artikel

Fastfoodbranche biedt consument keur aan alternatieve snacks

Horeca

De Nederlandse fastfoodmarkt is in beweging als nooit tevoren. Steeds meer ondervinden traditionele snacks concurrentie van alternatieve producten die de noemer fastfood mogen dragen. Enerzijds is dit een gevolg van de globalisering die zich in ons voedingspatroon voordoet.

Fastfoodbranche biedt consument keur aan alternatieve snacks

De consument kijkt voor hetgeen hij wil nuttigen in toenemende mate over de grenzen. Van heinde en verre komen de snackalternatieven op hem af. Niet alleen uit het fastfoodland bij uitstek Amerika, maar ook uit bijvoorbeeld Japan, Zuidoost Azië en Midden Amerika proberen ‘snelle happen’ een plaatsje op de Nederlandse markt te veroveren. Daarbij doet tevens de multiculturele samenleving zich gelden. In onze maatschappij vinden meer en meer mensen met een andere achtergrond een bestaan. Deze ‘Medelanders’ dragen vaak een cultuur die eigen eetgewoonten met zich meebrengt en geen plaats biedt aan producten die voor autochtone landgenoten veelal de gewoonste zaak van de wereld zijn. Maar ook in het algemeen speelt zich een verschuiving in voedingspatronen af. Op stang gejaagd door dierziekten zoals MKZ en BSE of vanwege een ‘gezondere’ leeftrend zoekt de consument bij tijd en wijle zijn geneugten in andere snacks.

De fastfoodbranche in Nederland heeft veel te bieden aan de snacker die een alternatieve keuze wenst te maken op grond van cultuur, leefgewoonte of gewoon de fun. Om met het eerste te beginnen: Loop bijvoorbeeld eens een dagje door de Amsterdamse Albert Cuypstraat, en u ziet een aaneenschakeling van fastfoodzaken die zich richten op consumenten met wat voor culturele achtergrond dan ook. Ondernemers uit vele hoeken van de wereld presenteren er een diversiteit aan snacks die zijn weerga niet kent. Nagenoeg alle bevolkingsgroepen waarmee de hoofdstad zo rijk bedeeld is, vinden er iets van hun gading. Bovendien weten geboren en getogen Amsterdammers, studenten en toeristen de weg naar deze smeltkroes van cafetaria-achtige bedrijven meer en meer te vinden. Overigens neemt ook elders in Nederland het aantal ‘cultureel alternatieve’ snackzaken toe. Zo doet in Leeuwarden Anil Ramsaroep met zijn Surinaamse broodjes- en snackzaak Toko Crepie goede zaken. ‘Nederlanders staan steeds meer open voor de buitenlandse keuken’, meldde de ondernemer in Snackkoerier nummer 11 van dit jaar.

Het was vooral het toenemende aantal landgenoten met een Arabisch-etnische achtergrond, waardoor in de jaren zeventig het broodje shoarma zijn intrede deed op de fastfoodmarkt Officieel moet deze snack van schapen- of geitenvlees zijn bereid. Menig traditionele snackbar heeft het met deze eis echter niet zo nauw genomen, en biedt shoarma van varkensvlees. Voor autochtone Nederlanders zijn het dan ook vooral de kruiden die het product z’n eigen smaak geven. Alternatief is de snack in dat geval al lang niet meer. Maar omdat mensen met een Moslim of Joodse achtergrond daar veelal geen genoegen mee nemen, krijgt het product toch weer wel een alternatief tintje. Voor hen moet het vlees van een halal of kosjer geslachte geit of schaap afkomstig zijn. En inmiddels neemt ook anderszins het aanbod aan ‘gezegende’ producten toe. Steeds meer fabrikanten en fastfoodbedrijven zien een markt in snacks waarvan de ingrediënten volgens Islamitische of Joodse regels zijn verwerkt. Cultureel alternatief bleek trouwens al eerder betrekkelijk. Toen Nederland nog nauwelijks had gehoord van shoarma, was het een andere etnische bevolkingsgroep die voor een alternatief in het snackassortiment zorgde. Mede dankzij in de jaren 50 gerepatrieerde Indische Nederlanders deed de nasi- en bamibal nadrukkelijk zijn intrede. Deze snacks zijn al tijden niet meer uit het cafetaria-assortiment weg te denken. En wat dacht u van de loempia? In de snackbar is dit product de laatste jaren wat op zijn retour. Wellicht verdient deze snack een herwaardering. Al is het maar als gezond alternatief voor de snacker.

Voor mensen met een naar eigen zeggen ‘gezonde’ leefgewoonte, heeft de fastfoodbranche eveneens het nodige in petto. Zo zijn de vegetarische snacks in opkomst. Er bestaat inmiddels een breed scala aan snelle happen op basis van groente of zogenaamde vleesvervangers. Je kunt erover discussiëren of deze producten gezonder zijn dan vleessnacks, maar dat snackfabrikanten hiermee handig inspelen op een stuk beleving is zonneklaar. Anders ligt dat bij een trend die hoofdzakelijk in de grote steden in opkomst lijkt. Een nog kleine groep fastfoodondernemers ziet fruit of vruchtensappen als snacks. Of dit assortiment een alternatief biedt voor traditioneel fastfood, dan wel een puur additioneel gehalte kent, zal de tijd moeten leren. En dan vis. Zeker ten tijde van de MKZ-crisis moet de visbranche zich in de handen hebben gewreven: ‘Vissnacks als gezond alternatief!’ Van een toenemende vraag was echter geen sprake. Het verkopen van vissnacks in de fastfoodbranche neemt als vanouds geen hoge vlucht. ‘Vis is impopulair’, stelde het Productschap eerder dit jaar reeds in Snackkoerier. Ook als snack die de consument gewoon voor de ‘fun’ nuttigt Zo blijven de uit Japan afkomstige sushi’s, die doorgaans zijn bereid op basis van vis, al enige jaren in het trendstadium steken. Buiten Amsterdam zijn zaken met een dergelijk fastfoodassortiment nog altijd nauwelijks te vinden.

Naast de al eerder aangehaalde ‘exotische’ snacks die in toenemende mate ook in een behoefte voorzien van de consument zonder diepere gedachten, blijkt vooral Mexico een prima bakermat voor alternatief fastfood. Taco’s, nacho’s en enchillades lijken aan te slaan in heel Nederland. Minder exotisch kan ook. Nota bene in het noord-Groningse Uithuizen verkoopt de Canadees Max Spell typische snacks uit zijn geboorteland, zoals pittige tosti’s en, met een knipoog naar zijn voormalige zuiderburen, big-size hamburgers. Voorts kent een aantal traditionele fastfoodformules geregeld acties, waarin bijvoorbeeld Duitse of Italiaanse snacks onder de aandacht worden gebracht. ’t Is tóch wat anders. En wat dacht u van bijvoorbeeld spareribs, wraps en soep. Ons land kent inmiddels een aantal formules die zich met wisselend succes in deze snelle happen hebben gespecialiseerd. De Nederlander ziet ze soms als leuk alternatief voor een portie frites of een broodje kroket. Net als de al lang ingeburgerde hamburgers van een aantal Amerikaanse fastfoodgiganten. Zo zal er nog veel meer op ons afkomen dat het alternatieve karakter uiteindelijk ontstijgt en gemeengoed wordt. Of het een werkelijke bedreiging vormt voor de traditionele snackbranche? Cafetariahouders kunnen in ieder geval hun assortiment eens tegen het licht houden. Maar een snackbranche zonder frikandel of berenhap lijkt hoe dan ook nog heel ver weg.