artikel

Miljardenschade in horeca door mkz

Horeca

De mkz-schade in horeca, toerisme en recreatie loopt in de miljarden. Vooral in en om afgesloten natuurgebieden kampen horecaondernemers met omzetdalingen van tientallen procenten. De overheid erkent het probleem, maar WIL van een schadevergoeding nog niets weten.

Miljardenschade in horeca door mkz

Van ijsverkopers, restaurants tot en met hotels en musea: de horeca-, recreatie- en toeristenbranche in en om de natuurgebieden lijdt. Ook bedrijven in de grensgebieden kampen met omzetdalingen. Duitsers en Belgen blijven weg. Veel grenzen zijn gebarricadeerd.
Bij de telefoon van hotel-restaurant Kruller in Otterlo ligt een mkz-memo. Op het A-4tje staan tips om het annuleren zo veel mogelijk te beperken. Tips als ‘het wandelen en fietsen is iets beperkter, maar vrijwel alle musea en parken zijn open’, moeten de gasten overhalen toch naar Otterlo te komen.

Positief
Hans Bom (38), samen met zijn vrouw Petra (37) eigenaar van hotel-restaurant Kruller, probeert de situatie zo positief mogelijk te schetsen. ‘Dan overdrijf ik maar een beetje.’ Want eigenlijk is er van wandelen en fietsen in de bossen nauwelijks meer sprake. Alleen de hoofdweg naar het Kröller Müller museum is nog open.
Zijn gasten – die vooral komen voor het wandelen en fietsen – weten dat donders goed. De omzetdaling met de Pasen was 60 procent. De Sterrenberg, het andere hotel-restaurant van Bom, scoorde iets minder dramatisch: minus 30 procent.
Bom is niet de enige horecaondernemer die door de mkz-crisis is getroffen. Alle hotels en restaurants in en om de afgesloten bossen kampen met forse omzetdalingen. Ook horecaondernemers in de grensstreek kampen met dalende omzetten. Hoewel Toerisme Recreatie Nederland van ‘redelijke paasdagen’ sprak, constateert ook deze organisatie dat er in sommige gebieden grote problemen zijn. ‘Zeeland was heel tevreden over de Paasdagen, de grote steden ook. Toch werd ons land door 50.000 buitenlanders minder bezocht dan normaal. Dat betekent dat de klappen in de mkz-gebieden hard zijn. Onze zorgt groeit,’ aldus een woordvoerder. Zeker is dat de mkz-crisis nog maanden zal duren. Dit voorjaar blijven de bossen gesloten.

Annuleringsregen
Hans Bom wil niet als een zielenpoot afgeschilderd worden. ‘Er zijn ondernemers die het nog veel slechter hebben.’ Maar hij vreest voor de rest van het seizoen. ‘De negatieve ontwikkeling zet door.’ Zijn receptionistes zitten met de handen over elkaar. ‘Normaal hebben we rond deze tijd zeker 10 informatie-aanvragen per dag, nu één. Er zijn haast geen reserveringen meer.’ Wel regent het annuleringen: ‘Vijf tot tien per dag.’
Bom durft geen annuleringskosten in rekening te brengen, ook al zou dat zijn financiële nood ledigen. ‘Mensen betalen dat toch niet, het kost je alleen maar gasten.’
De houding van Koninklijk Horeca Nederland (KHN) zou wat de hotelier betreft wel wat actiever mogen zijn. ‘Ze hullen zich in stilzwijgen. Ze zeggen tegen mij dat negatieve publiciteit de zaak verslechtert.’
Inmiddels is hij met een aantal horecaondernemers naar de gemeente Ede gestapt. ‘Als de bossen weer open gaan moet de gemeente met een promotie-actie komen.’ Het werd geschreeuwd dat we gesloten waren, dan wil ik ook dat er geschreeuwd wordt als we weer open zijn.’

Geen verliesfinanciering
Het kabinet is er inmiddels van doordrongen dat er sprake is van een groot sociaal-economisch probleem dat de landbouwschade verre overstijgt. Vorige week erkende de regering voor het eerst dat er schade is bij ondernemers buiten de landbouwsector. Alle departementen inventariseren op dit moment welke bestaande regelingen er zijn om de getroffen ondernemers te helpen. De bekendste regelingen zijn de versoepelde werktijdverkortingsregeling, de bijstandsuitkering voor ondernemers en het borgstellingskrediet voor het midden- en kleinbedrijf (MKB). Bij de laatste regeling staat de overheid borg voor een door de banken te verstrekken krediet.
Minister Jorritsma van Economische Zaken heeft de banken inmiddels verzocht getroffen ondernemers te ondersteunen met overbruggingskredieten. De banken melden op hun beurt dat er zakelijk naar de bedrijven-in-nood gekeken zal worden. ‘We doen niet aan verliesfinanciering’, aldus Nico Nienhuis van de Rabobank in Otterlo. ‘Extra financiering zal uit de normale baten opgebracht moeten kunnen worden. Kan dat niet, dan beginnen we er niet aan.’ Van het kwijtschelden van kredieten is volgens Nienhuis geen sprake. ‘Wel zullen we coulant omgaan met aflossingsverplichtingen.’

Geen schadevergoeding
In politiek Den Haag leeft het besef dat er iets gedaan moet worden. Premier Kok sprak onlangs uit dat er door de mkz geen enkel bedrijf failliet mag gaan. Nog onduidelijk is hoe hij deze toezegging wil nakomen. Den Haag zit nog met de handen in het haar over de te nemen maatregelen.
Een vergoeding voor de geleden omzetschade zit er volgens een woordvoerder van het Ministerie van Economische Zaken niet in: ‘Nu niet en niet op termijn.’ Ook de Tweede Kamer reageert terughoudend als het onderwerp schadevergoeding aan de orde komt. Harm-Evert Waalkens (PvdA) wil niets weten van een oprekking van de Wet Tegemoetkoming Schade bij Rampen (WTS): ‘Ik verzet me daartegen.’ Waalkens vreest miljardenclaims. ‘Je kunt de consequenties niet overzien. Het kan om enorme bedragen gaan.’
In plaats daarvan pleit Waalkens voor een versoepeling van de bijstandsregeling voor ondernemers, waarbij de vermogenstoets van 2,5 ton wordt losgelaten. Ook Janneke Snijder (VVD) wil niet aan een schaderegeling of algemeen rampenfonds. ‘We kunnen niet zien waar de schade op uitkomt. Dat klinkt voorzichtig, maar het heeft onze aandacht.’ Oppositiepartij CDA reageert nuchter. Annie Schreijer-Pierik: ‘We hebben in de kamer afgesproken dat de mkz-problematiek bij één woordvoerder ligt. Die heeft acht minuten spreektijd. Dan is het een kwestie van afstrepen, want iedereen belt ons. Maar we signaleren de problemen van de horeca.’
Ook het Bedrijfschap Horeca en Catering ziet niets in het instellen van een heffing ten behoeve van een schadefonds. ‘Dat is een druppel op een gloeiende plaat’, meent Johan van der Weerd, bestuurslid van het bedrijfschap en voorzitter van de sectie IJsfrica van Koninklijk Horeca Nederland. ‘We zijn als bedrijfstak niet in staat om dergelijke enorme heffingen op te leggen. Bovendien hebben we nog steeds niet de indruk dat er echt desastreuze zaken aan de hand zijn.’ Volgens Van der Weerd is het voor de sector veel interessanter als horecaondernemers fiscale voordelen in het vooruitzicht worden gesteld.

Misschatting overheid
De overheid stelt zich bij het afwijzen van een schadefonds op het standpunt dat de mkz-schade onder het normale bedrijfsrisico valt en dat ondernemers zich daarvoor kunnen verzekeren. MKB-Nederland is het daar absoluut niet mee eens. ‘Wij vinden dat dit het bedrijfsrisico in grote mate overstijgt’, aldus beleidsmedewerker Brigitte de Wit. ‘Bij de keuze voor het non-vaccinatiebeleid, tien jaar geleden, raamde de overheid de schade bij een mogelijke mkz-uitbraak op 500 miljoen. Die schade zou alleen de boer treffen. Dat bleek een enorme misschatting. Hoe kan een individuele ondernemer die schade dan wel goed inschatten?’ Volgens MKB-Nederland is de schade geen gevolg van overmacht, maar van een bewuste economische keuze.

Exportvoordeel
Zonder slag of stoot besloten de landbouwministers van de Europese Unie in 1991 het vee niet langer tegen mond- en klauwzeer te vaccineren. Er was nauwelijks politieke discussie. Niet in Brussel en niet in Den Haag. De schade van een uitbraak zou niet opwegen tegen het exportvoordeel. Ook de kostenafweging was snel gemaakt. Dieren inenten was duurder dan eens in de tien jaar een uitbraak. Het non-vaccinatiebeginsel werd zonder slag of stoot ingevoerd. Het kwam zelfs niet in de Tweede Kamer.
MKB-beleidsmedewerker Brigitte de Wit: ‘De maatregel om niet te vaccineren is genomen door de agrarische sector. Die heeft jarenlang geprofiteerd van de export. Bedrijven in andere sectoren plukken daar nu de zure vruchten van.’
Hotelier Hans Bom kan het weten. Hij heeft een deel van zijn 35 vaste werknemers inmiddels met gedwongen vakantie gestuurd. Daarna zal hij arbeidstijdverkorting aanvragen. De bank heeft zijn kortlopende krediet opgehoogd. Zonder problemen, want Bom heeft twee kerngezonde bedrijven. Maar als de bossen dicht blijven, voorziet Bom een drama. ‘Het moment is zo rottig. Je komt de winter uit zonder vet op je ribben.’