artikel

Zeven vooroordelen over kweekvis

Restaurant

Kweekvis komt steeds vaker op het restaurantbord terecht. De achteruitgang van de natuurlijke visstand maakt kweekvis het op één na beste alternatief. Koks blijven hun vooroordelen. We laten er een zevental passeren.

Zeven vooroordelen over kweekvis

1. ‘Kweekvis zit vol medicijnen’

Viskwekers gebruiken medicamenten om hun vis gezond te houden. Dat klinkt eng en onnatuurlijk. In Noorwegen worden jonge vissen bijvoorbeeld ingeënt om te voorkomen dat ze ziek worden. Dat gebeurt onder strenge controle. Overal hangen camera’s in de bassins en ook worden regelmatig proeven genomen om te zien hoe de vissen eraan toe zijn. Het is vergelijkbaar met het houden van vee. Ook daar houdt de boer toezicht en krijgen de dieren medische zorg als dat nodig is.

Zolang de kwekers open communiceren over wat ze met hun vissen doen, is enigszins te controleren of het veilig gebeurt. Bijvoorbeeld door overheidsinstanties. Of door milieuorganisaties. Vis-kwekers worden daardoor steeds meer gedwongen verantwoording af te leggen. Ook worden onderzoeken gedaan naar de aanwezigheid van pcb’s en antibiotica in kweek- en wilde vis. Dat is een goede zaak. Hoe meer we weten, hoe beter het is.

Voor u als koper van de vis, is het van belang om uw leverancier als informatiebron te gebruiken. Schakel hem in bij twijfel. Blijf verder via de (vak)pers op de hoogte van de laatste ontwikkelingen.

2. ‘Kweekvis is groter’

Wie een gekweekte kabeljauw naast een wilde legt, komt al gauw tot de slotsom dat de kweekvis groter is. ‘Ze hebben vast groeihormonen gekregen’, is één van de vooroordelen. Of dat de reden is, laten we hier buiten beschouwing, omdat daarover niet zomaar een uitspraak is te doen zonder wetenschappelijk onderzoek. Maar wat wel een voor de hand liggende verklaring is, is dat een vis in een kweekvijver dagelijks zijn voer voorgezet krijgt. Hij hoeft er geen inspanning voor te doen. Wilde vissen zijn zelf in de weer om hun voedsel bij elkaar te scharrelen. Dat kost kracht en gaat ten koste van het lichaamsgewicht. Ze zijn daarom grilliger van bouw dan de gekweekte.

Dat laatste zien sommige koks als pluspunt. ,,De kwaliteit van kweekvis is constant en de vissen hebben allemaal dezelfde maat’’, vinden ze. En dat is weer handig bij het verwerken van grote partijen voor bijvoorbeeld buffetten.

3. ‘Kweekvis eet vis’

‘Het zijn kannibalen, die kweekvissen: ze eten voer, waarin afval van vis is verwerkt.’ Het is een veelgehoord verwijt. In de brokjes die de vissen in bassins krijgen, zit vaak eiwit en soja. Maar ook restproducten van wild gevangen vis en schaaldieren. Dat riekt naar ‘kannibalisme’, maar dat is in de natuur gebruikelijk. Zo staan snoeken bekend als kannibalen, omdat ze hun soortgenoten eten. Veel wilde vissen eten vis. Haringen nemen bijvoorbeeld garnalen tot zich.

4. ‘Kweekvis is minder lekker’

Veel koks zijn heel stellig: kweekvis is veel minder smakelijk dan wilde. Of dat echt zo is, is lastig te zeggen. Het is een cliché, maar smaken verschillen. Wat we wel kunnen melden, is dat de smaakverschillen tussen wilde en gekweekte vis steeds kleiner worden. Dat kwam naar voren tijdens een blinde proeverij van onder meer zalm, dorade en heilbot die Misset Restaurant vorig jaar hield.

5. ‘Kweekvissen hebben geen ruimte’

Bassins aan land of op het water met daarin heel veel vis. Veel koks maken zich zorgen over de beperkte bewegingsruimte voor vissen. Wie een bassin ziet waarin het krioelt van de vissen, krijgt snel dat idee. Toch is de diepte vaak niet meteen waar te nemen, dus dat kan schelen. Gelukkig krijgt het welzijn van de dieren steeds meer aandacht. Dus ook kwekers moeten hiermee rekening houden. Het kan altijd nog beter.

6. ‘Visteelt is belastend voor het milieu’

In de beginjaren is het kweken van vis niet zonder problemen gegaan. Berichten over vervuild water haalden de pers. Inmiddels is heel wat werk verzet door de kwekers. Logisch, want ze zijn niet gebaat bij negatieve geluiden in de media. Maar ook onder druk van de maatschappelijke discussies en een steeds leger rakende zee, moeten kwekers hun verantwoordelijkheid nemen en duurzaam te werk gaan. Ze zijn ervan doordrongen, zo lezen we in het Jaarverslag van het Productschap Vis over 2007. Ook in Nederland houden telers rekening met het milieu. Zo is er een refiltratiesysteem, waarbij water wordt hergebruikt. Er zijn bijvoorbeeld concepten, waarbij de teelt van vis wordt gecombineerd met die van groenten. In bassins met opgevangen regenwater in de tomatenkas worden bijvoorbeeld tilapia’s gekweekt. Op de Maasvlakte, waar de Happy Shrimps (garnalen) vandaan komen, telen ze op dezelfde manier ook cressen.

7. ‘Biologisch kweken klinkt tegenstrijdig’

In de lijn van verantwoord vis telen, is een aantal kwekers overgeschakeld op biologisch gekweekte vis. Het klinkt vreemd en tegenstrijdig: biologisch geteelde vis. Hoe kan het kweken van een product, dat in de regel kunstmatig is, natuurlijk zijn? Het is ook moeilijk om een definitie te geven van biologische kweekvis. Wat is er nu biologisch aan? De telers komen met argumenten als de humane wijze van doden, geen gebruik van chemicaliën (bij het schoonmaken van de bassins), meer bewegingsvrijheid, voeding die dierlijk is (visresten) en geen antibiotica, geen soja en geen eiwitten bevat. Dat klinkt allemaal mooi, maar is het geen verkoopargument? Hoe dan ook, biologisch gekweekte vis klinkt net iets positiever dan ‘gewoon’ geteelde. Dus waarschijnlijk heeft het potentie.

Met het aanstippen van deze vooronderstellingen blijkt eens te meer dat het onderwerp kweekvis een lastige materie is. Er is niet eenduidig antwoord of uitleg te geven op veel van deze genoemde punten. Aan het kunstmatig telen van vis blijken nog steeds haken en ogen te zitten.Wat betreft de toekomst is het zaak dat de aquacultuur duurzamer wordt. Zeker nu de zee steeds leger raakt en de behoefte aan vis toeneemt, zal er meer voorhanden moeten komen. Ook al is kweekvis voor veel chefs second best: als ze nu niet hun verantwoording nemen bij het kopen van vis, is in het grootste doemscenario straks helemaal niets meer te kiezen.