artikel

Ventoux wil af van ‘tafelwijnimago

Horeca

De Côtes de Ventoux genoot decennialang vooral bekendheid als leverancier van goedkope tafelwijntjes. Nederland was dan ook een grootafnemer. De afgelopen jaren heeft een nieuwe generatie wijnboeren het vaandel van de oude garde overgenomen. Minder kwantiteit, meer kwaliteit luidt nu het motto. Een wijnimpressie uit het gebied van de mistral.

Ventoux wil af van ‘tafelwijnimago

De rivier de Rhône vormt het hart van één van Frankrijks bekendste wijngebieden. Deze uitgestrekte regio herbergt meerdere gebieden met een eigen AOC status. De Côtes de Ventoux was lange tijd een soort lelijk eendje in wijnland. Hoge productie. Lage kwaliteit. In de schaduw van de kale berg is hard gewerkt aan een kwalitatieve inhaalslag. Misset Horeca reisde op uitnodiging van Sopexa drie dagen door de Ventoux en proefde hoe een nieuwe generatie wijnmakers de potentie van de wijngronden steeds optimaler weet te benutten.

Een dun laagje sneeuw bedekt de top van de Mont Ventoux. De dik negentienhonderd meter hoge berg rijst als een imposante bult op uit het verder nagenoeg vlakke landschap. Het is de laatste week van november en voor het eerst dit jaar is er twee centimeter sneeuw gevallen op de kale berg. Het gebied ten oosten van Avignon, in de buurt van Carpentras, staat bekend als de Côtes du Ventoux. Het is ook een geliefde vakantiestreek. Ingeklemd tussen de Provence en de Middellandse zee. Op wijngebied is de faam een stuk minder. Hofleverancier van goedkope tafelwijntjes luidt de algemene opinie. Nederland is dan ook de grootste buitenlandse afnemer van de wijnen uit deze regio.

De Ventoux staat ook bekend om de mistral. De ijzige windstroom die zich met tussenpozen van 3, 6 of 9 weken meldt en zijn koude lucht het gebied in blaast. ‘Veel wijnboeren hebben hun struiken in de zuid-noord richting geplant. Om de invloed van de mistral te beperken. Ik heb ze juist in oost-west richting staan. Dankzij de Ventoux draait de wind en komt hij bij mij vanuit het oosten.’ Net als veel van zijn collega’s in het gebied is Daan van Dijkman wel blij met de windstroom. De Nederlandse wijnmaker zegt: ‘In de zomer is het hier erg heet. Dankzij de mistral koelt het ’s nachts flink af. Het geeft de druif de gelegenheid om bij te komen van de opdonder van overdag. Hierdoor is het sap in de druiven heel geconcentreerd.’

Gedroogde koeienmest
Daan van Dijkman klinkt alsof hij al zijn leven lang in de wijn zit. Toch nam hij pas vijf jaar geleden het Domaine de Marotte over. Van zijn vader. Deze, op zijn beurt, kocht in 1986 een wijndomein dat meer weg had van een ruïne. Eigenhandig werd het Domaine de Marotte opgebouwd. Tussen alle drukte door slaagde hij er in om al in 1987 zijn eerste eigen wijn te drinken. Van de tienduizend flessen die er dat jaar werden geproduceerd werd een aantal naar Parijs gestuurd voor een proeverij. Een gouden medaille was het resultaat. ‘Dat opende natuurlijk meteen een boel deuren in Nederland’, vertelt zoon Daan aan de keukentafel van het huis waar zijn ouders in de zomermaanden nog steeds meerdere maanden wonen.De interesse voor wijn zat er al jong in, vertelt Van Dijkman. ‘Na de middelbare school twijfelde ik over de Hotelschool of levensmiddelentechnologie. Ik koos voor het laatste omdat ik de binnenkant van de wijn wilde leren kennen.’

Alweer vijf jaar woont hij samen met echtgenote Elvira en hun drie jonge kinderen nu in Frankrijk. Toen Elvira en ik hier begonnen hebben we eerst 6 hectare gerooid. De tafeldruiven eruit. Fruitbomen weg. En nieuwe wijnstokken erin. Alleen de oudste stokken mochten blijven staan. Met twee vrachtwagens gedroogde koeienmest uit Nederland hebben we de grond geoptimaliseerd. De wijnboeren uit de buurt keken wel even verbaasd. Maar mijn vrouw heeft tuinbouw gedaan in Wageningen en een grondige analyse van de bodem leerde ons dat dit de beste manier was om de uitgeputte grond een oppepper te geven.’

Er veranderde nog meer. Nieuwe gistingstanks deden hun intrede. Een pneumatische druivenpers. Ook begon Van Dijkman te experimenteren met houten vaten. De aanpak heeft succes, zo lijkt het. De Guide Hachette selecteerde twee wijnen van het Domaine de Marotte. En net als zijn vader won ook hij inmiddels medailles op het Caves Particulieres in Parijs. En Parker gaf één van de rode wijnen liefst 85 punten. Verrassend hoog voor een Côtes de Ventoux. De jaarproductie ligt inmiddels op 80.000 flessen.

Anders dan anderen
De avond ervoor heeft Daan van Dijkman toevallig nog een borrel gedronken met collega en landgenoot Hein Deiters. Met de wijnen die hij op zijn schitterende Chateau Talaud maakt richt hij zich voornamelijk op de Afrikaanse markt. Waarom? ‘Nogal wat collega’s kijken wat betreft de export naar landen als Engeland, Nederland, de Verenigde Staten en Denemarken. Niemand probeert het in Afrika. Ik dus wel. En dat gaat erg goed.’Het lijkt er wel op dat de paar Nederlanders die in de Ventoux hun wijnen maken het koste wat kost anders willen doen dan de Franse wijnmakers in de regio. Ja en nee. Hooguit kijken ze wat verder dan louter het hek van het eigen domaine of chateau. ‘Wij zijn laatst nog met de auto naar Denemarken gereden om onze wijnen te promoten. Voor ons is dat gevoelsmatig veel minder ver dan voor mijn Franse collega’s’, illustreert Daan van Dijkman de verschillen op marketinggebied.

Wat betreft de investeringen die beide Nederlanders de afgelopen jaren op hun bedrijf doorvoerden, daarmee zijn ze in de regio een stuk minder uniek. De afgelopen jaren is er ook om hen heen koortsachtig gewerkt aan een kwaliteitsimpuls van de Ventoux-regio. Dunne en fantasieloze tafelwijntjes maakten plaats voor een breeds scala aan kwaliteitswijnen. Dankzij steun van de overheid is er flink wat geld beschikbaar om te investeren in de wijnbedrijven. Het had als gevolg dat vooral veel jonge wijnboeren besloten niet langer hun druiven te verkopen aan de coöperatie, maar het wijn maken zelf ter hand te nemen.

Computerprogramma’s
Toch hebben ook de coöperaties zich niet onbetuigd gelaten. Ook hier werd de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in een verbetering van de kwaliteit. Op het technische vlak deden de roestvrijstalen tanks hun intrede. Computerprogramma’s met daarin alle gegevens over de wijngebieden van de leden helpen deze wijnmakers in het groot bij het tijdig oogsten en vervolgend blenden van de druiven. ‘Zo kunnen we gericht werken aan de opbouw van een merk. De consument accepteert niet meer dat een fles wijn de ene keer anders smaakt dan een volgende keer’, vertelt Alain Pichot, president van Les Vignerons de Canteperdrix in Mazan. Met 320 leden en een jaarproductie van 400.000 flessen een grote wijnmaker in dit gebied. Een aantal van de wijnen die hier worden gemaakt, genoemd naar Marquis de Sade, zijn ook in Nederland verkrijgbaar. Dat er ook bij deze coöperatie het nodige is veranderd bewijst het rijtje houten vaten in de kelder van het omvangrijke gebouwencomplex. Het bedrijf volgt de tendens in de Ventoux dat bijna iedere wijnmaker met houtlagering in de weer is.

Nobeler druiven
Het nieuwe elan betekent ook het verdwijnen van inferieure druivenrassen. Zij moeten plaatsmaken voor nobeler varianten waaronder de viognier. Basis voor een heerlijke witte wijn met een stevige basis en een smaak waarin gekonfijt fruit en geroosterde amandelen zijn te herkennen. Ook gaan wijnmakers experimenteren met wijnen die voor honderd procent van één druivensoort zijn gemaakt. Iets wat (nog) niet is toegestaan volgens de AOC regelgeving. Ook wijnen gemaakt van druivensoorten die niet in de bepalingen voorkomen mogen geen Côtes de Ventoux heten, maar moeten getooid gaan met een Vin de Pays of Vin de Vaucluse benaming.Een enkele wijnmaker heeft zelfs de biologische productiewijze omarmd. Jean-Luc Isnard bijvoorbeeld. De eigenaar van Terres de Solence is aangeschoven bij een maaltijd waarbij drie van zijn wijnen worden geschonken. Om de natuurlijke wijze van produceren vol te houden is niet altijd makkelijk, zo geeft hij toe. Maar de afgelopen paar jaar slaagde hij er naar eigen zeggen in om ieder jaar de kwaliteit verder te verbeteren. In de wijnen valt duidelijk de kalkrijke ondergrond te herkennen waarop de druiven worden geteeld. Zowel de witte als rode wijn zijn uitgesproken droog maar desondanks fruitig.

Pareltjes
De ‘jonge honden’ op wijngebied moeten de oude garde echter niet uitvlakken. ‘De consument is steeds meer op zoek naar pareltjes uit een bepaalde wijnstreek’, merkte Daan van Dijkman al op. Bijna aan de voet van de Ventoux maakt Paul Jeune van Chateau Valcombe zijn wijnen. In een wat onooglijk gebouwtje zuigt hij de jonge witte wijn uit het vat op en spuit het nog troebele nat in de glazen. De blend van Grenache blanc en Roussane is weliswaar jong, maar al opvallend krachtig en vol belofte voor de toekomst. ‘Twee jaar geleden was het hier werkelijk één grote troep’, vertelt Jeune die eerder al veel prijzen haalde met Chateauneuf du Pape wijnen. ‘We zijn flink bezig geweest in de wijngaard. Snoeien, rooien, nieuwe aanplant. We hebben er veel aan gedaan om alles weer op te knappen.’ Over niet al te lange tijd, zo zegt hij, wil hij een deel van de betonnen wijntanks laten verwijderen om meer ruimte te maken voor de houten vaten.

Nogmaals zuigt hij de pipet vol. Een rode wijn deze keer. Met pretoogjes vertelt hij dat deze wijn recentelijk een wedstrijd heeft gewonnen voor Syrah wijnen. ‘Terwijl deze wijn 95 procent Syrah heeft en vijf procent Grenache.’ Wat houtrijping met een wijn kan doen blijkt even later, in het proeflokaal. De bekroonde Syrah wijn blijkt Cuvée La Sereine Rouge te heten en heeft een heerlijke geur van vers fruit en iets van sinaasappel. De afdronk is soepel en rond. Pakweg dertig gulden kost de fles. Verkoopt hij veel van zijn wijnen in Nederland? ‘Nee’, luidt het antwoord. ‘Er zijn hier wel eens belangstellenden geweest. Ze beaamden dat het een heerlijke wijn is, maar ze wilden de prijs er niet voor betalen. Dit in tegenstelling tot België. In dat land is men toch bereid om meer voor een wijn te betalen. ‘Of’, zo voegt hij er aan toe ‘om met minder marge genoegen te nemen.’