artikel

‘Het waren tien helse minuten’

Horeca

Een heeft een bivakmuts op, de ander een sjaal voor zijn gezicht. Beiden hebben een wapen. Ze houden de vier gasten in het café én de kroegeigenaar onder schot. Het overkwam Wim Roeloffs, eigenaar van café Hof van Holland in Etten-Leur anderhalf jaar geleden. Voor zijn ogen werd de kassa en de inhoud van de gokkast leeg gegraaid. Hij en een vrouwelijke gast werden bovendien door de gewapende overvallers beroofd van hun sieraden. Een overval kan iedere horecaondernemer overkomen. Maar hoe moet je op zo’n moment handelen?

‘Het waren tien helse minuten’

In het kader van de Week van de Veiligheid, die tot vorige week duurde, brachten horecabranchevereniging KHN en het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) het onderwerp nog eens extra onder de aandacht. Beide geven trainingen op het gebied van overvalpreventie en omgaan met agressie en geweld.

Blijf kalm
Wat heb je aan zo’n training? Volgens de eigenaar van café Hof van Holland is het zinloos. ‘Je reactie op zo’n moment kun je niet trainen.’ Directeur Patrick van den Brink van CCV begrijpt die opmerking, maar geeft aan dat onderzoek heeft aangetoond dat mensen die een training hebben gehad, eerder geneigd zijn om op zo’n moment verstandiger keuzes te maken. ‘Je bent je meer bewust van wat je moet doen.’
Roeloffs reageerde intuïtief zoals wordt aangeraden: ‘Ik bleef vrij kalm, observeerde de daders terwijl ik ze hun gang liet gaan. Wat voor schoenen hebben ze aan? Zijn ze groot, of klein? Die vragen stelde ik mezelf.’ Algemeen directeur Lodewijk van der Grinten van KHN zegt dat mensen intuïtief heel verschillend reageren: ‘Deze ondernemer reageerde goed, maar je hebt ook mensen die bevriezen, vluchten of terugvechten.’ Geadviseerd wordt te handelen via het RAAK-principe. Dat houdt in: rustig blijven, accepteren van de bevelen, afgeven van de goederen en kijken. ‘Niet doordringend aankijken, maar probeer wel gegevens te verzamelen voor de politie’, aldus Van den Brink.

Overvaltraining
KHN gaf al zo’n 3000 mensen in de horeca een overvalpreventietraining. ‘Ook hebben we een app Veilige Horeca, met een checklist die je kunt doorlopen en tips en adviezen op het gebied van veiligheid en criminaliteit’, zegt Van der Grinten. De branchevereniging begon daarnaast samen met CCV een actie waarin ondernemers met maximaal 50 fte’s een gratis veiligheidsscan in hun horecabedrijf kunnen krijgen. Hiervoor komt een veiligheidsadviseur van CCV bij de horecaondernemers langs. Hij gaat na in hoeverre het bedrijf veilig is. Na deze scan ontvangen horecaondernemers een adviesrapport. Daarmee ontvangen zij bij de branchevereniging 75 procent tegemoetkoming, tot maximaal €3000, op door KHN geselecteerde veiligheidsproducten. Dat zijn pinautomaten, een camerasysteem, kluizen of een valsgelddetector. Van der Grinten: ‘100 procent veiligheid bestaat natuurlijk niet, dan moet je een bunker maken van je zaak. Maar preventief maatregelen nemen, kan helpen.’

Camera’s
Roeloffs zegt dat hij tijdens de overval even overwoog om uit te halen met een drankfles toen de overvaller kort met zijn rug naar hem toestond. Hij deed het niet. ‘Uit vrees dat hij zou gaan schieten.’ De ondernemer werd twee keer slachtoffer van een inbraak in zijn kroeg, maar niets maakte zo’n indruk als de overval. ‘Het waren tien helse minuten. De volgende keer sla ik misschien wél met die fles, maar wellicht zeg ik dat uit boosheid.’ Het beste advies wat hij collega’s kan geven, is rustig te blijven. ‘Laat ze alles meenemen en probeer een signalement van de dader in je hoofd te prenten.’ De kastelein had destijds weinig veiligheidsproducten ‘in huis’. ‘Ik zat nog in een verbouwing, wilde daarna camera’s gaan plaatsen. Wel deed ik, wanneer het rustiger werd in mijn zaak, ’s avonds de deur op slot.’ Die bewuste avond vergat hij die handeling te herhalen nadat nog laat een gast was binnengekomen. ‘Ik ben er nu nog alerter op. Ook hangt er een camera. Op een scherm achter de bar zie ik wie er voor mijn zaak staat. Daarnaast room ik vaker geld af.’ Bang is Roeloffs sinds de overval niet. ‘Wel alerter.’
Een dag later stond hij alweer achter de toog. Na de overval had de ondernemer twee keer een gesprek met slachtofferhulp. ‘Het hielp mij meer om er met bekenden over te praten.’ Ook deed steun uit onverwachte hoek hem goed. ‘Een bloemetje van de burgemeester en collega’s uit het dorp.’

Kluis met tijdslot
Als het gaat om veiligheid in het algemeen raden KHN en CCV aan om lokaal samen te werken. ‘Betrek daar de gemeente, de politie en portiers uit de buurt bij. Zorg dat je elkaar kent en dat de lijntjes heel kort zijn’, aldus Van der Grinten. ‘Het hang- en sluitwerk kan bij veel horecazaken beter’, vult Van den Brink aan. Tevens is het raadzaam om een vaste kluis met bij voorkeur een tijdslot en een afroomkluis aan te schaffen. ‘Het is onvoorstelbaar hoeveel ondernemers nog de omzet mee naar huis nemen’, zegt hij. ‘Leg het in een kluis in de zaak. Tel het geld met de deur op slot en doe dit niet in het zicht. Maak ook geen routine van het naar de bank brengen van het geld. Doe het op verschillende dagen, op verschillende tijdstippen en loop niet altijd dezelfde route.’
Daarnaast raadt hij ondernemers aan alert te zijn op verdachte zaken. ‘Een deel van de overvallers doet voorwerk. Als iemand zich opvallend ophoudt voor je zaak, of een gast heeft bijzonder veel interesse in je camerasysteem, vraag dan op een vriendelijke toon of je die persoon ergens mee kunt helpen. Mocht het iemand zijn met kwade plannen, dan weet diegene dat die is opgemerkt. Dat zou hem ervan kunnen weerhouden. Een camera heeft een preventieve werking, maar moet niet overschat worden’, besluit Van den Brink.