artikel

trends: insperience

Horeca

Niet spenderen maar sparen, dromen van emigreren, geloven buiten de kerk om en aan de slag met kruiswoordpuzzels en broodbakmachines. Maar ook: meer zinloos geweld, een harde aanpak van “ongewenste elementen”, veel sabbaticals, minder stakingen en blijvend grote EU scepsis. Dit is een greep uit de verwachtingen van Nederlanders over 2005. In de afgelopen maand peilde strategisch marktonderzoekbureau Trendbox bij een steekproef van n=500 Nederlanders de verwachtingen en ideeën over komend jaar. De voorgelegde stellingen hadden betrekking op onder meer goede voornemens, maatschappelijke kwesties, politiek, financiën en internationale ontwikkelingen.

Financiën en bestedingen
Bijna zes op de tien Nederlanders (58%) verwachten dat ze er in 2005 financieel op achteruit zullen gaan. Omdat deze uitkomst nagenoeg exact in lijn ligt met de verwachtingen ten aanzien van 2004, is het duidelijk dat er zeker nog geen sprake is van een herwonnen vertrouwen bij de consument. Implicatie is dat de hand vooralsnog op de knip blijft, zeker als het gaat om grote uitgaven. Niet spenderen, maar proberen te sparen blijft het motto voor 2005.

Ook dit sparen voor later kan gerangschikt worden onder de noemer “voorzichtig aan”. Het is een grondtoon die evenzeer terug te vinden is in het onderzoek Life & Living, de al vijftien jaar lopende trendmonitor van Trendbox waaraan in 2004 n=2.042 personen van zestien jaar en ouder meewerkten. Uit Life & Living blijkt dat inmiddels 57% van de Nederlanders zichzelf typeert als een spaarzaam type, waar dat tien jaar geleden nog 47% was. Steeds meer mensen letten ook primair op de prijs bij aanschaf van producten en diensten (54% nu, vs. 47% tien jaar geleden), en steeds meer consumenten hebben hun impulsieve aankoopgedrag ingeruild voor een meer rationele, calculerende insteek. Dat geldt bijvoorbeeld voor uitgaven in de horeca, maar ook voor bestedingen aan vakanties. Één op de vijf Nederlanders verwacht komend jaar minder vaak op vakantie te gaan dan hij gewend was, terwijl één op de drie stelt in elk geval goedkoper vakantie te gaan vieren.

Ten aanzien van de ontwikkeling van de wereldeconomie zijn de verwachtingen evenmin hoog gespannen. Slechts één op de zeven Nederlanders verwacht dat deze zich in 2005 echt zal herstellen, terwijl een kleine veertig procent dat absoluut niet voorziet. Een mogelijk lichtpuntje is wel de verwachting over de ontwikkeling van de economie in Nederland. Nu meent 26% dat deze er over een jaar beter zal voorstaan dan op dit moment, waar dat in 2003 24% was.

In en om het huis
Passend in de trend naar meer gezelligheid in en om het huis steeg de verkoop van broodbakmachines in Nederland in 2003 aanzienlijk. Voor 2004 voorzag 37% van de consumenten een toename van de verkoop van deze apparaten, en voor 2005 is dat met 41% niet minder. Bij wijze van compensatie tegen die grote boze buitenwereld zoekt men juist in dit soort zaken – eigengemaakte soep, bijzondere weekend etentjes met het gezin of met vrienden, nieuwe recepten – de zo gewenste, oer-Hollandse gezelligheid.

Opmerkelijk is wel dat de groep van Nederlanders die verwacht dat ze komend jaar meer gezelschapspelletjes gaan spelen, met 26% beduidend kleiner is dan de 41% van 2004. Echter, op dat vlak is er in 2004 al een forse inhaalslag gemaakt is. Bordspelen verschenen het afgelopen jaar daadwerkelijk vaker op tafel, zo goed als er meer gekaart werd, meer breiwerken ter hand werden genomen (“regelmatig breien” steeg van 6% in 2003 naar 8% in 2004), meer aan handwerken werd gedaan (van 13% naar 16%) en meer kruiswoordpuzzels werden opgelost (van 38% naar 43%).

Bovendien zijn er nog meer hobby’s waaraan tijd besteed wordt, zoals wandelen. In acht jaar tijd is het aantal Nederlanders dat regelmatig de wandelsport beoefent, met veertig procent gestegen. Inmiddels beoefent één op de twee Nederlanders van zestien jaar en ouder de wandelsport met een zekere regelmaat. Brede maatschappelijke ontwikkelingen als de individualisering, de hernieuwde aandacht voor het milieu (dichtbij), de vergrijzing en de (media)aandacht voor obesitas dragen daar zeker toe bij. Het is tot slot evident dat de consument zich anno 2004 ook veel meer dan voorheen bezig houdt met zingeving. Wandelen, zo goed als dat geldt voor trimmen en joggen, biedt bij uitstek de gelegenheid om na te denken, het hoofd te legen en de accu op te laden voor de volgende ratraceweek.

Zingeving
Er zal in 2005 weer veel worden nagedacht. Drie op de tien Nederlanders hebben zich voorgenomen om meer na te gaan denken over de zin van hun leven, terwijl 18% meldt meer aandacht te gaan besteden aan spiritualiteit. Verinnerlijking is er ook in meer praktische zin. Tegen de trend van globalisering in verwacht bijna een kwart van de Nederlanders, dat zij zich in 2005 meer gaan richten op de eigen woonplaats of regio. Mogelijk gebeurt dat deels gedurende sabbaticals: 40% verwacht dat steeds meer mensen er een tijdje tussen uit willen.

De maatschappij
De angst voor een terroristische aanslag in Nederland is toegenomen: verwachtte voor 2004 28% van de Nederlanders zo’n aanslag, voor 2005 ligt dat op 35%. 71% van de bevolking verwacht meer eenzaamheid, waarbij ouderen pessimistischer zijn dan jongeren.

Media
Circa een kwart van de Nederlanders (24%) verwacht dat komend jaar één van de drie publieke tv-zenders het loodje zal leggen. De kans dat internet in 2005 door ongewenste e-mail wereldwijd vast zal lopen, wordt door 30% van de Nederlanders (2004: 26%) als reëel ingeschat.

Geen kleurloos jaar
Men verwacht geen duf, saai, neutraal of levenloos 2005. Vraag is, of daar positieve dan wel negatieve motieven achter zitten. Graag zouden we er een positieve draai aan geven, maar de realiteit gebiedt te stellen dat de consument vooral met veel onbestemde gevoelens rondloopt. In vijf jaar tijd daalde het percentage mensen met een optimistische kijk op de toekomst van 64% naar 53%. Dat is nog maar net meer dan de helft.

justien marseille: 2007