artikel

Ruimte in WWZ: afwijken van ketenregeling mag soms

Horeca 0

De Wet Werk en Zekerheid (WWZ) biedt de mogelijkheid om af te wijken van de gewraakte ketenregeling. Maar alleen voor sommige functies. En sinds 1 juli kan ook die onwerkbare termijn van zes maanden aangepast worden. Hoeveel ruimte zit er eigenlijk in de WWZ?

Ruimte in WWZ: afwijken van ketenregeling mag soms

Meteen vanaf de invoering in juli 2015 leidde de Wet Werk en Zekerheid (WWZ) tot veel discussie in de politiek en bij sociale partners. Vooral over de ketenregeling is veel te doen. Iemand die in een seizoensbedrijf werkt en binnen zes maanden weer wordt opgeroepen, heeft volgens de WWZ recht op een vast contract. In de oude situatie kreeg zo iemand na drie maanden gewoon weer een tijdelijk contract.

Sinds 1 juli van dit jaar biedt de WWZ de mogelijkheid om voor bepaalde functies de termijn van zes naar drie maanden aan te passen. ‘Ingeval de klimatologische of natuurlijke omstandigheden ertoe leiden dat die functie voor maximaal negen maanden kan worden uitgevoerd,’ aldus de wet. Strandtenten worden expliciet als voorbeeld genoemd.Er kleeft één voorwaarde aan dit hele verhaal, en dat is dat de aanpassing in de cao moet wordt geregeld. Sinds april 2014 is de cao van KHN afgelopen en maken leden gebruik van een door KHN opgesteld Arbeidsvoorwaardenreglement – wat géén cao is. Zolang die nieuwe cao er niet is, kunnen KHN-leden geen gebruikmaken van verruiming van de ketenregeling.

Afwijking

Naast Koninklijke Horeca Nederland is er nog een tweede werkgeversorganisatie in de horeca: het Nederlands Horeca Gilde (NHG). Voordat de WWZ van kracht werd, had de NHG-cao al een ruime afwijkingsmogelijkheid van de ketenregeling. Tot 1 juli 2016 konden NHG-leden gebruikmaken van die afwijking. Sinds 1 juli 2016 is dat niet meer mogelijk. Ook NHG-leden vallen terug op de wet en de afwijkingsmogelijkheden die er bij cao worden gemaakt.
NHG en ABPG (vakbond) zijn daarom opnieuw aan de onderhandelingstafel gaan zitten en hebben hun cao per 1 juli 2016 gewijzigd.

Een contract voor bepaalde tijd kan bij toepassing van de NHG-cao maximaal vijf keer worden verlengd in een periode van totaal 48 maanden (4 jaar) in het geval de contracten elkaar opvolgen met tussenpozen van zes maanden. Volgens het Gilde en de ABPG is deze afwijking van de ketenregeling nodig omdat werknemers anders hun baan kwijtraken. ‘In het horecavak is het door weersomstandigheden, aantallen bezoekers of plotselinge ziekmelding soms moeilijk te voorspellen wanneer er mensen nodig zijn.’

Vraagtekens bij cao

De nieuwe NHG-cao noemt drie functiegroepen waar je mag afwijken van de ketenregeling: strandmedewerker, evenementmedewerker en invalkracht. Wat meteen opvalt, is dat deze nieuwe NHG-cao geen gebruikmaakt van de wettelijke mogelijkheid om sinds 1 juli de tussenpoos van zes maanden in te korten naar drie maanden. En dat terwijl bij de invoering van die mogelijkheid horecabedrijven als strandtenten juist expliciet als voorbeeld werden genoemd.

Verder zegt de wet dat de afwijkmogelijkheid op de ketenregeling niet bedoeld is om de normale onzekerheid in de omzet op te vangen. Die normale onzekerheid wordt volgens de wet namelijk niet bepaald door de aard van de functie, maar door andere externe factoren. Daarvoor is het ruimer mogen verstrekken van tijdelijke contracten niet bedoeld.Dat zou misschien een probleem kunnen worden voor de functiegroep ‘invalkracht’ in de nieuwe NHG-cao.

In de cao wordt ziekte of andere verhindering van andere werknemers als een reden genoemd. Het lijkt erop dat de wetgever vindt dat deze externe omstandigheden voor rekening van de werkgever dienen te komen en niet op de werknemer kunnen worden afgewend via een afwijking op de ketenregeling. Bovendien wordt in de NHG-cao ‘invalkracht algemene dienst’ als één van de functies binnen de functiegroep ‘invalkracht’ genoemd. Daaronder valt zo’n beetje alles wat niet op bediening, koken, keuken, afwas, terras, garderobe, techniek of strandbedden slaat. Daaruit zou je kunnen afleiden dat in de NHG-cao elke invalkracht onder de afwijking van de ketenregeling valt. Het is de vraag of de WWZ die ruimte biedt.

Afwachten

De WWZ is nog onontgonnen terrein, en de sociale partners beproeven de wettelijke mogelijkheden. De afwijking van de ketenregeling in de NHG-cao is nog niet onder de rechter geweest. Het is dus afwachten of hier de wet wordt overtreden. 

Wanneer afwijken van ketenregelin?

De Wet Werk en Zekerheid (WWZ) biedt de mogelijkheid om van de ketenregeling en de vervelende zes maanden af te wijken:

  • Mits het om functies gaat waarvoor de intrinsieke aard van de bedrijfsvoering de verlenging van de keten vereist.
  • De afwijking moet bij cao worden geregeld. Een werkgever mag zelf niet zomaar afwijken van de regels.
  • Volgens de wetgever gaat het niet om normale schommelingen in de bedrijfsvoering, maar om de noodzaak die voortvloeit uit de aard van de bedrijfsvoering van de sector: ‘Zo zal in de horeca de vaste kok niet onder de uitzonderingsmogelijkheid vallen en een bediende die alleen tijdens een drukke periode werkt wel.’
  • Er kan niet onbeperkt bij cao van de keten worden afgeweken, maar maximaal 4 x 6 x 6: maximaal zes tijdelijke contracten van in totaal 4 jaar, die elkaar telkens in minder dan zes maanden opvolgen. Sinds 1 juli 2016 biedt de WWZ de mogelijkheid voor bepaalde functies de tussenpozen van zes naar drie maanden aan te passen.
  • Het is aan de werkgeversorganisatie en de vakbond om te beoordelen of het afwijkingscriterium’ van toepassing is en het in een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) vast te leggen. Indien een werknemer van mening is dat de afwijking voor zijn functie ondeugdelijk is, kan de werknemer dit door de rechter laten toetsen.

Nieuwe wet blijkt enorme bron van ellende

De Wet Werk en Zekerheid (WWZ), die meer zekerheid had moeten bieden aan werknemers, blijkt helemaal verkeerd uit te pakken. Oorzaak is de nieuwe ketenregeling. Vóór 1 juli 2015 was het 3 x 3 x 3: maximaal drie tijdelijke contracten van in totaal 3 jaar, die elkaar telkens in minder dan drie maanden opvolgen. Daarna moet een werkgever een contract voor onbepaalde tijd geven.

Sinds de invoering van de WWZ op 1 juli 2015 geldt: 2 x 3 x 6: maximaal drie tijdelijke contracten van in totaal 2 jaar. Deze contracten dienen elkaar telkens in minder dan zes maanden op te volgen. De wetgever wil zo de doorstroom naar een vaste baan bevorderen. Voor de horeca is die periode van zes maanden te lang. Iemand die in een seizoenbedrijf werkt en binnen zes maanden weer wordt opgeroepen, heeft nu na drie keer recht op een vast contract. In de oude situatie ging er na drie maanden gewoon weer een nieuwe keten lopen. Hierdoor was het weer mogelijk drie tijdelijke contracten van in totaal drie jaar te sluiten.

Het gevolg van dit alles is dat mensen op straat komen. Wat tot meer zekerheid had moeten leiden, pakt averechts uit. Overigens hadden arbeidsjuristen daar vooraf al voor gewaarschuwd. Sinds juli vorig jaar worden flexkrachten aan het eind van hun tijdelijke contract massaal ontslagen. Het gaat om contracten voor bepaalde tijd, oproepcontracten en nul-urencontracten. Een ander deel van de ondernemers brengt zijn flexkrachten onder bij payrollers. Die doen goede zaken. Voor ondernemers is de strop enorm. Die kunnen hun bedrijf niet meer runnen zoals ze willen. Ze starten noodgedwongen ieder seizoen weer op met een lading nieuwe onervaren krachten.

Leestip: Echt ziek of nep ziek?

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels