoofdstad van Europa. Vooral het samen koken en het samen eten zullen worden gestimuleerd. Kook- en proefsessies verbroederen namelijk waardoor ze als bindmiddel tussen culturen kunnen fungeren. In een multiculturele stad met 162 nationaliteiten is dat mooi meegenomen, vertelt Hans Maas, directeur van de Stichting Wereldsmaken. Daarom is het onderdeel 2001 Wereldsmaken ook zo groot en zo veelzijdig aangepakt. Op tal van plaatsen in de stad zullen gedurende het jaar culinaire festiviteiten plaatsvinden. Het gaat van kookwedstrijden in buurthuizen tot optredens van Meesterkoks in het Kooktheater op het Wereldsmaken Lenteplein, dat van 24 mei tot en met 15 juli gehouden wordt. Het lijkt erop dat Rotterdam ook culinaire hoofdstad van Europa gaat worden.

Oproep
In het Kooktheater staat nogal wat spektakel op stapel: erotisch koken, goochelen met eten en een ‘culinaire Ajax – Feyenoord’ in de vorm van een kookwedstrijd tussen Amsterdamse en Rotterdamse koks. Het laat zich raden dat de organisatie veel hulp kan gebruiken. Horecaondernemers en cateraars, die tot ‘speciale dingen’ in staat zijn, worden opgeroepen zich te melden. Er moet veel werk verzet worden, zegt Maas, als we hem op 16 januari in Calypso, waar het hoofdkwartier van de stichting is gevestigd, te spreken krijgen. Uiteraard is de stichting ook op zoek naar sponsors, want er moet nog wat extra geld – pakweg een miljoen – ‘geregeld’ worden.

Allochtoon kooktalent
De culinaire acties in Rotterdam zullen in ieder geval één gunstige bijkomstigheid hebben: de ontdekking van allochtoon kooktalent. Hans Maas is namelijk druk bezig deze mensen op te sporen. Het gaat om mannen en vrouwen – ze worden ondergebracht in de zogeheten koksbrigade – die normaalgesproken niet verder komen dan hun eigen kring. ‘Ik probeer die mensen in het reguliere opleidingstraject onder te brengen, zodat ze ook diploma’s kunnen gaan halen. De horeca en de catering kunnen dan van die krachten gebruik gaan maken.’De genoemde stichting organiseerde ter voorbereiding al tien straatdiners in de wijk Het Oude Noorden. Maas hield daar achttien kooktalenten aan over. Zij gaan een opleiding volgen aan het Alberda Collega. Een hoopgevend begin. Maar laat niemand denken dat dit allemaal gemakkelijk gaat. Want deze mensen hebben zo hun eigen normen en gebruiken. ‘Een Marokkaanse vrouw bijvoorbeeld kun je niet in een klas zetten waar ook mannen deel van uit maken. En het kan ook problemen opleveren om ze naar een andere wijk te laten gaan. Met dergelijke beperkingen zullen we rekening moeten houden.’

Stijf van de activiteiten
Het totale programma van Rotterdam 2001 Culturele hoofdstad van Europa staat stijf van de activiteiten: het zijn er circa 300. De meeste daarvan spelen zich af in theaters, schouwburgen en kerken. Het bevorderen van communicatie tussen culturen is bij heel veel onderdelen een doel op zich. Bij de KinderUitmarkt, die op 26 augustus in het Museumpark plaatsvindt, bijvoorbeeld is dat het geval. Kinderen mogen daar kijken, ruiken en proeven. Ook hier speelt eten weer een rol. Rotterdam wil zichzelf profileren, zo blijkt uit de opzet van het programma, als een superveelzijdige en vitale stad. Een stad van plezier, uitgaan en leuk wonen. En natuurlijk wordt het arbeidsethos niet vergeten. Rotterdam is en blijft een stad van werkers; geen woorden maar daden! Een motto dat vooral in de haven wordt gebezigd. Als er ergens een plaats is waar opgestroopte mouwen de toon hebben gezet, dan is het dáár.

De werkers
Of laten we ons nu teveel meeslepen? ‘Zeker niet’, zegt Bea Schachtschabel, samen met haar man eigenaar van De Seinpost, een oergezellig eetcafé aan de Sluisjesdijk in het Waalhavengebied. Het eetcafé wordt vrijwel uitsluitend door mensen bezocht die werken bij de omliggende bedrijven. ‘We zijn eigenlijk een bedrijfsrestaurant.’ Ze is op de hoogte van Rotterdam 2001 en zal wel zien wat het gaat worden. Een stamgast, die meeluistert, heeft er evenwel niet al teveel vertrouwen in. ‘Voor ons doen ze niks, en voor die Antillianen doen ze alles.’
Het culturele jaar spreekt dus wel een beetje tot de verbeelding. Bea kijkt even terug. ‘De mensen die hier vroeger kwamen, hadden alles over voor de bedrijven waar ze werkten. En ze gingen ook voor elkaar door het vuur. Die lui hoefde je niet te verbroederen, dat waren al broeders. En nu? Onze huidige gasten hebben veel minder binding. Is ook niet zo verwonderlijk, want hun directeuren hebben ook vaak maar één doel: snel en veel geld verdienen. Wat ook meespeelt is dat hier veel kantoorlui komen. Die zijn toch anders.’
De Seinpost verkocht vroeger veel meer gehaktballen dan nu. De werkers hadden honger en keken niet op een vette hap meer of minder. Nu worden er in De Seinpost meer luxe gerechten verkocht als broodjes rosbief en biefstukjes. Kantoormensen moeten op hun lijn letten, anders worden ze al snel te dik. Op het moment van mijn bezoek in de late ochtend, zijn er in het restaurant evenwel geen ‘bureauwerkers’ te bekennen. De aanwezige gasten zijn zonder uitzondering werkers of ex-werkers.

Culturele carrousel
Tijd om te gaan informeren bij partycateraars. Staan zij te trappelen om deel te nemen aan één van de 300 festiviteiten? Lang niet allemaal, zo blijkt. De meesten kijken de kat nog uit de boom, het culturele jaar leeft onvoldoende. Voor de duidelijkheid: de gesprekken hebben plaatsgevonden in de eerste en tweede week van januari. De culturele 2001-carrousel draaide toen nog niet op volle toeren.
Dat neemt niet weg dat er ook bedrijven zijn, die al wel actie ondernamen. Van der Linde Party Productions bijvoorbeeld kwam op de proppen met een alternatief voor het standaard personeelsfeest. Daarbij speelt het bedrijf – in samenwerking met organisatiebureau Hanson en het Isala Theater – in op Rotterdam Culturele Hoofdstad 2001. Personeelsleden worden in de gelegenheid gesteld om een eigen theaterproductie op poten te zetten. Dat is ten eerste cultureel en ten tweede bevordert een dergelijke aanpak ook nog een keer de verbroedering. Een en ander past dus heel goed in het culturele jaar.
Hoe belangrijk is Rotterdam 2001? Hans van der Linde, algemeen directeur van Van der Linde Partyproductions, zegt: ‘Zoals ieder evenement kan ook dit evenement belangrijk zijn, maar het heeft zakelijk gezien te weinig allure. Ik had graag gezien dat ze één spraakmakend onderdeel hadden georganiseerd, maar dat hebben ze bewust niet gedaan, omdat ze het programma breed wilden houden. En dan hoor je ook geluiden dat men te laat van start is gegaan met pr en promotie. Daar zou wel eens een kern van waarheid in kunnen zitten.’

Inspelen op evenement
Is het mogelijk om adequaat in te spelen op een evenement dat uit zoveel onderdelen bestaat? Van der Linde: ‘Je kunt inspelen op het multiculturele karakter van deze stad. Dat past bij het evenement. Hoe je dat doet? Door een Antilliaans buffet aan te bieden bijvoorbeeld. En dan moet je niet denken dat zoiets direct een hardseller wordt, maar het kan er wel toe leiden dat opdrachtgevers in voorkomende gevallen eerder voor jouw bedrijf kiezen. Zo’n speciale activiteit kan daarbij beslissend zijn.’
Het lijkt erop dat veel ondernemers zich hebben laten verrassen door de tijd en zich vergist hebben in de omvang van het evenement. Zijn ze te laat in actie gekomen? Van der Linde: ‘Nee, dat denk ik niet en ik vraag me ook af of we eerder actie hadden kunnen ondernemen. Bij Euro 2000 zijn er ook heel veel zaken pas drie weken van tevoren tot stand gekomen. Pas dan komen veel bedrijven op het idee dat ze iets willen doen. En dat zal in dit geval niet anders zijn.’
Dat laatste wil niet zeggen dat Van der Linde denkt dat alles wel goed komt. Met betrekking tot het project Wereldsmaken 2001 is hij zelfs somber gestemd. ‘Dit krijgen we niet van de grond, we hebben al zo veel horeca hier in Rotterdam. En ik denk ook niet dat de restaurateurs, die bij het Schouwburgplein in de buurt zitten, het leuk zullen vinden. Het kost hen klandizie.’

Exceptional Catering
Een andere partycateraar die actief in gaat spelen op Rotterdam 2001 culturele hoofdstad van Europa is Party Exceptional Catering (Pec) van de compagnons Peter Tindal en Rob Herfst. Ze laten weten ‘twee interessante concepten’ in gedachten te hebben. En er flitsen nog meer ideeën door de hoofden van het tweetal.
Rob Herfst, hardop denkend: ‘We zouden een beeldentocht kunnen organiseren om die af te sluiten op een van onze locaties. Maar je kunt zoiets ook in handen leggen van een organisatiebureau. Een andere mogelijkheid is’, zo gaat hij tijdens ons telefonische onderhoud verder, ‘dat we aansluiting zoeken bij een de vele activiteiten. Nee, het komt niet vanzelf op je af, je zult zelf initiatieven moeten ontplooien. Maar als je dat dan doet dan houd je er absoluut opdrachten aan over. Wij zien zo’n evenement ook als een ideale mogelijkheid om onze opdrachtgevers te confronteren met de mooie dingen van Rotterdam.’
Een half uur later ontmoet ik Peter Tindal, de compagnon van Herfst, in Pompgebouw De Esch, een van de veertien panden pand waar Pec huiscateraar is. Een rondleiding door het fraaie historische pand, dat zijn naam al lang geen eer meer aan doet, volgt. Hij vertelt dat Pec in de race zat om de officiële opening van Rotterdam 2001 culturele hoofdstad van Europa op 26 januari te mogen kadreren. Maar d’r waren nog vier anderen. Een van die anderen is het geworden. Jammer, want het was een prestigieuze klus. Daar staat tegen over dat ze op diezelfde dag in Nighttown wel de opening van het Kunstkrakersweekend mochten verzorgen. Het cateringbedrijf onderhoudt nauwe banden met de gemeente. Desondanks weet Tindal nog niet waarom Pec de opening niet toegewezen kreeg. ‘Dat krijg ik nog te horen. Het kan niet aan de prijs hebben gelegen, want er was een vaststaand bedrag per persoon voor uitgetrokken.’

15de eeuwse maaltijd
Zoals gemeld spelen musea een vooraanstaande rol in het culturele jaar. Een expositie, die naar verwachting veel mensen naar Rotterdam zal trekken, vindt van 1 september tot en met 11 november plaats in museum Boijmans Van Beuningen. Het gaat om schilderijen – duivels, monsters en andere raadselachtige creaturen – van Jheronimus Bosch die leefde in de 15de eeuw.
De catering zal in die periode worden uitbesteed. Maar wie het gaat doen? En hoe wordt het gedaan? Daarover hullen de betrokkenen zich in stilzwijgen. Vandaar dat we ook geen antwoord kunnen geven op de vraag of er misschien 15de eeuwse maaltijden zullen worden geserveerd tijdens de tentoonstelling. Mocht dat inderdaad gebeuren dan kan dat gezien worden als een sympathieke stunt die past bij Rotterdam 2001 Culturele Hoofdstad van Europa. Dat het eten uit die tijd waarschijnlijk niet te pruimen is, nemen we op de koop toe. Voor deze ene keer dan.

Budget en bezoekers

Officieus is Rotterdam Culturele Hoofdstad op 1 januari van start gegaan met een feest voor daklozen in de Laurenskerk. Naast Rotterdam is ook Porto dit jaar Culturele Hoofdstad van Europa. Er zijn circa 1000 ideeën bij de organisatie binnengekomen waarvan er ruim 300 zijn overgebleven. De organisatie werkt met een budget van 51 miljoen gulden. In totaal is er met het evenement 175 miljoen gemoeid. De stichting verwacht gedurende het jaar drie miljoen bezoekers.