artikel

Onze vis is schoon

Horeca

De Noren zijn een vissersvolk bij uitstek. Ruim dertig jaar geleden kwam de kweekvisindustrie op gang. Van fouten in de beginperiode hebben de telers geleerd. Nu hebben ze – naar eigen zeggen – een moderne, milieubewuste industrie gerealiseerd. Ze willen de tegenstanders van kweekvis graag overtuigen. ‘We hebben alles geregistreerd. Onze vis is schoon.

Onze vis is schoon

Wie Noorwegen zegt, denkt gelijk aan zalm. ‘We zijn de grootste exporteur van zalm in Europa’, bevestigt Kjersti Bruheim, hoofd informatie van de Noorse Viskwekers Associatie in Trondheim. Dit is een belangenvereniging van en voor vissers die zalm kweken. ‘Noorse zalm heeft een imago-probleem in Europa’, stelt de Noorse zegsvrouw. Veel Europeanen denken dat kweekvis niet veilig is en schadelijk zou zijn voor het milieu. Bruheim wil dat graag weerleggen. ‘We hebben alle productiegegevens goed geregi-streerd in Noorwegen, dat willen we iedereen graag vertellen.’

De organisatie van Bruheim legt de nadruk op het verstrekken van informatie naar de viskwekers toe. In de tijd dat deze industrietak opkwam, zo’n dertig jaar geleden, ging de associatie van start.Die begintijd van de kwekerijen ging gepaard met vallen en opstaan. Het telen van vis vlak langs de kust bleek niet zo goed te werken, vertelt Jon Arne Grottum, senior adviseur van de associatie. In de fjorden was er onvoldoende stroming in het water en trad vervuiling op. Tot het begin van de jaren negentig speelde dit probleem de kwekerijen parten. Daarop besloot de viskweekindustrie om haar heil buitengaats te zoeken.

Efficiënt‘
Voor zalm heb je schoon water en voldoende stroming nodig’, legt Grottum uit. Een ander voordeel van deze teelt in open zee is dat er ruimte genoeg is.De bassins zijn in de praktijk zo’n 11.000 kubieke meter. Zoals bij zalmkweker Kraloyfisk in de buurt van Trondheim. In elk afgeschermd waterbad zwemmen 60.000 zalmen. Twee procent van de ruimte in het bassin wordt ingenomen door zalm. Wie er voorbij vaart, ziet af en toe zalmen omhoog springen. Netten en verhogingen moeten de vissen binnen de bassins houden. Mocht de zalm ontsnappen, dan volgen zware boetes van de overheid voor de kwekers, vertelt Fenny Straat van de Exportorganisatie voor Noorse Vis. Dat is om te voorkomen dat ze in contact komen met wilde soortgenoten. Om ontsnapte zalmen te vangen roept een kweker vaak de hulp van hengelaars in; de kweekvis die niet gewend is zijn eigen voedsel te zoeken, laat zich vaak makkelijk verschalken.

Geregistreerd
Op een drijvend ponton vlakbij de bassins is het voer voor de zalmen opgeslagen. Dit bestaat uit brokjes met vismeel en –olie erin. Via rubberen slangen wordt automatisch voer naar de bassins gepompt. Zolang er daglicht is, krijgen de vissen voedsel.Op het ponton is eveneens een kantoortje gevestigd waar de medewerkers van Kraloyfisk hun zalmen goed in de gaten houden.
Via moderne hightech apparatuur meten en registeren ze onder meer de temperatuur van het water, de groei van de zalmen, de samenstelling van het voer en eventueel medicijnengebruik van de vis. Met één druk op de knop rolt een compleet productierapport uit de computer.Zoals Bruheim al stelde, is alles geregistreerd in Noorwegen. De hele cyclus van eitje tot zalmmoot is vastgelegd. Deze gegevens moeten de kwekerijen bijhouden op last van de overheid. Mocht er iets mis zijn met de vis, dan kan het hele traject worden nagezocht op fouten, zo is het uitgangspunt.

Dan zijn de exporteurs aan zet. Om de Noorse vis te mogen exporteren, hebben deze wel een vergunning nodig. Niet iedereen kan zomaar zalm op bijvoorbeeld de Nederlandse markt brengen, vertelt Straat. De traceerbaarheid van vis is geregeld tot aan de Noorse grens. De vis verlaat Noorwegen met een Noors registratienummer. Daarna is het aan de importeur of de groothandel om de data vast te leggen en de traceerbaarheid in het vervolgtraject te garanderen. Straat legt uit dat Noorse vis een eigen, herkenbaar beeldmerk heeft. Dit bestaat uit een man met een vis en het woord ‘Norge’ erbij. In Nederland is het beeldmerk niet terug te vinden bij grossiers omdat de vis wordt herverpakt voordat hij in de schappen belandt.

Groeistart
Het noteren van gegevens begint al aan het begin van de keten, vertelt manager Ole Christian Norvik van babyzalmkwekerij Marine Harvest in Osen. ‘Elke groep vis heeft een eigen nummer en die info blijft bewaard. Ook die van de eitjes’, vertelt de manager. In zijn babyzalmkwekerij produceren ze 3,5 miljoen visjes per jaar. Dat begint bij het verzorgen van de bevruchte eitjes in bakken. Twee liter eitjes is goed voor 10.000 zalmpjes. De eitjes krijgen continu vers water, maar geen voer. Vervolgens gaan de visjes naar overdekte bassins met zoet water. Twee maanden brandt in deze ruimte permanent het licht; ook is er constant aanvoer van voedsel. ‘Zo krijgen de vissen een goede groeistart’, legt de manager uit.

Na de eerste periode van wasdom mogen de zalmen naar buitenbassins met zoet water. Voor het zover is, krijgen ze één voor één en handmatig een vaccinatie toegediend tegen allerlei visziektes. Daarvoor heeft Marine Harvest een complete installatie ingericht die een hele kamer beslaat. Via een ingenieus buizensysteem worden de zalmpjes naar deze ruimte gepompt en vervolgens gesorteerd op een gewicht van 50, 60, 70 en 80 gram. Een medewerker geeft de vissen een injectie en vervolgens voert een buis de zalmen af naar de zoetwater-buitenbassins. Daar blijven ze tot ze met de stroom mee zwemmen en ‘rijp’ zijn om over te brengen naar de zoute zeewaterbassins.

Schoon
Het vaccineren is onderdeel van het gezondheidsprogramma dat de overheid begon nadat er in de jaren tachtig visziektes opdoken, vertelt Grottum. Om te voorkomen dat de vissen ziek worden, is tot vaccinatie van de jonge vis besloten. Daarbij worden geen antibiotica gebruikt, benadrukt de senior adviseur.

Dankzij allerlei technische apparatuur zoals bij de (baby)zalmkwekers is precies te zien welke vaccinaties de vissen krijgen. Buiten deze medische voorzorg krijgen de dieren geen preparaten toegediend om ze harder te laten groeien. Dat misverstand wil Bruheim absoluut de wereld uit helpen. ‘Noorwegen is tegen genetische modificatie. Het is zelfs verboden. We willen dat hier niet. Onze vis is schoon.’