artikel

Discriminatie aan de deur

Horeca

Als horecaondernemer hoef je niet iedereen in de zaak toe te laten. Je wilt een bepaald publiek aantrekken (en een bepaald publiek buiten houden), het is soms simpelweg te druk, of het voelt gewoon niet goed om iemand binnen te laten. Hier is niets mis mee. Als personen echter om hun afkomst worden geweigerd, kunnen er problemen ontstaan.

Discriminatie aan de deur

Discriminatie aan de deur is een oud onderwerp. Toch lijkt een van de laatste uitspraken van de Commissie gelijke behandeling vergaande gevolgen te kunnen hebben voor de constatering van mogelijke discriminatie aan de deur. Voor de deur van de Tilburgse discotheek The Flash* wordt een Turkse jongen rond 22.15 uur de toegang geweigerd. De portier zegt letterlijk: ‘alleen voor vaste klanten’. De Turkse jongen kent dit toelatingsbeleid niet, het staat ook niet op de deur van de zaak.

Op diezelfde avond blijkt een aantal autochtone bezoekers wel in de discotheek te worden toegelaten. Op de zitting geeft de ondernemer aan dat stelletjes wel worden toegelaten. De klager geeft echter aan dat hij heeft gezien dat een allochtoon stelletje eveneens de deur werd geweigerd. De ondernemer legt uit hoe het toelatingsbeleid luidt. Vaste klanten hebben voorrang, daarnaast kunnen groepjes personen worden geweerd en hij streeft naar een redelijke verhouding man/vrouw. Ook leeftijd, kleding en gedrag spelen mee. Problemen met oververtegenwoordiging van bepaalde groepen worden voorkomen door niet te veel personen uit een bevolkingsgroep toe te laten.

Alleen vaste klanten
Op de bewuste avond is door de directie beslist dat alleen vaste klanten toegang krijgen. Dit in verband met de hoeveelheid personen die werd verwacht. De portiers op die avond waren al jaren in dienst, en konden dus goed inschatten wie tot de vaste klanten behoorde.Vervolgens krijgt een getuige van de klager de mogelijkheid om zijn verklaring af te leggen. De (Turkse) getuige bevestigt dat ook hem de toegang tot de discotheek is geweigerd. Hem werd aangegeven: ‘je komt vanavond niet binnen’. Dan volgt de verklaring van de portier. Deze legt uit dat er wel degelijk een deur- c.q. toegangsbeleid is. Vervolgens verklaart hij dat als de discotheek vol is, alleen vaste klanten binnenkomen. Met te veel jongens in de zaak bestaat de kans dat er ruzie ontstaat. De portier geeft aan dat hij ook regelmatig blanke personen de deur weigert. Stelletjes zouden voorrang krijgen. Tenslotte geeft hij aan dat hij de Turkse jongen herkent, en hem heeft medegedeeld dat hij is geweigerd omdat hij geen vaste klant was.

Inzichtelijk
Dan volgt het oordeel van de commissie. Deze vat samen dat er in ieder geval sprake is van een weigering omdat de Turkse jongen geen vaste klant bleek. De ondernemer heeft vervolgens erkend dat dit op die avond ook het beleid was. Vervolgens stelt de commissie vast dat het toelaten van Nederlandse stelletjes past binnen het beleid om naar een redelijke verhouding tussen mannelijke en vrouwelijke bezoekers te streven. De commissie oordeelt vervolgens dat zij niet heeft kunnen vaststellen dat door de ondernemer onderscheid op grond van het ras is gemaakt, of in strijd met de Algemene Wet Gelijke Behandeling is gehandeld. Tot zover was alles dus goed.

De commissie gaat echter verder. Zij stelt dat toelatingsbeleid en procedures inzichtelijk en controleerbaar dienten te zijn, en systematisch moeten worden uitgevoerd. Het toelaten van alleen vaste klanten is geoorloofd. Echter, er moet wel bewijs kunnen worden aangedragen dat iemand een vaste klant is. Bijvoorbeeld met een pasje. De bekendheid van de bezoeker bij de portier is niet voldoende. Bezoekers kunnen immers niet constateren wie wel en wie niet tot de vaste bezoekers van de discotheek behoren. Daarnaast vindt de commissie het niet echt consequent dat stelletjes wel werden toegelaten. Tenslotte is het in de ogen van de commissie onduidelijk hoe men aan een pasje kon komen.

Indruk van discriminatie
De commissie oordeelt vervolgens: ‘Nu door onvoldoende inzichtelijke, controleerbare en systematische uitgevoerde toelatingsprocedure niet voorkomen kan worden dat bij bezoekers van de discotheek de indruk kan ontstaan dat zij worden geweigerd vanwege hun afkomst, concludeert de commissie dat het toelatingsbeleid van de wederpartij in strijd is met de AWGB’.

In deze uitspraak gaat het er volgens de commissie dus niet alleen om óf iemand is gediscrimineerd, maar tevens of de indruk is kunnen ontstaan dat de bezoekers werden gediscrimineerd. Dit gaat wel erg ver. Of je het nu met deze uitspraak eens bent of niet, het is verstandig hier zo veel mogelijk rekening mee te houden. Er kunnen namelijk direct of indirect nogal wat gevolgen aan discriminatie worden verbonden. Discriminatie aan de deur is in strijd met de Algemene Wet Gelijke Behandeling en levert een overtreding van het Wetboek van Strafrecht op. Discriminatie op grond van ras is zelfs een misdrijf waar een maximale gevangenisstraf van zes maanden op staat. In de praktijk zijn mij echter geen gevallen van gevangenisstraf in deze situaties bekend.

Justitie werkt met een richtlijn op grond waarvan de horecaondernemer een boete van f 1050,- krijgt. De portier in kwestie krijgt een boete van minimaal f 350,-. Bij herhaling is een verhoging van de boete mogelijk. Naast strafrechtelijke gevolgen kunnen er ook bestuursrechtelijke consequenties aan discriminatie worden verbonden. Op grond van veel Algemene Plaatselijke Verordeningen (APV’s) kan de burgemeester op grond van discriminatie de zaak sluiten en daarnaast de exploitatievergunning voor bepaalde of onbepaalde tijd intrekken. Mij zijn nog geen gevallen bekend waarin een gemeente tot sluiting van een zaak is overgegaan. Wel heeft de gemeente Rotterdam vorig jaar de mogelijkheden hiertoe onderzocht. Voor de gemeente zal het in de meeste gevallen te moeilijk zijn om te bewijzen dat sprake was van discriminatie. Het is echter niet uit te sluiten dat de procedures voor de Commissie gelijke behandeling hier wel (indirect) aan kunnen bijdragen. Immers, discriminatie wordt op grond van deze uitspraak snel aanvaard. Oppassen dus.

Tips:

Voer een duidelijk deurbeleid, zodat iedereen weet waar hij aan toe is. Maak dat beleid ook goed kenbaar. Zorg dat de regels al zichtbaar zijn vóór de gasten helemaal binnen zijn (bijvoorbeeld achter glas bij de deur).
Realiseer je dat de manier waarop mensen worden geweigerd ook een rol speelt. Ga met eventuele portiers na hoe zij het beleid uitdragen.
Het is in ieder geval mogelijk om in de huisregels op te nemen dat groepen van meer dan (bijvoorbeeld) drie personen kunnen worden geweigerd.
Het inschakelen van medewerkers uit verschillende culturen kan problemen voor een deel verminderen.
Een pasjessysteem is mogelijk, maar stuit in de praktijk vaak ook op problemen. Het pasjessysteem dient namelijk consequent te worden toegepast. Iedere bezoeker moet naar het pasje worden gevraagd. Daarnaast verschuift het probleem van discriminatie naar het moment waarop het pasje wordt verleend of geweigerd.
Lees ook eens de Gedragscode anti-discriminatie horeca van het Bedrijfschap Horeca en Catering.