artikel

Craft beer-discussie: ‘Speciaalbier? Elk bier is speciaal’

Café 1808

De opkomst van speciaalbier, craft beer, begonnen in de jaren tachtig van de vorige eeuw, is een heuse revolutie, betoogt Steve Hindy. De mede-oprichter van de Brooklyn Brewery was afgelopen maand in Nederland en samen met collega-craft beer-brouwers nam hij deel aan een paneldiscussie over de revolutie en wat deze betekent voor Nederland.

Craft beer-discussie: ‘Speciaalbier? Elk bier is speciaal’
Jopenbrouwer en Craft-voorzitter Michel Ordeman, met Lydian-Zoetman-Ordeman.

Een bont gezelschap kwam donderdagmiddag 16 februari samen in de Jopen Brouwerij in Haarlem. Liefhebbers, kenners, schrijvers, journalisten, medewerkers en brouwers, met één algemene deler: bier. Allen waren ze afgekomen op de paneldiscussie, georganiseerd door bierimporteur Bier&Co: The Craft Beer Revolution. In Holland stond er nog tussen haakjes achter. De titel van de middag, zonder de haakjes dus, verwees indirect naar het boek van één van de aanwezige panelleden, en eigenlijk ook soort van eregast: Steve Hindy, mede-oprichter van één van de grootste craft beer-brouwerijen van de Verenigde Staten, de Brooklyn Brewery in New York. Naast Hindy bestond het panel uit Menno Olivier van Brouwerij De Molen, Kick van Hout van Brouwerij Oersoep, Michel Ordeman van de Jopen Brouwerij en dus gastheer, Rick Nelson van Oedipus Brewery en tot slot Willem van Waesberghe van Heineken. En ja, die laatstgenoemde is wellicht een vreemde eend in de bijt. Dat erkent hij zelf ook wel een beetje na afloop voor de camera van Bierista.nl. 90 procent van de Heinekenbieren is immers pils. De houding van kleinere brouwerijen ten opzichte van de multinational is soms (om het maar eens met een understatement te brengen) argwanend. Of hij zich in het hol van de leeuw bevindt, vraagt Bierista.nl na afloop. ‘Wel een heel gezellig hol in ieder geval’, zegt Van Waesberghe met een knipoog. ‘En je bent met brouwers onder elkaar en dan is er veel respect over en weer.’

Geboorte van De Revolutie

Daar heeft Van Waesberghe een punt. De Heineken-brouwer zat er wellicht als een
beetje vreemde eend tussen, maar nooit ongemakkelijk. Hooguit in het begin van de middag als discussieleider Rick Kempen van Bier&Co de vraag erin gooit wat nou precies craft beer is en wanneer je nou precies een craft beer-brouwer bent. Dan wordt de toon van Jopens Michel Ordeman wat fel als Van Waesberghe

Steve Hindy Brooklyn Brewery Craftbeer

Steve Hindy, mede-oprichter van de Brooklyn Brewery.

betoogt dat Heineken, als je grootte niet meetelt, ook best craft-brouwerachtig kan zijn. Daarover later meer. Eerst de Craft Beer Revolution, zoals hij in de Verenigde Staten begon. Steve Hindy, die in de jaren tachtig van de vorige eeuw de Brooklyn Brewery begon met compagnon Tom Potter: ‘In het begin van de jaren tachtig kwamen Amerikanen, eerste generatie craft-brouwers, na omzwervingen door Europa waar ze veel van de bieren geproefd hadden, terug naar huis en begonnen te huilen. Waarom hebben wij niet van dat smaakvolle bier, vroegen ze zich af.’

‘Voor de eerste generatie craftbeer-brouwers was het brouwen een tweede carrière. Tegenwoordig kiezen afgestudeerden heel bewust voor het brouwersvak’

Het is het startschot van een tegenbeweging die in de huiskamers van dan nog hobbybrouwers begint. Hindy: ‘De eerste generatie brouwers brouwde bier het naast hun ‘echte’ werk. Wie succesvol was, ging het fulltime doen, maar voor iedereen was het een tweede carrière. Tegenwoordig is dat anders; afgestudeerden kiezen heel bewust voor een carrière als brouwer.’ De eerste craft beer-brouwers denken hun niche gevonden te hebben. ‘Wij dachten dat we het moesten opnemen tegen de geïmporteerde bieren die op de Amerikaanse markt verkrijgbaar waren, zo’n 2 procent van het geheel.’ De populariteit daarvan heeft de afgelopen jaren echter een enorme vlucht genomen. ‘Tegenwoordig is dat zo’n 15 procent van de markt. En craft beer, dat toentertijd nog 0 procent had, heeft tegenwoordig ook zo’n 15 à 16 procent.’ Het legitimeert volgens Hindy de term revolutie. ‘Alles bij elkaar opgeteld praten we over zo’n 30 procent van de markt sinds we begonnen, en het aandeel neemt nog steeds toe.’

Lees ook: Craftbeer-revolutie: ‘Weg met dat doodsaaie bier’

Wat is craft beer?

Eén van de interesantste vragen die middag was: wat is nou de definitie van een craf beer-brouwerij. Hindy vertelt dat de Brewers Association in de VS er redelijk duidelijke maatstaven op nahoudt: ‘Als brouwerij ben je klein. Dat houdt in: je produceert jaarlijks minder dan 6 miljoen barrels (1 barrel = 117,3 liter, red.). 6 miljoen lijkt misschien niet weinig, maar AB Inbev produceert er bijvoorbeeld 100

Willem van Waesberghe Heineken Craftbeer

Willem van Waesberghe: ‘Heineken is de droom van iedere craft beer-brouwer’

miljoen. Daarnaast ben je onafhankelijk, wat inhoudt dat maximaal 25 procent van de brouwerij in handen is van een niet-craft beer-brouwerij. Tot slot, en dat vind ik een beetje tegenstrijdig, dus die hanteer ik niet altijd: je moet traditioneel en innovatief zijn.’ Hindy voegt daaraan toe dat ze geen definitie voor craft beer hebben opgesteld. ‘Voor mij is dat bier met smaak, simpel gezegd. En dat kunnen Heineken en AB Inbev ook maken.’ Willem van Waesberghe vindt op zijn beurt dat Heineken ook behoorlijk aan de definitie van een craft beer-brouwerij voldoet. ‘Op grootte na dan. Wij zijn nog steeds een familiebedrijf en we zeggen wel eens dat Heineken de droom van iedere craft beer-brouwer is. Klein gestart, met zo’n 2000 hectoliter, en binnen de familie uitgebouwd naar een brouwerij die zo’n 213 miljoen hectoliter brouwt.’

‘Craft is ambacht en dat zit in elke brouwer allemaal’

Menno Olivier van Brouwerij De Molen zegt niet in de term speciaalbier te geloven. ‘Craft, ambacht, dat zit in ons allemaal, in iedere brouwer.’ Kick van Hout, van Oersoep beaamt dat. ‘Maar craft beer gaat verder dan het bier alleen. Het is een beweging, het draait om het gevoel, de drinkers, de brouwers én het bier. Het gaat om ondernemerschap en kleine brouwerijen. Maar iedereen houdt er z’n eigen definitie op na natuurlijk.’ En wie kan ‘craft’ beter omschrijven dan Michel

Michel Ordeman, hier met vrouw compagnon Lydian-Zoetman-Ordeman van Jopen.

Ordeman. De Jopenbrouwer is voorzitter van CRAFT, voorheen het Klein Brouwerij Collectief. Op de site staat al te lezen wat de verening onder craft beer-
brouwers verstaat: Onafhankelijk: maximaal 25 procent van de aandelen in handen van een niet-CRAFT-brouwer. Authentiek: brouwt (hoofd)bier op onverdunde basis en gebruikt geen mais, rijst of andere ingrediënten om kosten te reduceren (geen high gravity). Eerlijk: is open over ingrediënten, afkomst en productielocatie. Tot slot, mag het aantal volume hectoliters niet meer zijn dan één miljoen. Ordeman wil nog wel even wat kwijt over het begrip klein, daarin schuilt volgens hem de kracht. ‘De brouwerijen zijn klein, maar de beweging is groot. Daarom zijn we van de naam Klein Brouwerij Collectief afgestapt. Ook aangezien al onze leden craft beer-brouwers zijn.’ Wat zijn definitie van craft is?

‘Als je belangrijkste product saai pils is, dan ben je geen craft beer-brouwer’

Ordeman geeft duidelijk aan wat in zijn ogen in ieder geval géén craft-brouwer is, waarmee hij verwijst naar de grote brouwerijen. ‘Als je belangrijkste product een saai pils is, dan ben je geen craft beer-brouwer. En ten tweede: als je brouwerij afhankelijk is van verkoop van bier via contracten en dat afdwingt door eigenaren dat verplicht te verkopen, ben je in mijn ogen een bankier. Craft beer-brouwers verkopen bier, geen contracten.’ Rick Nelson, één van de oprichters van Brouwerij Oedipus voegt ‘lokaliteit’ nog toe aan het begrip craft beer-brouwerij: ‘Je drinkers, je fans, je gasten, die moet je een lokaal gevoel geven en tegelijkertijd kun je iets

Menno-Olivier De molen craft beer

Menno Olivier van Brouwerij De Molen.
(c) Bram-van-Risp

terugdoen voor de gemeenschap. Craft beer-brouwerijen focussen zich op de nabije omgeving, de multinationals op de wereld.’ Dat laatste argument geldt volgens Menno Olivier minder voor zijn Brouwerij De Molen, die hij al in 2004 oprichtte. ‘Wij verkopen vooral bier in het buitenland, maar dat komt omdat wij in Bodegraven zitten, in de Biblebelt. Erg moeilijk om regionaal voet aan de grond te krijgen.’ In Nederland is craft beer alweer een flinke tijd bezig aan een opmars, en één van de brouwerijen die flink beïnvloed is door de Amerikaanse craft beer-revolutie is Oedipus in Amsterdam. Rick Nelson: ‘Voor ons waren de Amerikaanse bieren een reden om te starten. Die enorme diversiteit aan stijlen en smaken, voor ons echt een ontdekking. In Nederland kenden we Belgische en Duitse bieren en dat werd hier gekopieerd. Maar nieuwe invloeden, zoals uit de VS en later onder meer Scandinavië, overtuigden ons en heeft ons als brouwers zeker beïnvloed.’ Menno Olivier van De Molen werd vooral beïnvloed door bier dat hij niet lekker vond. ‘Het is voor mij begonnen als hobby, maar vooral ook om bier te brouwen dat ikzelf lekker vind, dus ik brouwde eigenlijk meer voor mezelf.’

Opmars van craft-lagers

Een ander interessant punt dat aangesneden werd, is lager. Door Jopens Michel Ordeman nog weggezet als ‘saai’. Kick van Hout van Oersoep brouwt diverse bieren, maar van de deelnemers aan de paneldiscussie is zijn brouwerij, samen met de Brooklyn Brewery, de enige die daadwerkelijk ook een lager, pils, brouwt.

Rick Nelson Oedipus craft beer

Rick Nelson van brouwerij Oedipus.

‘Dat weinig kleine brouwerijen pils brouwen, is omdat het in kleine hoeveelheden best moeilijk is om te brouwen. Daardoor wordt het ook een duur bier. Maar ook gewoon omdat veel kleine brouwers vinden dat het saai bier is. Maar als je een Duits kellerbier drinkt, ontdek je dat het heel interessant bier kan zijn.’
Menno Olivier vult daar op aan: ‘Ik denk dat craft-pils, het volgende grote ding gaat worden bij craft beer-brouwerijen. Wij kunnen het simpelweg niet volhouden om met zulke grote volumes hop te werken en als je goed kunt uitleggen dat er ambacht, vakmanschap, tijd en aandacht in craft-pils zit, dan zijn mensen heus wel bereid er meer voor te betalen.’

‘Het is allang niet alleen meer IPA, godzijdank!’

De Brooklyn Brewery van Steve Hindy is groot geworden met lager. ‘In Brooklyn waren er begin vorige eeuw al een kleine vijftig brouwerijen, vooral Duitse. Dus

Kick van Hout Oersoep Craft beer

Kick van Hout van Oersoep.
(c) Koen Tornij Fotografie

toen wij bier gingen brouwen, wilden we dat doen in de stijl van die brouwers. Onze lager is donker, zoals Heineken dat waarschijnlijk ook in haar beginperiode was, en bevat veel hop. Veel craft beer-brouwers in de VS zijn de laatste jaren met lagers begonnen. Het is lang niet meer alleen IPA’s dat ze produceren. Goddank niet!’

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels