artikel

Toekomst voor wijn zonder opsmuk

Horeca

De immense expositiehallen aan het meer van Bordeaux stonden tijdens de 12e Vinexpo weer vol met duizenden flessen wijn, afkomstig uit de hele wereld. Wereldwijd blijft de wijnconsumptie stijgen. Voor Frankrijk is het te hopen dat ze hiervan meeprofiteren. De export van wijnland nummer 1 heeft bij tijd en wijle last van de soms eigenzinnige opstelling van de regering.

Toekomst voor wijn zonder opsmuk

Waren het een paar jaar geleden de Franse atoomproeven bij Mururoa waardoor menig consument uit protest op zoek ging naar wijn uit andere landen, recent deed de afwijzende houding van Frankrijk tegen de oorlog in Irak de afzet van producten uit dit land geen goed. Op het internet circuleren lijsten vol Franse goederen waardoor met name de Amerikaanse consument deze tijdens het inkopen links kan laten liggen.

Maarten van Kempen, als Nederlandse wijnboer in de Bergerac op de Vinexpo present zegt: ‘De verkoop van de topwijnen uit de Bordeaux blijft natuurlijk wel op peil. Maar ik heb gehoord dat vooral het middensegment stevige klappen heeft gekregen.’ Daags ervoor maakte hij een rondje over de beurs. En niet alleen de Fransen hebben het moeilijk, zo viel hem op. ‘De Chilenen zijn hun flessen echt aan het dumpen. Voor €1,20 verkopen ze de flessen wijn. Moet je er wel een container tegelijk van afnemen.’

Volgens een andere standhouder liepen er tijdens de Vinexpo opvallend weinig Engelsen over de beursvloer. In dat land is sowieso het aandeel van wijnen uit Australië en Nieuw-Zeeland de afgelopen jaren van 25 naar 50 procent gestegen, vooral ten koste van Frankrijk.

Nou is in pakweg twee decennia de wijnwereld natuurlijk wel op zijn kop gezet. Legio landen zijn zich gaan roeren in dit lucratieve groeiproduct. Met wat commerciële trucs werd de smaak van de wijnen zo gestuurd dat het bij de grootste gemene deler van het wijnkopende publiek in de smaak viel. Vanille. Houttonen en de laatste jaren een helaas steeds hoger wordend alcoholgehalte dat vaak al 14 procent of hoger bedraagt. Flink wat alcohol geeft een matige wijn een prestigieuzer voorkomen. Nogal wat van deze pepwijnen komen uit Californië en Zuid-Afrika. Waar de zon de druif van veel suikers voorziet die vervolgens tijdens de vergisting door sterke giststammen voor veel alcohol zorgen.

Minder gekunsteld
De geschetste ontwikkeling is spijtig voor de Franse wijnmaker die in een wijn met een ‘normaal’ volume van 12 tot 13 procent een prachtige smaakbalans weet te vinden maar die het tijdens een proeverij waarschijnlijk zal afleggen tegen zijn hoog alcoholische broer. Wat het voor de Fransen extra wrang maakt is dat hierdoor al snel over het hoofd wordt gezien welke inspanningen er de afgelopen jaren zijn geleverd om de kwaliteit van met name de wijnen in het middensegment, pakweg vanaf €4,- per fles, te verbeteren.

Voor de Vins de Pays werden de starre wijnregels versoepeld waarbij de wijnwetgeving uit Australië in belangrijke mate als leidraad diende. Zoveel maakt een rondgang over de Vinexpo wel duidelijk. De Franse ‘landwijnen’ zijn momenteel niet alleen uiterst betaalbaar, ze troeven hun concurrenten uit andere landen vaak op alle fronten af. Ze zijn minder gekunsteld van smaak, eerlijker, fruitiger, smakelijker en bieden, kortom, veel waar voor hun geld.

Het is een dynamische wijncategorie. Dit gecombineerd met het feit dat een aantal Franse wijnmakers de marketing heeft ontdekt om hun wijnen aan de man/vrouw te brengen en zie, er ontstaat een welhaast niet te negeren fles wijn. Neem bijvoorbeeld de wijnen die Badet, Clement en Cie onder de naam Les Jamelles op de markt brengen. Tien jaar geleden zijn ze begonnen, het wijnmakers echtpaar Laurent en Catherine Delaunay.

Inmiddels exporteren ze naar dertig landen. ‘Veel collega’s hebben een zeer prestigieus etiket waarna de inhoud vervolgens tegenvalt. Bij ons is het andersom. Een eenvoudig etiket, dat vermeldt van welke druif de wijn is gemaakt. Zo zijn we begonnen en het heeft ons veel succes opgeleverd’, stelt Laurent Delauney. De lijn wijnen varieert inmiddels van Grenache en Mourvèdre tot Cinsault, Viognier, Marsanne en een heerlijke Merlot.

Beiden zijn oenoloog en keken eerst op verschillende plaatsen in de wereld rond voordat ze hun eigen bedrijf begonnen. Catherine maakt de wijnen – dertien inmiddels in totaal – die in Nederland worden geïmporteerd door Résidence wijnen uit Wateringen en ook verkocht worden via De Gouden Ton wijnzaken.

Procesbeheersing
Frisse etiketten, opvallende flessen, goede wijnen en betaalbare prijzen. Het is het wapen dat menig wijncoöperatie in de strijd gooit om de consument weer te verlokken tot Franse wijn. Bence Nieland, de Nederlandse exportmanager voor UniVitis uit Bordeaux, zegt dat de afgelopen jaren de procesbeheersing in de wijngaarden sterk is verbeterd. ‘Bij ons zijn 250 wijnboeren aangesloten. Het is een langdurig proces om iedereen ervan te overtuigen dat ze volgens een bepaalde kwaliteitsnorm moeten werken. De boeren zijn ook onze aandeelhouders dus we kunnen degenen die het slecht blijven doen er niet uitsturen.

We hebben daarom een team ingehuurd die alle boeren afgaan om ze te adviseren in de wijngaard. Dat werkt. Op dit moment brengen we al onze wijngaarden in kaart waardoor we precies weten waar welke druiven groeien en wanneer ze geoogst moeten worden.’

Ook Nieland zegt te merken dat de afzet van Franse wijn terugloopt. ‘Bestaande contacten en markten, die lopen wel. En wat betreft Amerika, daar hebben we meer problemen met de dollar dan met de politiek. Iets wat ook geldt voor Japan.’ Het beleid van Univitis – maker van onder andere Château Les Vergnes – wordt ook gevolgd door de Vignerons Catalans. Art de Vivre is de naam van twee wijnen van deze coöperatie uit de Roussillon. Leuk gestileerde flessen, verkrijgbaar in wit en rood en voorzien van alles waar Franse wijnen om bekend kunnen staan. Fris, zomerfruit in geur en smaak, en een zachte afdronk met hinten van vanille en kokos voor de rode wijn.

En een Chardonnay met behalve iets van vanille, ook toetsen van ananas, grapefruit, frisse appels en perzik. Ook het uiltje op de flessen Cuvée Mythique van de Vignerons de la Mediterranee valt op en wat te denken van een wijn van Cordier uit de Bordeaux onder de naam ‘Sensual Fruit’.
Overigens wordt momenteel de helft van alle Franse wijnen bij een coöperatie geproduceerd. Vier op de tien wijnboeren is er bij aangesloten.

Kapotte airco
De nieuwe richting van de Franse wijnindustrie sprong echt in het oog tijdens de meest recente Vinexpo die eind juni plaatsvond. Natuurlijk lieten ook andere landen van zich spreken. Duitsland bijvoorbeeld. Net als Frankrijk heeft dit land de afgelopen jaren de kwaliteit van de wijnen sterk verbeterd. Suikerzoet, werd fris en levendig. Proef maar eens de Villa Loosen, van het Weingut Loosen. Top! De gast verrassen kan bijvoorbeeld ook met wijnen uit een land als Libanon dat met een aantal producenten aanwezig was.

Hassan Rahal van Cave Kouroum wijst op een grote foto tegen de achterwand van zijn stand. In de nieuwe gebouwen van het door zijn oom geleidde wijnbedrijf kunnen zes, tot zeven miljoen flessen gebotteld worden per jaar. Het bedrijf zegt de grootste wijnmaker van het Midden Oosten te zijn en kocht in ’99 zelfs een eigen chateau – Mauvanne – in Frankrijk. Ook is er een wijnmaker uit dit land in dienst. ‘Libanon telt drie miljoen inwoners.

De helft is moslim, de andere helft christen. Er is dus nauwelijks een thuismarkt en moeten wel exporteren. Frankrijk is een belangrijke exportmarkt, en we richten ons sterk op de Scandinavische landen.’ Alle populaire druivensoorten staan inmiddels wel aangeplant op de wijngaarden in de Bekaa vallei, maar volgens Rahal is het vooral de cinsault, die al zo’n zestig jaar in Libanon wordt verbouwd, die de beste wijnen oplevert.

De grootste wijnbeurs ter wereld, die om het jaar wordt georganiseerd, trok ook dit jaar weer zo’n 2500 exposanten, afkomstig uit de hele wereld. Wel was het aantal bezoekers iets lager dan twee jaar geleden, 48.000, een daling van elf procent. Volgens de organisatie proefden de 50.000 bezoekers zo’n 60.- tot 70.000 flessen wijn leeg. Een deel van deze flessen verdween echter niet in het keelgat, maar in het tapijt.

In de eerste hal viel al op de eerste beursdag de airco uit. Het tijdstip was ongelukkig gekozen, buiten is het op dat moment meer dan veertig graden en gaat Bordeaux gebukt onder de warmste periode sinds 1950. In hoog tempo warmt de hal op, waarin naast de stands van Australië en Zuid-Afrika ook de Hollandse distillateur Hooghoudt staat, tot tropische waarden. Een enkele fles springt uit elkaar, bij anderen komen de kurken spontaan omhoog.

‘Kwade opzet van de Fransen’, grapt een Australische wijnmaker. Net als zijn tientallen landgenoten loopt ook hij aan het einde van de beursdag met een gecondenseerd flesje Coopers Sparkling Ale in de hand. Een kwaliteitsbiertje van Down Under. Op de Vinexpo mag wijn dan in de schijnwerpers staan, na een lange en warme beursdag blijft een koud pilsje de beste dorstlesser.