blog

Onderzoek doen naar diefstal, mag dat zomaar?

Horeca

Objectief informatie vergaren is bij een intern incident cruciaal. We willen zo gefundeerd mogelijk een goed besluit nemen. Maar, mag alles zomaar? Mag je zomaar een onderzoek starten, informatie verzamelen en iemand ergens van beschuldigen?

Onderzoek doen naar diefstal, mag dat zomaar?

Je kunt je voorstellen dat je in een onderzoek al gauw dingen doet waarbij betrokkene(n) beschadigd kunnen raken. Bijvoorbeeld een beschuldiging – of het nou gaat om diefstal, fraude of ongewenst gedrag – vroegtijdig in de openbaarheid brengen omdat er onrust is door geruchten, terwijl die beschuldiging achteraf vals blijkt te zijn. Of een medewerker op non-actief stellen wat vragen oproept bij collega’s.

Voordat iemand wordt aangesproken op betrokkenheid bij een incident, moet er een op feiten gebaseerd dossier liggen. Zo niet, dan zijn er alleen maar verliezers, zoals uit het voorbeeld blijkt.

Voorbeeld:
Een medewerkster wordt beschuldigd van diefstal uit de portemonnee van een collega. Dit geeft een hoop gezeur, frustratie, boosheid en verdriet bij deze persoon. Later blijkt dat de echtgenote van deze collega geld uit zijn portemonnee had ‘geleend’en was vergeten dit aan haar ‘wederhelft’ te melden.
Resultaat: de medewerkster is onmiddellijk opgestapt, ondanks dat haar werkgever zijn excuses heeft aangeboden. Haar vertrouwen in haar werkgever en haar collega’s is weg. Zij zou nooit iets stelen en haar collega’s wisten dat ook wel maar ja….opstokers heb je overal. Ze noemt de valse beschuldigingen aan haar adres kinnesinne door collega’s die hun werk minder goed deden dan zij.

In dit geval gaat het niet zozeer om een ongeoorloofde methode die is gebruikt maar meer om het uiten van beschuldigingen die nergens op gebaseerd zijn. Ik hoef u niet uit te leggen wat zo’n voorval betekent voor uw verstandhouding met uw medewerkers en uw (bedrijfs)reputatie.

Welke rechten?

Wij worden in Europa beschermd door het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVR). Tevens geldt voor ons de Grondwet, de Wet Bescherming Persoonsgegevens, het Burgerlijk Wetboek en de Wet Particuliere Beveiligingsorganisaties en Recherchebureaus. Al deze wetgeving zorgt ervoor dat wij bescherming genieten tegen inbreuk op de persoonlijke levenssfeer.

Als politiemensen onderzoek doen, dan weten zij wat zij wel en niet mogen doen. Hun bevoegdheden zijn vastgelegd in het Wetboek van Strafvordering en hier wordt streng op gecontroleerd sinds de Commissie van Traa in 1994 behoorlijke misstanden had geconstateerd.

Voor particulier onderzoekers bij onderzoeksbureaus geldt het Wetboek van Strafvordering niet. Zij hebben wel een eigen gedragscode waar ze zich aan moeten houden. Dit is de Privacy Gedragscode die is opgesteld door de Nederlandse Veiligheidsbranche; deze Gedragscode is door het college Bescherming Persoonsgegevens bindend verklaard voor alle vergunninghoudende onderzoeksbureaus in Nederland.

Dossier stuklopen

Op grond van het Burgerlijk Wetboek heeft u als werkgever de bevoegdheid om onderzoek te doen. Daarbij bent u tijdens een onderzoek wel verplicht u te gedragen als een goed werkgever.

U moet rekening houden met de beginselen van zorgvuldig onderzoek: het motiverings-, het vertrouwens-, het proportionaliteits-, het subsidiariteits- en het gelijkheidsbeginsel. Niet voor niets spreek ik steeds over zorgvuldigheid bij het uitvoeren van een onderzoek.
Onder andere de Privacy Gedragscode heeft een aantal bepalingen in zich, waarbij er inbreuk gemaakt mag worden op die persoonlijke levenssfeer van de te onderzoeken persoon, mits u de juiste zaken afweegt. Het gaat dan om de hiervoor genoemde beginselen.
U bent verplicht de afwegingen vast te leggen in een dossier en de betrokken persoon over deze zaken vooraf in kennis te stellen. Alleen als het onderzoeksbelang zich hiertegen verzet, mag u dit ook achteraf doen.
Het voert te ver om daar hier nu dieper op in te gaan, maar het is een feit dat rechters in procedures steeds meer ‘toetsen’ of is voldaan aan de algemene beginselen van zorgvuldig onderzoek. Hierbij wordt ook gekeken naar het onderzoek van het onderzoeksbureau:
Zijn de juiste afwegingen gemaakt?
Zijn de toegepaste onderzoeksmiddelen in verhouding?
Is betrokkene tijdig in kennis gesteld? et cetera. Kortom: kan het onderzoek de toets der kritiek doorstaan?

Zomaar een onderzoek doen?

Uit het voorgaande blijkt dat u niet zomaar een onderzoek mag uitvoeren of laten uitvoeren. Voordat u iets doet of laat doen, moet u goed nadenken en nagaan:
– Is het vermoeden van fraude voldoende om een onderzoek te starten (zijn er voldoende ‘feiten’ of zijn het alleen maar loze beschuldigingen);
– Past datgene wat u gaat doen in uw verplichting om u te gedragen als een goed werkgever zoals hiervoor genoemd (artikel 7:611).

Eerdere blogs van Piet van Gelder:

Interne incidenten: weet wat je moet doen

Effectieve aanpak van interne incidenten

Gedraag je als een spons

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels