artikel

Efteling wil na miljoeneninvestering het hele jaar open

Horeca

Miljoenen stopt attractiepark de Efteling de komende drie jaar in de bouw van onder meer restaurants, theaters en 3500 bedden voor meerdaags verblijf. Dat alles gebeurt op z’n Eftelings: uitgangspunt blijft de sprookjesuitstraling. Van snel en wild à la Six Flags zijn ze in Kaatsheuvel niet gediend. ‘We hoeven de automatenjongens maar te bellen en binnen een dag staat het hier vol gillende apparaten. Gratis. Nou, laat maar zitten.

Je zou het niet verwachten, maar ook in iets onschuldigs als een sprookjespark geldt verscherpte waakzaamheid na de terreur in Amerika. ‘Onze beveiligingsmensen zijn vaker dan gebruikelijk te vinden bij Fata Morgana. Je praat hier toch over een object met een hoog duizend-en-een-nachtgehalte. Stel dat iemand het in z’n hoofd haalt om anti-islamitische leuzen op de muur te kalken. We willen dat liever maar voor zijn.’ Hoofd communicatie Henk Groenen van de Efteling maakt na een snelle lunch in het bedrijfsrestaurant een rondje door het park. Hier en daar begint al blad te vallen. Nog een paar weken en de Efteling gaat op slot voor groot onderhoud en de voorbereidingen voor de derde wintereditie.

Het zomerseizoen 2001 was niet bepaald een knaller voor de attractieparken in Nederland. Ook de Efteling heeft in de nasleep van de aanslagen en de mkz-crisis klappen moeten incasseren. Minder bezoekers dan begroot, maar meer dan in 2000. Minder inkomsten ook, al zal het in de boeken allemaal niet zo dramatisch uitpakken. Voor dit jaar was een omzet van 170 miljoen gulden begroot, de accountants gaan nu uit van 165 miljoen. Efteling-directeur Ronald van der Zijl ligt er niet wakker van. Het zijn ontwikkelingen van geheel andere aard die de toekomst van zijn park onder druk zetten.

De vergrijzing van Nederland bijvoorbeeld. En het grote funshoppen. De moordende concurrentie van pretparken als Six Flags, de buitenlandse vakantie en niet te vergeten het internet knabbelt aan de populariteit van het attractiepark in Kaatsheuvel. De 50-jarige Efteling mag met 2,9 miljoen bezoekers (vorig jaar) weliswaar tot de meest populaire dagattracties van het land behoren, van groei van het aantal gasten is de laatste jaren geen sprake. En dat baart zorgen. Van der Zijl: ‘De Efteling is nog steeds een bijzonder uitje, maar we moeten opboksen tegen heel veel andere uitjes. Vergeet niet dat in Nederland jaarlijks 180.000 grote en kleine evenementen plaatsvinden, van wijkbraderie tot Sail Amsterdam. De consument heeft veel meer keuze dan vroeger, en dat merken wij.’

File
Bij die keuze speelt bereikbaarheid een steeds grotere factor. De tijd dat Duitsers en masse voor een dagje naar Kaatsheuvel kwamen is al lang voorbij. Tien jaar geleden kwam grofweg tachtig procent van de parkbezoekers uit een straal van 150 kilometer om Kaatsheuvel. Nu woont diezelfde tachtig procent binnen een straal van 75 kilometer van het park, zo blijkt uit recent onderzoek. En wat die Duitsers betreft: ‘Iemand uit Keulen heeft gewoon geen zin in zo’n lange reis. Bij Eindhoven staat-ie gegarandeerd in de file, het is de moeite niet. Dan maar een verzetje dichter bij huis’, zegt van der Zijl.

Het antwoord op die ontwikkeling lag tot nu toe in steeds weer nieuwe attracties, maar het ‘nieuwe’ heeft een steeds kortere levensduur. Op een nog snellere achtbaan kon een park twintig jaar geleden een flink aantal seizoenen teren. Dat is allang niet meer zo. Elk attractiepark heeft wel een achtbaan of een variant erop. Ook de Efteling investeerde in het verleden fors in spanning en spektakel, maar stapte af van nog sneller en nog harder. De Efteling moet het hebben van z’n onderscheidend vermogen: sprookjes, waarbij kernbegrippen als kwaliteit, creativiteit en uniciteit het uitgangspunt vormen.

Die aanpak resulteerde onder meer in avondopenstelling in de zomer. Zeven avonden in juli en augustus is het park tot laat in de avond open, hetgeen goed is voor gemiddeld 40.000 bezoekers per avond. De lancering van de Winter Efteling, twee jaar geleden, is al even succesvol. Van der Zijl: ‘We zagen Nederland tegen kerst massaal met de bus naar de Weihnachtsmarkt in Düsseldorf gaan en dachten: dat kunnen wij ook. De concurrentie verklaarde ons voor gek. Wie haalt het nou in z’n hoofd om midden in de winter open te gaan, dat kan toch nooit rendabel zijn.’

De directie zelf dacht aanvankelijk ook dat er geld bij moest, maar in het eerste jaar bleek na aftrek van 4,5 miljoen aan kosten een bescheiden bedrag over te blijven. Vorige winter was opnieuw succesvol, en de komende wintermaanden december en januari gaan de poorten opnieuw open. Het Liseberg-park in het Zweedse Göteborg en het Zuid-Duitse Europa-park zien inmiddels ook in hoe lucratief winteropening kan zijn en volgen het voorbeeld van de Efteling.

Meerdaags verblijf
Het succes van de wintereditie heeft de leiding in Kaatsheuvel aan het denken gezet: Waarom niet het hele jaar door openblijven? Van der Zijl: ‘Uiteindelijk willen we naar een jaarrond-openstelling. Voorwaarde is wel dat het aanbod van het park diverser en totaler wordt, al is het maar omdat sommige openluchtattracties zoals waterbanen in de winter niet te gebruiken zijn.’De Efteling moet nadrukkelijk een park worden voor meerdaags verblijf. Een park van onthaasting. Van der Zijl: ‘Nu komen de meeste mensen een dagje, en daar zitten ze doorgaans uren voor in de auto. Wij zeggen: kom naar ons park, blijf een paar nachten en geniet op je gemak.’

In totaal 300 miljoen gulden stopt de Efteling de komende drie jaar in een compleet uitgaanscentrum met restaurants en theaters, dat nadrukkelijk ook mikt op de gast uit de directe omgeving. Aan de zuidkant van het park verrijst Droomrijk: bungalowachtige accommodaties met een totaal van 3500 bedden. Er zijn plannen voor nog een extra hotel naast het al bestaande Efteling Golden Tulip hotel (120 kamers). De bouw van het uitgaanscentrum Uitrijk is inmiddels in volle gang. Op verschillende plaatsen is het park veranderd in een bouwput, overigens zonder dat bezoekers er veel van merken.

De horeca vormt een belangrijke schakel in de nieuwe aanpak. Van huis meegebrachte boterhammen en koffie uit de thermosfles doen het nog steeds erg goed bij de bezoekers; de Efteling laat op dit vlak toch veel geld liggen, zoveel is na onderzoek wel duidelijk. Van de bijna drie miljoen bezoekers die het park jaarlijks bezoeken wipt dertig procent op de terugweg naar huis nog even langs bij McDonald’s, een snackbar of de Chinees. ‘We houden die eters liever binnen de muren van het park.’ Haal McDonald’s naar de Efteling en klaar? ‘Nee, McDonald’s past niet bij onze uitstraling, die komen er niet in. Veel te Amerikaans, en dat is nou net wat we níet willen zijn. Ik kan me voorstellen dat een formule als Gauchos wel goed bij ons in te passen is.’

Leren van disney
Niet te Amerikaans, niet te gelikt, niet te snel. Efteling-baas Van der Zijl heeft de Amerikanen onderuit zien gaan. Op de lange duur werkt het vasthouden aan hun Amerikaanse benadering in Europa niet, denkt hij. ‘Disneyland Parijs was aanvankelijk voor Barcelona bedoeld, vanwege het milde klimaat. De Amerikanen zwichtten voor de verlokkingen van de Franse overheid en kozen voor Parijs, maar dat is geen Florida of Californië. Te koud dus voor allerlei buitenspektakel.’ Anderzijds kan De Efteling van Disney leren. ‘Zij richtten zich vanaf het begin op het meerdaags verblijf; het horeca-aanbod was daarmee meteen compleet. Wij moeten het stukje bij beetje opbouwen, en natuurlijk kijken we hoe ze het in Parijs doen. Het goede jatten we, zo gaat dat.

Met de komst van Six Flags naar Nederland is er een concurrent bijgekomen, maar voor hun aanpak is de Efteling niet bang. ‘Ze bieden een ander product voor een specifieke, jonge doelgroep en het is maar de vraag hoe lang dat standhoudt. Nogmaals: je kunt een Amerikaanse aanpak niet zonder meer overhevelen naar Nederland of andere Europese landen. Je kunt wel een stuk grond kopen, asfalt en gebouwen erop en tot slot een paar bloembakken om de zaak op te fleuren, maar dat is niet genoeg. En waar ligt de grens als het steeds maar sneller en harder moet? In Amerika zijn ze te ver doorgeslagen. In sommige rollercoasters daar komen zoveel G-krachten los op een mens, dat het eigenlijk niet langer verantwoord is.’

Dorp
Zover zal het in de Efteling nooit komen. Geen supersnelle dingen, en al helemaal geen schiet- en andere geweldsspelletjes. Al kost het soms moeite om dat alles buiten de deur te houden. ‘De automatenjongens staan in de rij. We hoeven ze maar te bellen en de volgende dag staat het hier vol gillende apparaten. Gratis. Nou, laat maar zitten. We beginnen er niet aan. In de ziel is het park vooral Hollandse gezelligheid in een sprookjesachtige sfeer. Een beetje dorps, maar we zíjn ook een dorp. Met een eigen bewakingsdienst, een eigen vuilnisdienst. Wist u trouwens dat we ook eigen brandweer hebben?’