artikel

Winstgroei naar dieptepunt

Horeca

Dit jaar groeit de winst in de horeca met een schrale 1,5 procent. Dat is het laagste groeipercentage in zes jaar. Boosdoener is de stijgende inflatie. Door de geldontwaarding verdwijnt het toch al magere rendement in de horeca als een dun laagje sneeuw voor de zon.

De consument heeft geld zat. Een steeds groter deel daarvan besteedt hij buiten de deur. Goeie tijden voor de horeca, zou je zeggen. Niets is minder waar. Onlangs publiceerde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) de jongste cijfers over de omzetontwikkeling in de horeca. In het eerste kwartaal steeg de omzet met 6 procent ten opzichte van vorig jaar.

Prijsverhogingen
Volgens het CBS is een groot deel van deze stijging toe te wijzen aan prijsverhogingen. De ondernemers lijken daarmee gehoor te geven aan de oproep van de brancheorganisaties Koninklijk Horeca Nederland (KHN) en het bedrijfschap Horeca en Catering om de gestegen kosten door te belasten.
Maar tegenover de gestegen omzet staat een stevige inflatie. In april steeg de inflatie zelfs naar 4,9 procent. Sinds oktober 1982 is geen hogere inflatie gemeten. Gemiddeld komt de inflatie in de eerste vier maanden uit op 4,5 procent.
Per saldo betekent dat een groei van de winst in de horeca van 1,5 procent. Dat is het laagste groeipercentage sinds 1996. In de tussenliggende jaren schommelde de winstontwikkeling tussen de 7 en 8 procent. Vorig jaar zakte de groei naar 2 procent.

Moeilijk uitvoerbaar
Verdere prijsverhogingen lijken noodzakelijk. Of de consument dat pikt, is de vraag. In het verleden was vooral de restaurant- en fastfoodsector zeer terughoudend met prijsaanpassingen, uit angst gasten kwijt te raken.
Volgens het bedrijfschap Horeca en Catering accepteert de consument de prijsstijgingen nu wel omdat ook veel dagelijkse boodschappen fors duurder zijn geworden. Vergeleken met april vorig jaar betaalt de consument 8,6 procent meer voor voedingsmiddelen. Duurder werden vooral vis (plus 14,1%), vlees (plus 12,9%), groente en aardappelen (plus 10,6%) en fruit (plus 9,4%). De rekening voor gas en elektriciteit ligt maar liefst 14,1 procent hoger dan in april vorig jaar.
Collectieve prijsverhogingen – overal een kwartje op het bier – lijken voor de hand liggend, maar zijn in de praktijk moeilijk uitvoerbaar. Vorig jaar november riep KHN haar 18.000 leden op opnieuw te gaan rekenen, omdat zij vond dat de Nederlandse horeca veel te goedkoop was. Het kwam de brancheorganisatie op een reprimande van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) te staan. De mededingingswet verbiedt namelijk het opleggen van prijsverhogingen en de NMa vond dat de oproep van KHN daar veel op leek. ‘Wij zijn niet dolenthousiast als vanuit koepelorganisaties iets gezegd wordt over prijzen’, aldus een onderkoelde woordvoerder van de NMa.

Dip
De inflatie is tot nu toe de enige bedreiging voor de winst. Want de huidige dip in de economie lijkt de horeca niet extra te raken. Van een echte recessie is dan ook nog geen sprake. De economische groei bedroeg in het eerste kwartaal van dit jaar 2,0 procent. Volgens de economieboekjes is sprake van een recessie als de economische groei twee achtereenvolgende kwartalen negatief is. Wel vinden consumenten voor het eerst sinds 1996 dat het de afgelopen twaalf maanden slechter is gegaan met de economie. Bijna de helft van de Nederlanders verwacht een verdere verslechtering, zo blijkt uit onderzoek van het CBS. Slechts een op de tien mensen voorziet een verbetering in de komende tijd.
April was de vierde achtereenvolgende maand waarin het consumentenvertrouwen daalde. Het saldo van positieve en negatieve antwoorden kwam in april uit op nul, en dat is lager dan tijdens het dieptepunt van de Azië-crisis in 1998. Terwijl in 2000 het aantal optimisten nog de overhand had.
Positieve kanten
Ondanks het groeiende pessimisme verwacht Theo Poiesz, hoogleraar economische psychologie aan de Katholieke Universiteit Brabant (KUB), niet dat de horeca hard getroffen zal worden door de dippende economie. ‘Ik zou er niet al te somber over zijn. Uitgaan is ingesleten in het levenspatroon van de consument. Dat krijg je er heel moeilijk weer uit.’ Hij ziet zelfs positieve kanten aan een recessie. Volgens de econoom maakt al te veel economische voorspoed mensen ontevreden. ‘Een recessie zet mensen weer met beide benen op de grond.’
Volgens de psychologisch econoom lijkt de economische dip erger dan hij in werkelijkheid is. ‘Het is opgeklopte perceptie. Mensen zijn helemaal niet zo bewust met uitgaven bezig. Als we aan mensen stiekem een bepaald bedrag afnemen dat gelijkstaat aan het effect van de economische teruggang, zouden ze het waarschijnlijk niet eens merken.’