artikel

Fooi?! Tips en valkuilen

Horeca

Als het gaat om fooien is de gouden eeuw voorbij. Maar ze bestaan nog steeds en ze kunnen in bedrijven waar veel service wordt verleend, behoorlijk oplopen. Hoe houdt je er netto het meest aan over? Laat medewerkers zelf afspraken maken over de verdeling.

Fooi?! Tips en valkuilen
Fooi?! Tips en valkuilen

1 Onderling fooien verdelen

Als medewerkers met elkaar de afspraak maken dat zij de fooien onderling verdelen, hoeft de werkgever er geen loonbelasting, premies, volksverzekeringen en vakantiegeld over te betalen. In andere gevallen wordt de fooi gezien als uitkering van loon en moeten er wel premies over worden afgedragen.

2 Geen enkele bemoeienis

De afspraak tussen de medewerkers mag geen wassen neus zijn. Deze moet echt bestaan. Als bij controle blijkt dat de werkgever bij deze afspraak toch betrokken is, kan dat leiden tot een forse naheffing. In dat geval kan het gebeuren dat de ondernemer premies over de laatste vijf jaar moet afdragen. Hiermee kunnen duizenden euro’s zijn gemoeid.

3 Coördinatie regelen

Het is wenselijk dat iemand de verdeling van de fooien coördineert, een medewerker die het vertrouwen heeft van de collega’s. ‘Deze medewerker mag niet door de baas worden aangewezen, want anders moeten er premies worden afgedragen’, zegt Thierry Neuféglise van 4Ratio onderzoek, advies en begeleiding. ‘De baas zou het personeel wel voorzichtig op deze mogelijkheid kunnen wijzen.’ Leg dit nooit zwart op wit vast. Ook niet in een werkverslag of e-mailbericht.

4 Hoe verdeel je de fooien?

Hoe ga je te werk bij het verdelen van de fooien? Wie krijgt wat en op basis waarvan? De ober of de serveerster neemt de fooi in ontvangst. Hij of zij heeft die fooi te danken aan zijn of haar prestaties, maar ook aan andere factoren zoals de kwaliteit van de koffie of de maaltijd en aan de goedgeefsheid van de gast. Tom Rietveld van HTC Concepts: ‘De verdeling van fooien kan op verschillende manieren. De meest geëigende manier is om de fooi te verdelen aan het eind van een periode, onder alle werknemers, op basis van het aantal gewerkte uren. Ook is het mogelijk om een uitje met het hele personeel te organiseren en dat te financieren met het fooiengeld. Je kunt er ook voor kiezen om ieder zijn eigen verdiende fooiengeld te laten houden.’

5 Iedereen moet meedoen

Medewerkers die deze afspraak met elkaar maken, zullen allemaal op hun hoede moeten zijn, zegt Terence Vink, fiscaal advocaat bij Taxwise Advocaten en Belastingadviseurs. ‘Het kan bijvoorbeeld fout gaan bij boekenonderzoek. Het is voorgekomen dat men aan de jongste bediende vroeg hoe de fooien verdeeld waren. Toen die antwoordde dat de baas het heeft geregeld, ging men over tot een naheffing. De werkgever mag zich er echt niet mee bemoeien. Hij hangt al als hij alleen maar toeziet op het verdelen van de fooien.’

6 Niet opgeven

De medewerkers moeten hun fooien ook niet opgeven aan de fiscus. Als één van hen dat wel doet, is de kans groot dat de fiscus er werk van maakt, aldus Neuféglise. ‘Als de fooien niet worden geregistreerd bestaan ze niet.’

7 Niet voor werkgever

Horecaondernemers komen soms in de verleiding om de fooien van hun medewerkers op te eisen. Zeker in tijden dat het economisch minder gaat. Argumenten kunnen zijn: ik betaal al boven het minimumloon, de medewerkers eten gratis mee en ik geef jaarlijks een daverend personeelsfeest. De Hoge Raad heeft bepaald dat werkgevers de fooien niet mogen opeisen.

8 Loon baseren op fooien

De werkgever mag het loon wel laten afhangen van de fooien. Voorwaarde is dat hij minimaal het minimumloon betaalt. In dat geval zal hij wel loonbelasting, premies volksverzekeringen en vakantiegeld moeten afdragen over het loon dat hij betaald zou hebben als de werknemer geen fooien zou krijgen. Over dit fictieve loonbedrag is de werkgever bovendien acht procent vakantietoeslag verschuldigd.

9 Het is geen loon

Maar de fooien zijn geen loon, omdat ze door de gasten worden betaald en niet door de werkgever. Dit werd eind jaren ’90 nog eens bevestigd, zo meldt XpertHR.nl. ‘De Hoge Raad bevestigde nog eens eind jaren negentig in een zaak waarin Hotel New York in aanvulling op de cao voor het horeca- en aanverwante bedrijf een fooienregeling was overeengekomen met de individuele werknemers.’ Het genoemde bedrijf hield een bedrag op het loon in (de gemiddelde fooi) terwijl de medewerkers de werkelijk ontvangen fooien mochten houden.

10 Geen verplichting

Een werkgever mag zijn medewerkers niet verplichten om deel te nemen aan de fooienpot. Het is namelijk niet toegestaan om voorwaarden te verbinden aan de besteding van fooien, zo bepaalt het Burgerlijk Wetboek.

11 Nadelen van fooien

Doordat ze worden gedoogd is er sprake van een grijs circuit. Dat kan lastige situaties opleveren. Een positief kasverschil kan bijvoorbeeld veroorzaakt worden door fooien die zijn verstrekt. Maar het kan ook zijn dat de betreffende ober vergeten is om een of meer rekeningen aan te slaan. Zorgvuldig werken is dus noodzakelijk. Een andere mogelijke oplossing is om de fooien toch in de boeken mee te nemen. Dit wordt meestal niet gedaan. Het brengt administratie met zich mee en de premies die moeten worden afgedragen zijn niet onaanzienlijk. ‘Deze zullen rond de 25 procent liggen’, aldus Thierry Neuféglise.

12 Het wordt minder

De invoering van euro en een aantal crisissen heeft ertoe geleid dat de fooi sinds het begin van deze eeuw met zo’n 30 procent is teruggelopen. Tom Rietveld: ‘Daar komt bij dat veel horecaconcepten nauwelijks nog met contant geld werken. Transactie met pin- en creditcard zijn daarvoor in de plaats gekomen. Dit betekent in de praktijk dat er in die horecabedrijven nauwelijks nog fooien worden verstrekt.’