artikel

Wodka populaire mixdrank

Horeca

Helder, nagenoeg reuk- en smaakloos en met een fiks alcoholpercentage. Dat is wodka. Het ontbreken van uitgesproken smaakeigenschappen heeft deze drank in de westerse wereld tot één van de populairste mixdranken gemaakt. Vooral de combinaties met energy drinks of sinaasappelsap zijn veelgevraagd. Wodka, het hippe broertje van jenever.

Wodka populaire mixdrank

Zeg wodka, en de associatie met landen als Rusland en Polen is gemaakt. Volgens nagenoeg ieder naslagwerk moet de oorsprong van de wodka worden gezocht in de oostelijke hoek van Europa. Daar is het drinken van een aardappeldistillaat al eeuwenlang gemeengoed. Het zetmeel van de knollen kan worden omgezet in vergistbare suikers. Een eigenschap die ook geldt voor graan. De grondstof die vandaag de dag in de meeste gevallen als basis dient voor wodka.

Een meervoudige distillatie van het vergiste graanbeslag levert een kleurloze, neutraal smakende drank op die door toevoeging van water op de gewenste sterkte wordt gebracht. In Nederland betekent dit een minimaal alcoholpercentage van 37,5 procent. Maar er zijn ook wodka’s die over vijftig procent alcohol beschikken.

Anders dan bij distillaten als whisky of oude jenever is het bij wodka niet de herkomst van de turf of het aantal jaren dat de drank op hout heeft gelagerd waaraan de faam te danken is. Nee, juist het ontbreken van karakteristieke smaken geldt als de belangrijkste eigenschap. Houttonen, een duidelijke graansmaak of de geur van jeneverbes dienen vermeden te worden. Een goede wodka is zacht en zuiver. En waar de smaken van de kwaliteitswodka’s dus heel dicht tegen elkaar liggen, mag het geen verwondering wekken dat de wodkaproducenten veel energie steken in de marketing van hun product. Fraaie flessen, een veelal Russisch klinkende naam, en opvallende campagnes moeten zorgen voor het onderscheid dat met de smaak niet te bereiken valt.

Nederlandse wodka
Nogal wat Nederlandse distillateurs maken wodka. Of vodka, zoals de drank buiten Rusland moet heten. Vaak wordt hiervoor een melasse van suikerbieten gebruikt of, net als bij jenever het geval is, een graanbeslag. Om wodka van topkwaliteit te maken, moet het distillatieproces tot in de puntjes worden beheerst. En dat is bedrijven als Hooghoudt, Wenneker, Ketel en Bols wel toevertrouwd.

Hoewel de meeste Nederlandse distillateurs al jarenlang wodka maken, werd de drank lange tijd vooral beschouwd als een leuk bijproduct. Daar wordt inmiddels anders over gedacht. ‘Het is een markt in opkomst. En een bedrijf als het onze gaat toch ook op zoek naar alternatieven voor het steeds verder dalende jeneververhaal’, zegt commercieel manager Rob van Prooijen van Wenneker, in het wodkasegment actief met het merk Nikolski.

Van Prooijen schat in dat wodka zo’n drie jaar geleden aan zijn opmars begon. ‘Een aantal slijterijketens is er toen echt aan gaan trekken. In 1999 zag je dat ook terug in de omzet. Het marktaandeel van wodka steeg met 27 procent.’

Joris Scott, mede-eigenaar van The Pasta Company in Scheveningen, een restaurant met bijna 400 wodka’s in huis, heeft voor de opmars een andere verklaring. ‘Ik denk dat het vooral de energy drinks zijn geweest die wodka het laatste duwtje in de rug hebben gegeven. Wij doen daar trouwens resoluut niet aan mee. Bij ons geen blikjes op tafel. Wat we wel veel doen is wodka met Martini.’

Positionering‘
Er zijn collega’s die de wodka filteren op houtskool om tot een zuivere smaak te komen. Wij distilleren drie keer, waardoor onze wodka ook heel zuiver en zacht wordt. Houtskool geeft toch altijd iets van een smaakje mee’, zegt Erik Asselberghs, sales director van de Ursus Vodka Company.

Ursus is een fraai voorbeeld van een conceptueel in de markt gezette wodka. Als een soort militaire operatie werd, op basis van een naar eigen zeggen in IJsland gekocht recept, het merk vijf jaar geleden geïntroduceerd. In meer dan zestig landen vinden de heldere flessen met het ijsbeerlogo inmiddels aftrek.

Erik Asselberghs: ‘De meeste Nederlanders vinden veertig procent alcohol in een drank te veel. Daarom wordt het merendeel van de wodka in Nederland gemixt. Om diezelfde reden is de Ursus Roter op dit moment onze hardste groeier.’ De roodgekleurde drank waarop de sales director doelt, is een mix van wodka en sap van de sleedoorn. Een pruimensoort. Het alcoholgehalte is 21 procent. ‘Roter leent zich bij uitstek om puur te drinken, maar doet het ook uitstekend in de mix.’

Een rode wodkavariant is ook opgenomen in het assortiment van Royalty. Met één procentje minder alcohol dan de Roter is deze ‘red’ op smaak gebracht met bloedsinaasappel. Een op dit moment populaire smaakmaker in veel dranken. Ook Royalty, afkomstig van Hooghoudt, wordt op een opvallende manier gepresenteerd. Gebotteld in een fraaie eenliterfles mikken de Groningers sterk op de exportmarkt en op verkoop in trendy horecagelegenheden. Het merk voegde recentelijk een Dark-versie aan het assortiment toe. Wodka met zwarte bessen en beschikkend over twintig procent alcohol.

Nieuw jasje
In hetzelfde segment als Hooghoudt is ook Wenneker actief. Het in Roosendaal gevestigde bedrijf, bekend om zijn Goblet graanjenever, stak recentelijk de complete lijn Nikolski-wodka’s in een nieuw jasje. Naast de drie ‘basisvarianten’, vodka (37,5 procent alcohol), red en black (beiden 17,5 procent alcohol) werden onlangs ook negen vodkalikeuren op de markt gebracht. Voorzien van twintig procent alcohol zijn er smaken voorhanden als coconut, passionfruit, mango en lemon.

Marketingmanager Daan van der Tuijn ontkent dat juist het ontbreken van smaak de basis is van het succes van wodka. ‘Wij gebruiken moutwijn voor het maken van onze wodka en voegen er tijdens het distilleren onder andere ook rozenbottel en Curaçaoschillen aan toe. Zo heeft ieder merk toch wel zijn eigen productiemethode. Je kan daarom niet zeggen dat wodka ‘smakeloos’ is. Het heeft alleen geen bepalende smaak. Er zijn ook veel liefhebbers van pure wodka. Juist door dit soort verschillen.’ Volgens Van der Tuijn is wodka een typische werelddrank. ‘In de toptien van dranken, wereldwijd, staan vier wodkamerken.’ Het grootste wodkamerk ter wereld is het uit Rusland afkomstige Stolichnaya. Op de voet gevolgd door Smirnoff dat, anders dan de naam doet vermoeden, uit Amerika afkomstig is.

Het wekt geen verwondering als collega Rob van Prooijen, commercieel manager van Wenneker, zegt dat met de nieuwe etikettenlijn voor Nikolski vooral is gezocht naar uitstraling. ‘Ja, uitstraling en kwaliteit. En die kwaliteit vindt weer zijn oorsprong in ons eigen distillaat en de kruiden die we gebruiken.’

Marketingproduct
De smaakjes en toevoegingen aan wodka zijn Joris Scott een doorn in het oog. ‘Bij ons in The Pasta Company verkopen we alleen pure wodka of directe afgeleiden daarvan. Voorwaarde hierbij is wel dat het alcoholgehalte niet onder de 37,5 procent zit.’ Van de naar schatting vierhonderd wodkamerken die hij in zijn zaak heeft staan, is naar eigen schatting negentig procent vooral verzamelobject. ‘Daar hebben we dan maar één fles van. Ze worden wel geschonken, maar als er nog twee of drie glaasjes inzitten dan gaat de fles een plank hoger.’

Gevraagd naar zijn interesse in wodka zegt Scott dat hij en zijn compagnon een tijdje op een cruiseschip hebben gewerkt. ‘Iedere Amerikaan aan boord had zijn favoriete merk. In dat land is wodka allang ingeburgerd en vooral een marketingproduct. Tien jaar geleden was bijvoorbeeld Ketel One de absolute hit in Amerika. Het stak zelfs Absolut naar de kroon. Nu is Van Gogh Vodka het helemaal. Dit merk is op een nog hoger niveau gelanceerd en ik schat dat de fles alleen al een gulden of zes kost.’

De wodka’s in The Pasta Company variëren van ƒ15,- tot ƒ200,- inkoop. ‘De duurste wodka’s is die van Caviar House. In de fles van een halve liter zit een kristallen steur. Dat is natuurlijk waar je voornamelijk voor betaalt. Sommige merken adverteren ook met een vijfvoudige distillatie of een filtering door diamantstof. Er wordt van alles aan gedaan om de drank zo neutraal mogelijk te maken. Ook zijn er wodka’s die juist even op hout hebben gelegen. Of waar een beetje vanille aan is toegevoegd. Dit zorgt voor net weer een iets rondere, zachtere smaak.’

De modegevoeligheid van wodka is in Nederland nog niet groot. ‘Sommige klanten vinden het vooral leuk om hardop een wodka te bestellen. Het staat interessant. Ik geloof dat de Nederlander nog niet zo’n groot kwaliteitsbesef heeft. Alleen al dat er hier zo massaal wordt gekozen voor rode wodka… Dat is toch gewoon limonade. Ik ben dat in Amerika nog nooit tegengekomen.’ Hoewel Scott een flinke kennis van wodka heeft, geeft hij toe de flessen in zijn zaak toch vooral als eye-catcher te gebruiken. ‘En het is ook wat beter te verantwoorden naar de boekhouder om wodka te sparen in plaats van malt whisky’s.’