artikel

Gebroeders Smit huilen niet meer

Horeca

De uien buitelen over de lopende band de fabriek van Smit’s Uien binnen. Drie werknemers snijden verkeerde stukken weg. Zo komt er iedere week zo’n 200 ton uien de fabriek inrollen om te worden schoongemaakt en/of te worden klein gesneden. Het zijn drukke tijden voor de gebroeders Smit uit Leidschedam.

Gebroeders Smit huilen niet meer

De huidige werkwijze staat in schril contract met hoe het ooit begon. Familie Smit stamt uit Langendijk, een plaats boven Alkmaar. Daar runde grootvader Smit een tuinderij voor import en export. Zijn zonen draaiden ook mee in de zaak. Eén van die zonen is de vader van de huidige broers Dick, Jan en Ferry Smit hield zich bezig met import. Aan steden als Den Haag werd nog zelf geleverd. Zoon Dick hielp zijn vader vaak bij die werkzaamheden. ‘Op een gegeven moment vroeg een klant aan Dick of hij schoongemaakte uien kon leveren’, vertelt zijn broer Jan. ‘Dat wilde hij wel en het liep al snel als een tierelier.’

Gezellig
Naast het schoonmaken van de uien werden op aanvraag ook uien in ringen gesneden. ‘Het sprak zich snel rond’, vertelt Jan. ‘In Scheveningen zitten veel visboeren die weer interesse hadden in uienblokjes’, vertelt Jan. ‘Door mond-op-mondreclame zijn we gegroeid.’Het pellen, schoonmaken en snijden gebeurde aan een hele grote tafel in Huize Smit. Op die tafel stond een enorme bak vol met uien. ‘Familie, kennissen, vrienden en buren hielpen mee’, vertelt Jan. ‘Dat was best gezellig.’ Nadelen had het ook, weet Dick. ‘Als je er te lang mee doorgaat, kunnen de gassen die uit de uien komen het nodige met je doen. Je hoofd komt zo vol te zitten, dat je neus kan gaan bloeden. Nee, huilen deed je alleen in het begin, na een kwartier was dat wel over.’

Jongste broer
Dick kwam op het idee een machine voor het werk te maken. Daarna ontstond een grote groei en dat leidde weer tot de fabriek. In 1984 sloot jongste broer Ferry zich aan bij Dick. Jan kwam er in 1993 bij. ‘Ik heb hiervoor altijd gewerkt als vertegenwoordiger in de horecabranche, vertelt Jan. ‘Dick en Ferry zijn de jongens van de techniek, daar weet ik niks van. Ik hou me bezig met de verkoop. Dick en Ferry wilden zich meer richten op de landelijke verkoop en vroegen mij daarom om ook in het bedrijf te stappen. Het scheelde natuurlijk dat ik al veel contacten in het horecawereldje had. Maar bovenal geldt dat ons artikel een gewild product is, het verkoopt zich eigenlijk vanzelf.’

Meestverkocht
Jan legt even uit waarom het product zo goed verkoopt. ‘De ui is wereldwijd volgens mij de meest verkochte groentesoort. Maar de ui is wel een lastig artikel. Iedereen die uien moet schoonmaken en snijden, schuift het maar al te graag af naar een ander. Bovendien brengt het een hoop rommel met zich mee. Je hele keuken staat snel op de kop. Als je de tijd gaat tellen, ben je met een kant-en-klaar gesneden ui minder kosten kwijt.’‘Bovendien moet je met de ui ook voorzichtig zijn. Je hebt immers te maken met de strenge HACCP-normen. Een bacteriële besmetting kan zo maar worden overgedragen door de handen of een mes. Dat is in onze fabriek zo goed als uitgesloten.’

Arbeidsintensief
Kant-en-klaar gesneden uien zijn vooral ook een gemaksproduct, weet Jan Smit. ‘Onze producten zijn gewoon een gat in de markt. Zo mooi gesneden uitjes als met een machine, krijg je ze met de hand nooit. De bereiding ervan is arbeidsintensief, tel daar het huidige personeelstekort bij dan snap je meteen waarom we het zo druk hebben.’
Smit’s uien levert aan horeca- en visgroothandels in Nederland en België en aan veel groentesnijbedrijven (meestal hele schoongemaakte ui). ‘Iedereen heeft wel eens onze uien gegeten want in veel cafetaria’s, restaurants en vishandels wordt ons product gebruikt.’
Plannen om bijvoorbeeld ook in Duitsland en Frankrijk af te zetten zijn er niet. ‘Het is nu al druk genoeg’, meldt Jan Smit. ‘Anderzijds zijn uitjes in de snackbranche toch ook typisch Nederlands, dat is in het buitenland toch minder.’
De gesneden ui van Smit’s zijn volgens de gebroeders de langst houdbare gesneden ui van Nederland. Dat komt door de speciale teelt en de bereidingswijze. De fabriek van Smit’s Uien zit ingenieus in elkaar. De meeste machines zijn door Dick en Ferry Smit in samenwerking met een vaste producent ontworpen. ‘Mijn broers hebben geregeld goede ideeën over hoe de productie beter kan verlopen, dat leggen ze dan voor aan de producent van de machines. Vaak komen ze er dan wel uit. Het wordt steeds beter.’

Niet meer huilen
Een staaltje techniek staat bijvoorbeeld op het dak van de fabriek. Een ovendruksysteem zorgt ervoor dat de lucht in de ruimte rondom de lopende band elke minuut wordt ververst. De nieuwe lucht wordt daarbij meteen gekoeld. ‘Daarom hoeven de werknemers niet meer te huilen als de uien langs komen’, aldus Jan Smit. ‘Bovendien is het weer een bijdrage aan de lange houdbaarheid van ons product.’
Natuurlijk blijft er het nodige afval over. Een container waar twintig ton afval in gaat, moet een paar keer per week worden afgevoerd. ‘Het afval wordt hergebuikt’, vertelt Ferry, ‘zo wordt er onder meer uienolie uitgehaald. Er moeten heel wat uien aan te pas komen, wil je een liter hebben. Voor een liter uienolie wordt echter grof betaald.’
Door de komst van grotere en betere machines is de productie twee jaar geleden met 75 procent verhoogd. Inmiddels zijn 20 mensen actief in de productie en zeven in de verkoop. De chauffeurs hebben de beschikking over vier vrachtwagen en twee bestelbussen. Jan Smit, wiens twee zonen ook al voor Smit’s Uien werken: ‘Binnenkort moeten we een kleine vrachtwagen inruilen voor een grotere, want we komen weer tekort.’