artikel

Kwetsbaar voor overvallen door lange openingstijden

Horeca

Een bron van licht op het middernachtelijk donkere Stieltjesplein in Rotterdam. Dat maakt cafetaria ‘Van Oud’s Snackbar Dag & Nacht’ aantrekkelijk om binnen te stappen. Zoals de naam al suggereert kent het bedrijf lange openingstijden. Tot vroeg in de ochtend kan men er terecht voor frites, een snack, koffie of een broodje.

Kwetsbaar voor overvallen door lange openingstijden

‘De cafetaria bestaat bijna veertig jaar’, begint Huib van den Adel samen met Gerard de Wild eigenaar van het bedrijf. ‘Of we dat jubileum halen is twijfelachtig. De gemeente wil volgend jaar alle panden hier op het plein slopen en dat gebeurt waarschijnlijk net voor het jubileum.’

Het Stieltjesplein waaraan de cafetaria ligt, schurkt tegen de zogenaamde ‘Kop van Zuid’ aan. Een gedeelte van de stad langs de Maas, waar de gemeente ambitieuze, voor een groot gedeelte al gerealiseerde, plannen mee heeft. ‘Op deze plek moeten twee luxe woontorens komen. Onder in de gebouwen is wel plaats voor horeca maar de gemeente ziet daar liever een grand café of iets dergelijks. Bovendien is de huur op zo’n locatie veel te hoog voor een bedrijf als het onze’, aldus Van den Adel. ‘De gemeente is naarstig op zoek naar een andere locatie voor ons. Dat heeft nogal wat voeten in aarde omdat we onze 24-uurs vergunning willen houden. Bovendien moet het een goed locatie zijn want na bijna veertig jaar op deze plek weet iedereen ons te vinden.’

Voor de cafetaria-uitbaters is het een voordeel dat door de plannen de vastgoedprijzen de hoogte in zijn gejaagd. Het pand is eigendom van de ondernemers. ‘De gemeente moet flink in de buidel tasten voor de aankoop’, vertelt Van den Adel triomfantelijk. ‘Bovendien moeten ze een flinke, omzet gerelateerde, afkoopsom betalen als we nergens anders verder kunnen.’

Klanten
Ondanks dat de buurt op en rond het Stieltjesplein niet al te goed bekend staat is de cliëntèle gevarieerd. ‘Overdag hebben we veel klanten uit kantoren hier in de buurt. We krijgen hier ’s nachts zelfs mensen binnen in avondkleding. Maar ook daklozen en junks komen hier wel eens wat eten. Het komt wel eens voor dat ze hun gestolen waar hier uitgebreid zitten te bekijken.’

Tachtig procent van de bezoekers zijn vaste klanten. ‘Vanwege die klantentrouw houden we ons ook echt aan de openingstijden. Ook als het heel rustig is, blijven we open. Dat mogen de mensen van ons verwachten.’ De snackbar is alle dagen tot 4.00 uur inde nacht open. Op vrijdag en zaterdag zelfs een uur langer. ‘We beginnen meestal om 12.00 uur. Op zondag maansdag en dinsdag gaan we pas om 17.00 uur open.’

Volgens van de Adel komt de vaste klantenkring voor de goede kwaliteit van de waar. ‘We frituren in plantaardige olie, die we iedere dag vervangen. Daardoor zijn onze gefrituurde producten van een constante kwaliteit.’ De cafetaria heeft een ruim assortiment. Variërend van versgebakken broodjes en enorme uitsmijters, biefstukjes en varkenshaasjes, tot frites en gewone snacks. De lijst met snacks bevat een groot aantal kipproducten waaronder een kipfrikandel en kipburger. ‘We houden rekening met de allochtone klandizie. Anders zijn die aangewezen op twee of drie snacks.’

Tijdens het gesprek binnenkomende taxichauffeurs weten feilloos de weg naar de koffiemachine te vinden. Een groet wordt gewisseld met Van de Adel. ‘Als we bezig zijn maken ze hun eigen koffie. Er komen veel taxichauffeurs hier. Het zijn oud-collega’s. We hebben beiden op de taxi gezeten voordat we deze snackbar overnamen.’

Personeelsgebrek
Het feit dat het Stieltjesplein als een gevaarlijke buurt wordt beschouwd, maakt personeelswerving moeilijk. ‘We hebben eigenlijk twee fulltimers nodig.’ Voorlopig is het schipperen met de werktijden van de compagnons. ‘Normaal werken we om en om 7 dagen in twee weken. Dat is nu aanzienlijk meer.’

De aard van de nachtelijke klandizie stelt hoge eisen aan personeel en ondernemers. ‘Je moet sterk in je schoenen staan om hier de nacht te werken. Het is zaak te zorgen trammelant voor te zijn door dingen met tact op te lossen of juist stevig in te grijpen. Allochtonen hebben bijvoorbeeld een heel ander gevoel voor humor dan wij, dat moet je wel weten als je hier werkt. Wat de een als grap opvat kan de ander als beledigend ervaren.’

Ook de werktijden maken werving moeilijk. ‘In een cafetaria als deze werk je op uren dat anderen vrij zijn. Voor veel huisvrouwen is dat een probleem.’ De ondernemers hebben wel eens overwogen de 24-uurs vergunning volledig uit te buiten maar daar is het vanwege de personeelsschaarste nooit van gekomen.

Overvallen
De nachtelijke openingstijden in combinatie met de omgeving maken het bedrijf kwetsbaar voor overvallen. Daarom is er een gesloten videosysteem en een afroomkluis met tijdslot. De compagnon van Van Adel is toch twee keer slachtoffer geweest. De laatste overval, ruim een jaar geleden, heeft een diepe indruk achtergelaten. ‘Hij wilde het werk hier opgeven, zoveel angst had hij daarna. De enige hulp die hij kreeg aangeboden was een gesprek met slachtofferhulp.’

De overval ging met buitensporig veel geweld gepaard. ‘Hij kreeg een pistool op zijn hoofd gezet. Ze wilden hem dwingen de kluis te openen maar dat gaat niet vanwege het tijdslot. Een pistool is op een gegeven moment afgegaan. Die kogel vloog door de toiletdeur.’ Na een tv-uitzending van het programma Opsporing Verzocht zijn de daders uiteindelijk gegrepen. Zij kregen gevangenisstraffen variërend van 10 tot 14 jaar. ‘Ze hadden een hele reeks horecaovervallen op hun naam.’

De eerste periode na de overval heeft de compagnon gewerkt met een op afstand te bedienen slot op de toegangsdeur. ‘Dan kan hij van achter de counter zien wat voor soort volk hij binnenlaat.’

Gokkast
Het is Van den Adel nog altijd een doorn in het oog dat de gokkast uit de cafetaria moest verdwijnen. ‘Door die opbrengst was het makkelijker investeren. Als nu iets kapot is laten we het repareren, vroeger kochten we vaker nieuw.’ Volgens de vergunning mag het bedrijf alcohol schenken en daarmee hoogdrempelig zijn. ‘In de gebruikersvergunning is geregeld dat we laagdrempelig zijn. Als we kans van slagen hebben, proberen we dat te veranderen. Dan komt de gokkast terug. We zijn dan overigens niet van plan om alcohol te gaan schenken.’

Een van de muren in het bedrijf wordt opgesierd door een groot scheepsstuur. Voordat de voormalig taxichauffeurs de cafetaria in 1989 overnamen, werd het uitgebaat door een binnenvaartschipper. Het bedrijf heette toen de ‘gangway’. ‘Dat is een scheepsterm’, weet Van den Adel. ‘Maar in de volksmond noemde men de cafetaria ‘dag en nacht’ vanwege de openingstijden. Toen hebben wij er ‘Van Oud’s Snackbar Dag & Nacht’ van gemaakt. Dat vonden we een mooie toepasselijke naam.’