artikel

Na 15 jaar bouwput eindelijk gerechtigheid

Restaurant 1268

Vijftien jaar zat Mario Brandt in de bouwput van de Noord/Zuidlijn. Zijn omzetschade schat hij op €4,5 miljoen. Er volgde een hardnekkige juridische strijd met de gemeente Amsterdam. ‘Gemeenten doen er alles aan om de schade naar nul te rekenen’. In tweede instantie kreeg Brandt een substantiële schadevergoeding.

Na 15 jaar bouwput eindelijk gerechtigheid

In zijn juridisch gevecht met de experts van de gemeente, werd Brandt bijgestaan door Thierry Neuféglise, werkzaam als register valuator en Gerechtelijk Deskundige voor Koninklijke Horeca Nederland (KHN Advies). Neuféglise heeft een belangrijke boodschap voor ondernemers die net als Brandt aanspraak willen maken op nadeelcompensatie: ‘De beste kans maak je als je zelf meteen bij het begin een gedetailleerd en feilloos onderbouwd schaderapport indient. Want gemeenten doen er alles aan om de schade naar nul te rekenen en wanneer ze eenmaal zelf een rapport opgesteld hebben, komen ze daar in de regel niet meer op terug. Hoeveel incorrectheden dat ook bevat.’

Verborgen historische parel

nadeelcompensatie restaurant 1e KlasWe zitten aan een tafel in restaurant 1e Klas op het Centraal Station in Amsterdam. De verborgen, historische parel op perron 2b is gevestigd in de oude wachtkamers van weleer, en heeft nog altijd de grandeur van eind 19e eeuw. Rijksbouwmeester Pierre Cuypers ontwierp het in 1881-1889. Aan de overkant van de tafel zitten ondernemer Mario Brandt en adviseur Thierry Neuféglise van Koninklijke Horeca Nederland. Tussen hen ligt een dossier van een halve meter hoog. De stapel paperassen is het resultaat van jarenlang procederen tegen de schadecommissie Noord/Zuidlijn. Onlangs werd die strijd afgesloten met een substantiële schadeuitkering. Brandt kan weer vooruitkijken. ‘Ik zal wel een paar jaar nodig hebben om er weer helemaal bovenop te komen. Je bent vijftien jaar lang in het ondernemen belemmerd.’ Zijn omzetschade over die jaren schat hij op €4,5 miljoen.

Bijkomende schade

Nadeelcompensatie restaurant 1e KlasJaarlijks lijden honderden ondernemers schade door bouwprojecten van de gemeente. Vaak lopen die projecten vertraging op, waardoor ondernemers extra schade lijden. De aanleg van de Noord/Zuidlijn in Amsterdam is een mooi voorbeeld van zo’n project. De metrolijn van 9,7 kilometer loopt van Amsterdam-Noord naar Station Zuid, onder het IJ, het Centraal Station en het centrum door. Volgens de oorspronkelijke plannen uit 1996 zou de Noord/Zuidlijn in 2005 klaar zijn en €0,7 miljard kosten. Door de vele tegenvallers is de opleverdatum nu verschoven naar op zijn vroegst juli 2018 en zijn de kosten gestegen tot ruim €3,1 miljard. Als de Lijn 52 straks eindelijk rijdt, zullen tientallen ondernemers langs het traject het loodje hebben gelegd. Overheden zien dat als nevenschade. Dat wil zeggen onbedoelde schade die wordt aangebracht tijdens werkzaamheden met een ander doel. Met andere woorden: het algemeen belang gaat boven dat van individuele burgers.

Overheid keert liever niet uit

Overheden doen er alles aan om schadeclaims te bagatelliseren. Wat voor een ondernemer zo helder is als glas – je hebt schade geleden – is voor de overheid helemaal niet zo zeker. De schadeloketten van de overheid zullen er bij een schademelding alles aan doen om zo weinig mogelijk uit te keren. Voor Mario Brandt begint de ellende als in 2000 de werkzaamheden voor de Noord-Zuidlijn starten. Brandt is dan net vier jaar eigenaar van het restaurant. In de jaren ervoor heeft hij de omzet weten te verdubbelen met een uitgekiende formule. Met een opmerkelijke formule. ‘Normaal is een concept voor velen een concept voor niemand. Bij ons geldt dat niet omdat we op een station zitten. Ons geheim is de grote kaart.’ Met een piepkleine maar efficiënte keuken, ruime openingstijden en de inzet van veel goed getrainde medewerkers, bedient Brandt een enorme diversiteit gasten. ‘Soms wil iemand een tosti en binnen 15 minuten weer weg. Soms wil iemand een driegangenlunch met een zakenrelatie.’ Het lukt Brandt om de omzet van restaurant 1e Klas omhoog te stuwen, ondanks de verborgen ligging op perron 2.

Frustratie alom

nadeelcompensatie restaurant 1e Klas

Mario Brand (Foto: Diederik van der Laan)

Dan breekt het jaar 2000 aan en begint de overlast. De hoofdingang van CS wordt voor de bouw van de metrolijn verplaatst. De NS besluit om vanaf de zijde waar het restaurant is gevestigd, geen treinen meer te laten vertrekken. Voor Brandt betekent dat tienduizenden reizigers niet meer in- en uitstappen voor het restaurant. ‘Je zag onmiddellijk de omzet met 35 procent dalen.’ In 2005 doet hij een beroep op nadeelcompensatie bij de Schadecommissie van de Ñoord/Zuidlijn. Brandt krijgt een klein beetje vergoeding, maar die staat niet in verhouding tot de werkelijke schade. ‘Natuurlijk was ik ontevreden, maar omdat het toch allemaal niet meer zo lang zou duren, nam ik er genoegen mee.’ De planning is dan nog dat de werkzaamheden aan de metrolijn eind 2006/2007 klaar zijn.

 

Meer vertraging en meer schade

In de jaren erna loopt het bouwproject telkens weer vertraging op. De meeste problemen ontstaan door lekken in damwanden en diepwanden. Daardoor spoelt grondwater in de bouwputten. Het grondwater spoelt grond mee, waardoor straten en huizen verzakken. Ook bij het Centraal Station doen zich verzakkingen voor. Keer op keer moeten de werkzaamheden worden stilgelegd. In 2007 dient Brandt opnieuw een schadeclaim in, nu over de jaren 2005 en 2006. Die claim wordt door de gemeente en de Raad van State afgewezen. Tot grote frustratie van Brandt. ‘Ik heb de beste schade-experts erbij gehaald. Allemaal autoriteiten op hun gebied. Ik heb vier lijvige rapporten over de omvang van de schade ingediend. Van experts zoals Troostwijk en van Jan Vis, de voorzitter van het Landelijk Register Gerechtelijk Deskundigen. Als al deze partijen stellen dat ik schade geleden heb en dat je dan nog steeds bot vangt, dan klopt er iets niet.’

Eigen schadeberekening

nadeelcompensatie restaurant 1e Klas

Mario Brandt (l) en Thierry Neuféglise met het schadedossier.

In 2011 schakelt Brandt Thierry Neuféglise van KHN Bedrijfsadvies in. Ook die is verbaasd over de afwijzing van de gemeente. ‘Vervelend genoeg zaten we toen al wel in een gerechtelijke procedure, dat beperkte de mogelijkheden om invloed uit te oefenen op het proces.’ Neuféglise kiest voor de schadejaren vanaf 2007 voor een andere tactiek: niet de schade laten bepalen door de gemeente en pas verderop in de procedure zelf met een gedetailleerde schadeberekening komen, maar al bij het indienen van de aanvraag met een onderbouwd rapport komen. ‘Daarna kun je makkelijker bezwaar maken op het adviesrapport van de schadecommissie dat later volgt.’

Commissie: ‘geen nadeel’

Volgens de adviseur zit een belangrijke oorzaak van het niet of nauwelijks toekennen van schade ingebakken in de systematiek van de berekening. ‘Om tot een schadebedrag te komen, moet je van de omzetderving de bespaarde kosten aftrekken, zoals minder inkoop en minder personeel. Maar restaurant 1e Klas is in 2003 met handheldcomputers gaan werken, waardoor de loonkosten sterk afnamen. De personeelskosten daalden anderhalf keer zo sterk als de omzet. Dat kan natuurlijk niet zomaar, daar moet een reden voor zijn. En die was er ook. Maar de schadecommissie maakt geen onderscheid tussen kostenbesparingen als gevolg van het dalen van de omzet en kostendalingen door andere oorzaken. En dus komt zo’ n commissie tot de conclusie dat je onder de streep geen nadeel hebt ondervonden, ook al heb je €300.000 minder omzet gedraaid.’

Nadeelcompensatie altijd in nadeel van de ondernemer

De gemeente doet er volgens Neuféglise alles aan de schade naar nul te rekenen. ‘Ze gaan ervan uit dat als je 25 procent minder omzet hebt, je ook 25 procent van de lampen in je restaurant uitdraait. Bizar.’ Regelingen nadeelcompensatie zijn volgens hem eigenlijk altijd in het nadeel opgesteld voor een ondernemer. ‘Dat klinkt onrechtvaardig, maar het is de praktijk.’ Wijst een overheid een verzoek om planschade of nadeelcompensatie af of is de toegekende tegemoetkoming volgens jou te laag, dan kun je als ondernemer hiertegen bezwaar maken. Helpt dat niet, dan kan hij vervolgens beroep bij de rechtbank en hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State instellen. Een weg die ook Brandt bewandelde. Zonder resultaat. In juli 2014 wees ook de Raad van State het verzoek om nadeelcomensatie af.
Neuféglise: ‘Voor rechters is de systematiek van schadeberekenen te ondoorzichtig om te toetsen. Vandaar dat een rechtszaak vaak gedoemd is te mislukken.’

Doorbraak in het dossier

Nadeelcompensatie restaurant 1e KlasNeuféglise overtuigt Brandt dat hij het voor de schade over 2007 tot en met 2013 anders moet aanpakken. ’Mario had er een hard hoofd in. Ik was ervan overtuigd dat we met alle kennis die we  opgedaan hadden ons voordeel konden doen.’ Dat betekende: gedetailleerde berekeningen indienen meteen bij de aanvraag. ‘Tegen Mario zei ik: Als ze zich weer in zoveel bochten wringen om op een schade van nul uit te komen, pakken we ze.’ Dat laatste gebeurde, waarna Neuféglise een gesprek eiste met de directeur van het schadebureau. ‘Ik heb toen al onze grieven en argumenten op tafel gelegd en op basis daarvan zijn we tot een schadeafwikkeling gekomen over de jaren 2007-2013. Die man verdient een pluim. Want hoewel onze case sterk was en we in de rechtszaal zeker gelijk hadden gekregen, had hij zich ook achter de commissie kunnen verschuilen. In plaats daarvan heeft hij voor de doorbraak gezorgd.’

Stil houden

Saillant detail: Neuféglise en Brandt mochten het niet meer over de jaren voor 2007 hebben. ‘Ook al stond nu vast dat beslissingen over de jaren 2001 tot en met 2006 incorrect waren. Tot op de dag van vandaag vertikt de gemeente het om Mario hierin tegemoet te komen.’ Brandt zelf: ‘Als ik de uitspraken volg, had ik tussen 2000 en 2004 een beetje schade, tussen 2005 en 2006 geen schade en vanaf 2007 veel schade. Dan kun je toch twijfels zetten bij de rechtsgang.’
Met de Noord/Zuidlijn blijft het doormodderen. Deze zomer dreigden nieuwe problemen. Dit keer ging het om het nieuwe treinbeveiligingssysteem dat op de metrolijn wordt ingevoerd. De producent van het systeem, Alstom, maakte bekend dat het niet gaat lukken om de software voor het hele metronet op tijd te leveren. Het is de vraag of de geplande opleverdatum voor de nieuwe metro-
verbinding op 22 juli 2018 wordt gehaald. 

Hoe krijg je nadeelcompensatie?

Nadeelcompensatie is een vergoeding bij overheidsoptreden. De overheid heeft een besluit genomen om het algemeen belang te dienen, maar daardoor lijd jij als individuele ondernemer schade. Denk aan het afsluiten van een weg of de aanleg van de Noord/Zuidlijn in
Amsterdam. Om voor nadeelcompensatie in aanmerking te komen, moet je aan drie eisen voldoen:

  1.  Je mag de schade niet hebben kunnen zien aankomen, de zogenaamde voorzienbaarheid.
  2.  De schade moet hoger zijn dan een percentage van de jaaromzet. Het percentage varieert per gemeente en situatie. Komt de schade niet boven deze drempelwaarde, dan wordt de aanvraag niet in behandeling genomen.
  3. De schade wordt niet op een andere manier vergoed, bijvoorbeeld door
    een verzekering.

Voldoe je aan de voorwaarden, dan begint het gevecht over de omvang van de schade. De overheid keert zo min mogelijk uit. Men vindt bijvoorbeeld ongeacht contractuele verplichtingen dat je bij een lagere omzet ook moet besparen op de personeelskosten en overige kosten. Op het uiteindelijke schadebedrag wordt nog een percentage ‘normaal maatschappelijk risico’ in mindering gebracht. Zorg dus dat je meteen al bij het indienen van de schade een gedetailleerd schaderapport hebt van een expert, waarin je aantoont dat de schade het gevolg is van de overheidsmaatregel. Dit kan door een vergelijking te maken met meerdere voorafgaande jaren.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels