artikel

Stamgast wordt bank

Horeca

Tilburg krijgt deze zomer een aandelencafé. Niet de bank, maar een flinke club vrienden en bekenden betaalt de financiering van de kroeg. Misschien een ideetje voor meer horecaondernemers. Zeker nu banken steeds vaker nee verkopen.

Stamgast wordt bank

Een aandelenemissie als alternatief voor een lening bij de bank? Het lijkt een interessant alternatief. Het Tilburgse café met de toepasselijke naam Divi-Tent wordt bekostigd door mensen die elk een aandeel van 5.000 gulden kopen. Inmiddels hebben zich honderd mensen ingeschreven voor een aandeel. Voor de overige 40 aandelen zijn nog honderd belangstellenden.

Opening
Zoals het er nu uitziet opent Divi-Tent in oktober z’n deuren. Na een grondige verbouwing van het huidige pand, café de Stomerij aan de Tuinstraat. Met de aandelenuitgifte wordt ƒ700.000 opgehaald. Daarvan is ƒ200.000 bestemd voor de overname, ƒ100.000 voor de aanloopkosten en ƒ400.000 voor de verbouwing. Het Tilburgse initiatief staat niet op zich. Rotterdamse ‘captains of industry’ kochten in 1996 200 waardecertificaten – obligaties groot ƒ5.000 – van bedrijfsleider Aad van der Stel van restaurant Old Dutch.
Van der Stel werkte op dat moment al 20 jaar in Old Dutch, waarvan 17 jaar als bedrijfsleider voor verschillende eigenaren. Hij wilde de zaak overnemen van beleggingsmaatschappij Fortress.Sindsdien mag Van der Stel zich eigenaar noemen van Old Dutch. De Rotterdamse zakenlieden, die het restaurant zo’n beetje als hun huiskamer beschouwen, tekenden massaal in. ‘Binnen drie weken was de zaak rond’, herinnert Van der Stel zich.

Geld nooit terug
Het uitgeven van waardecertificaten om je horecabedrijf te financieren is helemaal niet zo’n vreemde zet. Banken verkopen steeds vaker nee, en als ze al financieren dan onder strenge voorwaarden. Stamgasten daarentegen zien het bezit van een aandeel van hun stamcafé of favoriete restaurant vooral als fun, vergelijkbaar met het bezitten van een Ajax-aandeel voor de F-side-supporter. Ze hoeven er niet rijk van te worden. Van der Stel: ‘Het is puur een kwestie van gunnen. Want de mores is toch, dat als je investeert in de horeca, je je geld nooit terugziet.’ De certificaathouders van Old Dutch reageren dan ook onaangenaam verrast als ze hun geld wél terugkrijgen. Sinds drie jaar lost Van der Stel namelijk af; om vlees op de botten te krijgen hield Van der Stel de eerste twee jaar de beurs gesloten. Sinds 1998 loot de notaris ieder jaar één obligatiehouder uit. Die krijgt z’n 5.000 teruggestort. Van der Stel: ‘De mensen die uitgeloot worden, vinden dat vervelend. Ze vinden het leuk om erbij te horen.’ Hij betaalt ook rente, zes procent maar liefst, in natura wel te verstaan: obligatiehouders krijgen de rente uitbetaald in de vorm van een lunch of diner.

Gezellige dingen
Een ander voordeel van waardecertificaten is dat het goed is voor de omzet. Wie een aandeel heeft van kroeg A, stapt niet zo snel naar kroeg B. ‘Je bindt mensen aan je bedrijf. Ze hebben er zakelijk belang bij om in Old Dutch te gaan eten’, weet Van der Stel. Jean-Pierre van der Meijs, mede-initiatiefnemer van het Tilburgse Divi-Tent: ‘We beginnen ons café met een vaste klantenkring van 280 gasten: 140 aandeelhouders keer twee, want de partners komen natuurlijk ook mee.’ Ook Divi-Tent zal het rendement in natura uitbetalen. Van der Meijs: ‘Het is niet de bedoeling dat onze aandeelhouders gaan cashen.’ Eventuele waardestijging van het aandeel zal gebruikt worden om ‘gezellige dingen’ van te doen. ‘Een bokbier- of beaujolaisavond alleen voor aandeelhouders.’

Herensociëteit
Over Divi-Tent hangt, net als over Old Dutch, een beetje de geur van een herensociëteit. De aandeelhouders van het Tilburgse café werden vooral geworven onder vrienden en bekenden van de acht initiatiefnemers en zijn afkomstig uit de lokale politiek, kunstenaarswereld en het bedrijfsleven. Het enigszins elitaire clubje krijgt een bijpassend café. Van der Meijs – zelf café-eigenaar en raadslid voor het CDA: ‘Het wordt een bruin café met trendy invloeden en van hoge kwaliteit. Waar je een goed glas wijn kunt nemen. Op de bovenetage komt een vide met open haard waar je een lekker afzakkertje pakt.’
Hij benadrukt dat het niet de bedoeling is dat Divi-Tent een besloten club wordt. ‘Het is gewone horeca die ook toegankelijk is voor niet-aandeelhouders. We hebben geen ballotagecommissie.’ Waar het volgens de initiatiefnemer om gaat is dat Tilburg een café krijgt voor 30- tot 60-plussers. ‘Want dat is er niet. En wat betreft de kwaliteit: mensen die ƒ5.000 over hebben voor een aandeel in een kroeg, zijn wel wat luxe gewend.’
Om teveel bemoeienis van de ongetwijfeld mondige stamgasten te voorkomen, hebben de initiatiefnemers een bestuur in het leven geroepen. Het vijfkoppige bestuur heeft één keer per kwartaal overleg met de exploitant. Twee keer per jaar is er een algemene aandeelhoudersvergadering.

Effe afblijven
De waardecertificaten mogen in Tilburg en Rotterdam dan grif van de hand zijn gegaan, deze vorm van financiering is zeldzaam in de horeca. Slechts een handjevol cafés en restaurants, maar ook enkele kleine brouwers doen een beroep op de vrijgevigheid van het publiek. Veruit de meeste horecaondernemers stappen gewoon naar de bank, fun of geen fun. Het gebeurt zelfs zo sporadisch dat ook Koninklijk Horeca Nederland geen specifieke informatie kan verschaffen over dit onderwerp. Ook accountantskantoren weten weinig te vertellen, blijkt uit een telefonische rondgang van Misset Horeca. Ervaringsdeskundige Van der Stel twijfelt of hij het opnieuw zal doen. Hij wil zijn restaurant uitbreiden met een hotel, en overweegt opnieuw om obligaties uit te geven. Maar wegzakkende beurzen hebben hem aan het twijfelen gebracht. ‘Je moet het goede moment kiezen. Mijn gevoel zegt: effe afblijven.’