artikel

Echtpaar Leenaers ontfermt zich over Wina-archief

Horeca

Nederland verloor in 2001z’n grande dame. Culinair journaliste Wina Born overleed op tachtigjarige leeftijd. Behalve een omvangrijk eigen oeuvre, liet ze ook een overvolle boekenkast na. De inhoud staat nu in dozen bij collega wijnschrijver Robert Leenaers en zijn vrouw Louise. Een mooie collectie ruggen, die bij verkoop misschien niet eens zoveel ruggen zal opleveren. Maar wat voor Robert en Louise vooral telt, is de emotionele waarde.

Echtpaar Leenaers ontfermt zich over Wina-archief

Wijnschrijver Robert Leenaers moet toegegeven dat hij geen echte systematiek heeft kunnen ontdekken in de bibliotheek van Wina Born. Althans geen systematiek zoals je die zou verwachten van een archivaris of een ambtenaar van de burgerlijke stand. Maar goed, Wina Born die deze zomer op tachtigjarige leeftijd overleed, was van een andere discipline. Ze was culinair journaliste. Haar huis in de Breestraat in Amsterdam stond vol met boekenkasten waarvan de planken zuchtten onder grote stapels culinaire-, reis- en kookboeken, een groot aantal van haar eigen hand en vaak dubbel.

Leenaers is ervan overtuigd dat er voor Wina Born wel een zekere ordening gold. ‘Plotseling stuitte ik op een rij boeken die bij nadere bestudering allemaal met elkaar gemeen hadden dat ze gaan over de combinatie wijn en groente.’ En grofweg is er, volgens Leenaers qua tijdspad een tweedeling te maken in de boeken: de oude generatie met Werumeus Buning, en de nieuwe generatie. Met haar eigen oeuvre zat ze er zo’n beetje tussen. ‘Ik weet zeker dat wanneer zij iets zocht ze het ook meteen kon vinden.’

Aantekeningen
Een bibliotheek kun je volgens Leenaers de nalatenschap van 1200 boeken eigenlijk niet noemen. Het is eerder een archief, want veel boeken gaan vergezeld van krantenknipsels en aantekeningen van de grande dame zelf. En het archief staat nu in dozen van VEN opgeslagen in de deel van de verbouwde boerderij van Robert en Louise Leenaers, die is gelegen aan de dijk bij de Linge, iets buiten Leerdam. Ze huurden twee grote bestelbussen om de boeken over te brengen. Verschillende vrije zaterdagen zijn ze druk geweest met inpakken en Louise heeft begin december in haar eentje de laatste dozen uitgeladen. Robert had griep. Zij weliswaar ook, maar híj lag ermee in bed.

Of er een testament was en of zij erin stonden, weten Robert en Louise niet. Borns zoon Ruurd belde op met de vraag of zij belangstelling hadden voor Wina’s boeken. Het echtpaar Leenaers was zeer close met Wina. Zeker na het overlijden van haar man Han, toen zij veel minder mobiel werd omdat ze geen auto reed. Leenaers haalde Wina Born vaak thuis op om haar naar bijeenkomsten te brengen waarvoor ze beiden waren uitgenodigd. Zo ontstond een nauwe band.Robert Leenaers was zeer vereerd met het aanbod. De wijnschrijver zegt dat hij niet staat te springen om iets te krijgen. Hij gruwt van medailles, oorkondes en certificaten, bij voorkeur uitgereikt door mannen in carnavaleske kostuums, en bestemd voor mensen die zich verdienstelijk hebben gemaakt in culinaire- en wijnwereld. Maar de bibliotheek van Wina Born is een ander verhaal. ‘Dat is een geschenk met een grote emotionele waarde.’

Truffels
Aan uitpakken zijn Robert en Louise nog niet toegekomen. Maar ze willen wel een paar dozen naar Roberts werkkamer sjouwen om te kijken wat erin zit. Het blijkt onder meer om Duitstalige boeken te gaan, waarvan sommige in runenschrift, zoals Anweisung in der feineren Kochkunst van Johan Rotterhöfer. Uit dezelfde doos komt Ritratto di Tartufo van Ada Urbani.

Leenaers: ‘Tegenwoordig een van de grootste leveranciers van truffels.’ Uit het boek vallen een paar bij elkaar geniete truffelrecepten: ‘zacht gekookt ei met truffelsaus’ en ‘ravioli gevuld met geitenkaas en truffel’. Aanbevolen wijn: een Chardonnay Langhe Maccogatta. Leenaers doet nog een greep: ‘Smoked salmon and oysters’. Zijn bijzondere aandacht heeft vervolgens Allan Sichels The Penguin Book of Wines. Van Jean Palaiseul is het boek Nos grand-mères savaient. Het werk is een inspiratiebron geweest voor Wina getuige een bijgesloten en door haar geschreven bijlage uit het weekblad Margriet: Huismiddeltjes.

‘Hier, een boek van de oude generatie. By Request van André Simon. Hij was van The Wine and Food Society. Een club die ook in Nederland een afdeling kreeg. Wina Born was een de eerste leden.’ Dan uitbundig: ‘Kijk hier Louise, das Mosellied van Ausonius. ..Culmina uillarum pendentibus… …Baccho colles et amoena fluenta subter labentis tacito rumore Mosellae… Een loflied op de Moezel uit de vierde eeuw na Christus van de dichter Ausonius uit Bordeaux. Heb ik eens jaren naar gezocht en nu ineens pak ik het hier uit de doos.’ Het Moezellied is in goed gezelschap. Achter het schutblad zit een artikel over Scheldeforel dat uit de editie 4 juni 1982 van Misset Horeca is gescheurd.

Schifting
Er moeten nog meer juweeltjes in de collectie zitten. Robert en Louise Leenaers denken een week nodig te hebben voor de grote schifting. Veel boeken heeft Robert zelf al en een Margrietkookboek zal niet in zijn kast belanden. Maar Escoffier wél net als de eerste publicatie van Paul Bocuse.

Duidelijk is dat Wina Born door uitgeverijen overladen werd met recensie-exemplaren van allerlei culinaire boeken tot en met kinderkookboeken toe. Het niveau is divers. Het interessantst zijn de boeken die Wina Born en haar man Han kochten tijdens hun reizen door Europa. Leenaers denkt echter dat de boekencollectie van Wina Born niet veel geld waard is. Als je hem aanbiedt bij De Slegte zul je er wel wat voor krijgen, maar verre reizen zul je van dat geld niet kunnen maken.’

Maar het Wina-archief gaat niet in de ramsj. Leenaers zal ervoor zorgen dat het belangrijkste deel van de collectie in zijn huis een eigen plaats krijgt. Hij zit trouwens nog wel een beetje in zijn maag met ‘prachtige boeken’ over Roemenië, het land waar Wina en Han verliefd op waren. Louise zal binnenkort de Roemeense ambassade bellen: ‘Misschien kunnen ze er daar iets mee.’ De dozen gaan terug in de opslagruimte. Daar staan twee fauteuils. Robert Leenaers: ‘Die zijn ook van Wina geweest. Haar zoon zei: je mag ze hebben, anders gooi ik ze toch maar weg.’