artikel

De Radstake: bier, boerenbont en brommers kieken

Horeca

Uitgaanscentrum De Radstake is hoogstwaarschijnlijk de oudste horecazaak van Nederland. In Heelweg vieren ze volgend jaar het 800-jarig bestaan. Het familiebedrijf wordt nu gerund door de vijfde generatie Venderbosch. De Radstake draait op bier, boerenbont en brommers kieken. Een typisch en traditioneel Achterhoeks verzetje.

De Radstake: bier, boerenbont en brommers kieken

Om aan te geven hoe bekend De Radstake in de wijde regio is. ‘Mijn vader wordt de burgemeester van de Achterhoek genoemd’, aldus Robert Venderbosch (34). De vijfde generatie van de familie die het van herberg tot uitgaanscentrum uitgegroeide bedrijf runt. Samen met zus Henriëtte en broer André overigens. Hoewel die zich meer bezig houden met het bijbehorende grote paardenbedrijf c.q. hengsten. En voor de goede orde, tussen de stappende jeugd op zaterdagavond is nog altijd de kritische pa Venderbosch te ontwaren.

Hij was het die dé aanzet gaf tot stappaleis van de Achterhoek door begin zestiger jaren vorige eeuw feesten op zaterdag en zondag te geven. ‘Eerst één keer per maand. Vrienden en bekenden zetten dan hun fietsen en auto’s bij ons neer zodat het al goed druk leek’, lacht Robert Venderbosch. ‘Eind jaren 60 werden de feesten iedere week gehouden en in de jaren tachtig trok hij telkens al 1100 man. Daar was je toen al een grote jongen mee.’

De eerste aanwijzing voor De Radstake als gelegenheid voor een natje en een droogje werd acht (!) eeuwen geleden ontdekt. In een geschrift werd er gerept van een herberg of een pleisterplaats. De naam Radstake heeft waarschijnlijk te maken met de functie van richtplaats, criminelen werden liggend op een rad gemarteld. In de herberg werden de rad en de staak bewaard.

De herbergfunctie is er nog steeds. In een setting van oud bruin, opgezette beesten aan de muur en lampenkapjes van varkensblaas, eten Achterhoekers en dagjesmensen dagelijks ván en drinken úit boerenbont servies. ‘Qua sfeer willen we ook herberg blijven.’

Kreidlers
Sfeer is wat het totale complex, een uit de kluiten gewassen boerderij, biedt. Niet een rete-strakke inrichting, maar veel bruin (bakstenen en hout) opgeleukt met veel attributen die het platteland zo eigen maakt(e), van houtzaag tot ploegwerktuig. Het mag dan oubollig lijken, het zorgt voor een ongekend ons kent ons gevoel. Dat komt ook tot uitdrukking als stappers zelf (gratis!) koffie gaan halen in de aanpalende keuken en diep in de nacht een uitsmijter of karbonade eten op de trappen, waar de eigenaar even later de weg naar zijn bed vervolgt.

‘Ze kunnen zo naar m ’n slaapkamer, maar ik heb er nog nooit iemand uit hoeven halen’, lacht Venderbosch. ‘De jeugd wordt regelmatig erg zwart gemaakt, maar bij ons bewijzen ze wel anders. Er is één duidelijke regel, gedraag je zoals thuis.’

De plaatselijke jeugd mag erg graag ‘brommers kieken’. Een traditioneel Achterhoeks verzetje. Jongens vragen meisjes laat op de avond om hun brommers te komen bewonderen. Vroeger Kreidlers of Zündapps, tegenwoordig Citta en Aprilia. Aan de eigenlijke bedoeling van de uitnodiging, rollebollen in het hooi van de stallen, is in de loop der decennia niets veranderd. Boerenbont en brommers kieken gehad, dan het bier. In De Radstake zorgt het gerstenat van huisbrouwer Grolsch voor maar liefst zeventig procent van de omzet. Venderbosch is trots op zijn twaalf 1000-litertanks. De biertjes worden in maar liefst vijf zalen afgehaald, meestal de zeer geliefde speciale draagbakken.

De Deale, Koetshuis, Jachthut en Graanschuur hebben ieder een eigen (muziek)stijl terwijl de zaalnamen verwijzen naar het boerenleven. En dan is er ook nog de grote Napoleonzaal, want Lodewijk Napoleon, destijds koning van Holland en waarnemer én broer van, knapte een uiltje in De Radstake.

Een andere grote ruimte, de Hessenbar (vernoemd naar de vroegere Duitse handelaren), is momenteel op de schop. De zaal wordt eind september gemoderniseerd en uitgebreid opgeleverd. In brouwerijstijl, want in het pand is ook een (voormalige) brouwerij.

Bruiloften
De Hessenbar zou precies op tijd af zijn voor de Oktoberfeesten. Een evenement dat ontleend is aan het gelijknamige jaarlijkse zuipfestijn in Beieren. ‘Dat moeten wij ook kunnen’, dachten Venderbosch en zijn Grolsch-vertegenwoordiger toen ze in München een literpul bier van een wulpse dirndl kregen. Gevolg: een tent met 5000 zitplaatsen waarin twee dagen blaosmuziek en, natuurlijk, bier wordt geboden.

Het jaarlijkse evenement Hengstenbal (niet alleen verwijzing naar de paardenbusiness) lijkt in grootte ook al op het Achterhoekse Oktoberfeest. En ondanks al dat bier is er vrijwel nooit knok. Of misschien wel juist dankzij, want echte drugsproblemen kent men in Heelweg niet. ‘Een hasjhond ontdekte ooit één blokje hasj.’

Velen kennen De Radstake ook van de bruiloften en partijen. Venderbosch: ‘We kunnen vijf feesten tegelijk houden, voor een totaal aantal van 2200 feestvierders. Niemand heeft last van elkaar, omdat de zalen allen gescheiden zijn en er aparte ingangen en zelfs toiletgroepen zijn. We zijn echter geen trouwfabriek. Op ieder feest zijn we zelf aanwezig als duidelijk aanspreekpunt.’

De omzetverhouding feesten (donderdag en vrijdag) en ‘disco’ (zaterdag) is ongeveer 40-60. ‘2002 Was een topjaar. Nu boeken gasten veel later een feest. Zal met de maatschappelijke zorgen te maken hebben.’ In de uitgaansexploitatie heeft Venderbosch ook wel wat gemerkt van de recessie. ‘Qua uitgaven zijn de mensen wat kritischer. De algehele gedachte van de dure horeca werkt door.

Daarin hebben de mensen soms ook wel gelijk. Wij hebben veel extra kosten gehad voor bijvoorbeeld beveiliging, maar dat hebben we niet in de prijs berekend. Want gasten zeggen niet ‘goh, wat ziet het er hier veilig uit, ik bestel een extra biertje’. We zien de kosten als eenmalige uitgave, waar we een buffer voor hebben opgebouwd.’

Stoplicht
Venderbosch zegt de pech te hebben dat zijn gemeente, Wisch, streng is. Het kost De Radstake meer geld dan hem lief is. ‘De gemeente hanteert voor alles de hoogste norm. Ze zijn een beetje doorgeschoten. Een voorbeeld, de veiligheidsinstallatie voor brand en ontruiming zou 40 minuten hoeven te draaien, maar de gemeente eist het maximale, 60 minuten. Is nu voor elkaar, maar als ik binnen 40 minuten de mensen niet eruit heb, dan zou er iets toch niet kloppen?!’ Bovendien wordt nog gewezen op de voor 4500 man bedoelde nooduitgangen, ook overdone. ‘Toch is de samenwerking met politie en gemeente goed.’

Blijkbaar zo goed dat een eind werd gemaakt aan de onveilige verkeerssituatie bij het pand die vijftien jaar geleden een slachtoffer eiste. De familie betaalde tweederde mee aan extra wegdek en verkeerslichten, kosten destijds: drie ton.Behalve De Radstake (uitgaanscentrum, paardenbedrijf en ook slijterij) runt Venderbosch ook het verderop in de Achterhoek gelegen uitgaanscentrum City/Lido. ‘Dat heb ik samen met zwager Erwin de Roo tien jaar geleden overgenomen, vooral ook omdat de prijs interessant was.

We hebben daarmee gigantisch goed geboerd, want binnen zes jaar terugverdiend. Na vijf jaar was ik meer in De Radstake, Erwin staat daar meer.’ De wisselende sluitingstijden in beide plaatsen zijn hem wel een doorn in het oog. De overheid moet die vrij geven. De concurrentie van de talloze megadisco’s in de Achterhoek zelf en net over de grens in Duitsland (uitgaan tot de ochtendbeschuit) is moordend.

Maar recessie, gemeente en concurrentie of niet, de Venderboschjes zijn van plan hun plek in de Misset Horeca Top100 vast te houden en bovendien: ‘De Radstake blijft hier voor eeuwig en ik voor eeuwig discotheekhouder.’