artikel

Planschade claimen: overheid keert liever niet uit

Horeca 1372

Jaarlijks lijden honderden ondernemers schade als gevolg van handelen van de overheid. De regelingen om deze schades te verhalen, zijn complex en de . overheid keert liever niet uit. Daarom claimen ondernemers vaak niet. Dat is jammer, want de praktijk leert dat de aanhouder wint.

Planschade claimen: overheid keert liever niet uit

Schadevergoeding van een overheid krijgen is ingewikkeld, onoverzichtelijk en bureaucratisch. Om te beginnen moet je precies weten om wat voor een schade het gaat. Je kunt op drie manieren schade verhalen op de overheid:

1. schade door een onrechtmatige daad,

2. planschade en

3. nadeelcompensatie. Afhankelijk van de oorzaak van de schade moet je bepalen welke schadeprocedure je gaat doorlopen. Alleen de keuze voor een van deze drie procedures is al ingewikkeld.

Door deze barrières claimen ondernemers de schade die ze hebben opgelopen vaak niet. Als er al wordt geclaimd, haken veel ondernemers tijdens de procedures vaak weer af. Zo zullen er heel wat Amsterdamse ondernemers schade hebben geleden door de aanleg van de Noord/Zuidlijn, maar slechts weinigen zijn ‘tot het gaatje’ gegaan voor een compensatie. Een lange adem en juridische ondersteuning zijn onontbeerlijk.

Minstens zo belangrijk: voorkomen is beter is dan genezen. Als bekend wordt dat een overheid een besluit wil gaan nemen waardoor je schade kunt gaan lijden, dan moet je direct aan de bel trekken en tijdig bezwaar maken. Op die manier kun je schade überhaupt proberen te voorkomen. Houd daarom de gemeentelijke publicaties altijd goed in de gaten. Heb je desondanks toch schade, dan volgen hier de drie procedures.

Planschade claimen procedure 1: Onrechtmatige daad

Heeft de overheid een onrechtmatige daad jegens jou gepleegd, dan kun je een vordering op basis van onrechtmatige daad instellen. Van een onrechtmatige overheidsdaad kan sprake zijn als bijvoorbeeld:

Een vergunning is verleend die achteraf niet verleend had mogen worden.
Als de overheidsinstelling in strijd heeft gehandeld met (wettelijke) regels.
Als een overheidsinstelling regels heeft gemaakt en toegepast die in strijd zijn met hogere regelgeving. Het verhalen van schade op grond van een onrechtmatige overheidsdaad gebeurt op basis van het ‘gewone’ civiele recht, net zoals burgers onderling schade op elkaar kunnen verhalen. In zulke procedures is het belangrijk dat de schade wordt aangetoond met bewijs. Ook moet de omvang van de schade bekend zijn.

Verder moet de ondernemer het causale verband aantonen tussen het ontstaan van de schade vanwege de overheid en de schade zelf. Dit is een lastig en taai – juridisch – traject waarbij het inschakelen van een externe deskundige de kans van slagen aanzienlijk vergroot.

Planschade claimen procedure 2: Planschade

Als een gemeente het bestemmingsplan wijzigt en je wordt hierdoor gedupeerd omdat de waarde van je pand daalt of omdat je inkomstenschade lijdt, dan kun je een planschadeclaim indienen. Overheden wijzigen soms het planologisch regime van het gebied waarin je horecapand ligt. Bijvoorbeeld door het wijzigen van het bestemmingsplan. Zo’n wijziging kan gevolgen hebben op de bouw- en gebruiksmogelijkheden van het perceel zelf, maar ook op die van de omgeving.

Zijn die veranderingen negatief, dan kan dit een waardevermindering van het pand tot gevolg hebben. Of het kan leiden tot inkomstenderving of extra kosten. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat er vanwege een bestemmingsplanwijziging woningen in de omgeving worden gebouwd. Hierdoor moeten er in je horecapand extra geluidswerende voorzieningen worden aangebracht. In zulke gevallen kun je een verzoek om een tegemoetkoming in planschade indienen bij de gemeente. De vergoeding van planschade is vastgelegd in artikel 6.1 van de Wet op de ruimtelijke ordening.

Indienen verzoek planschade

Het indienen van een verzoek om planschade gebeurt schriftelijk. De overheid heeft hiervoor formulieren. De indiener is leges verschuldigd. Voor het verkrijgen van een tegemoetkoming in planschade dient aan een aantal eisen worden voldaan. Zo mag de planschade niet voorzienbaar zijn geweest. Bij het verkrijgen van het eigen perceel moet een ondernemer al rekening houden met de planologische wijziging. Verder moet het verzoek binnen vijf jaren na het onherroepelijk worden van de bestemmingsplan wijziging worden ingediend.

Bij de beoordeling van een verzoek om planschade wordt meestal een externe deskundige ingeschakeld die een advies uitbrengt over de vragen of er vergoedbare schade is en hoe hoog die schade dan is. Belangrijk is om te beseffen dat nooit de gehele planschade wordt vergoed. Er is altijd sprake van een ‘korting’ van minimaal 2 procent van de waarde van het perceel. Dit percentage wordt gezien als ‘normaal maatschappelijk risico’ dat de ondernemer zelf moet dragen.

Planschade claimen procedure 3:  Nadeelcompensatie

Nadeelcompensatie is een vergoeding bij rechtmatig overheidsoptreden. De overheid heeft een rechtmatig besluit genomen om het algemeen belang te dienen, maar jij lijdt daardoor als individuele ondernemer wel schade. Denk aan het verlenen van een vergunning, het (tijdelijk) afsluiten van een weg waardoor je bedrijf niet of niet goed bereikbaar is, het veranderen van regels. Om voor een vergoeding van nadeelcompensatie in aanmerking te komen, gelden er drie specifieke eisen:

  • De schade mag niet voorzienbaar zijn geweest;
  • De schade is onevenredig hoog waardoor het niet redelijk is dat deze voor rekening van de ondernemer blijft. Daarvan is alleen sprake als de schade groter is dan het normaal maatschappelijk risico;
  • De schade wordt niet op een andere wijze – bijvoorbeeld door een verzekering – vergoed.

Wanneer je recht hebt op nadeelcompensatie wil dat niet zeggen dat alle schade wordt vergoed. Of er sprake is van een vergoeding is afhankelijk van het zogenaamde normaal maatschappelijk risico. De (omzet)schade moet hoger zijn dan 15 procent van de jaaromzet. Is dat niet het geval dan wordt de schade gezien als behorend tot het normaal maatschappelijk risico waarmee iedere burger en ondernemer rekening moet houden.

Bijvoorbeeld: iedereen moet er rekening mee houden dat er periodiek onderhoud aan wegen en riolering moet plaatsvinden en dat de schade hierdoor niet automatisch en volledig wordt vergoed. Is de schade voor de ondernemer hoger dan 15 procent van de jaaromzet dan wordt er dus eerst een korting van die 15 procent op het uit te keren schadebedrag toegepast.

Bepaling planschade

Bij het bepalen van de omvang van de schade is het van groot belang dat deze door de boekhouder of accountant deugdelijk wordt onderbouwd en dat ook wordt toegelicht dat die omzetschade daadwerkelijk het gevolg is van de overheidsmaatregel. Dit kan bijvoorbeeld door een vergelijking te maken met meerdere voorafgaande jaren.

Wijst een overheid een verzoek om planschade of nadeelcompensatie af of is de toegekende tegemoetkoming te laag, dan kan hiertegen in eerste instantie bezwaar en vervolgens beroep bij de rechtbank en hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State worden ingesteld. Ten aanzien van de vaststelling van de (hoogte) van de schade is het in dergelijke procedures belangrijk dat een deskundige deze schade goed onderbouwt.

Zorg dat schade goed is onderbouwd

Wat voor een ondernemer zo helder is als glas – je hebt schade geleden – is voor de overheid helemaal niet zo zeker. Sterker, overheden doen er alles aan om je schadeclaim te bagatelliseren. Eigenlijk vindt de overheid dat het algemene nut boven het belang gaat van individuele ondernemers en burgers. Met andere woorden, je moet niet zeuren als de straat twee jaar lang openligt. Of 17 jaar zoals bij de aanleg van de Noord/Zuidlijn in Amsterdam.

De schadeloketten van de overheid zullen er bij een schademelding alles aan doen om zo weinig mogelijk uit te keren. Regelingen nadeelcompensatie zijn eigenlijk altijd in het nadeel opgesteld voor een ondernemer Dat klinkt onrechtvaardig, maar het is de praktijk.

De meeste kans op een redelijke vergoeding heb je door meteen bij de eerste melding je schade gedetailleerd te onderbouwen. Doe je dat niet en meld je alleen dat je schade hebt, dan geef je de overheid alle gelegenheid om je schade heel laag in te schatten. Is dat eenmaal gebeurd, dan is het bijna niet meer mogelijk om dat van tafel te krijgen. Zorg dus dat je meteen aan de voorkant met een onderbouwde claim komt. Vroeg in het proces invloed uitoefenen levert meer op dan later in het proces. Schakel bij voorkeur een gerechtelijk deskundige in en niet je accountant, de overheid laat zich ook door experts ondersteunen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels