artikel

Game over voor de flipperkast?

Horeca

Waar is de flipperkast gebleven? Jarenlang was pinball populair in menig café. Paar vrienden. Potje bier erbij. En spelen maar! Wie vandaag de dag de flippers wil bedienen moet zijn best doen om een kast te vinden. Storingsgevoeligheid, een lage opbrengst en ruimtegebrek hebben de flipperkast uit menig café verdreven ten faveure van de fruitautomaat, Photo Play of Silverball. De liefhebbers treuren, al hopen ze dat de flipperkast aan de vooravond staat van een ‘come back’.

Game over voor de flipperkast?

De flipperkast is een zeldzame verschijning geworden in de Nederlandse horeca. Tot pakweg tien jaar geleden kon op veel locaties pinball worden gespeeld, maar tegenwoordig is de flipperkast uit vrijwel ieder café verdwenen. Niet dat flipperen aan populariteit heeft ingeboet. Als attribuut in de huiskamer zijn de kasten populairder dan ooit. ‘Het jukeboxeffect’, verklaart Fun 4 You-directeur André Jansen de tendens. ‘Een paar jaar geleden was het onder yuppen erg populair om een jukebox in de huiskamer te hebben. Nu is dat de flipperkast. Ik denk dat mensen het liefst flipperen in het café, maar daar kan het vrijwel niet meer.’

Jansen heeft wel een verklaring voor die tendens. ‘Voor veel bedrijven is het onderhoud en de exploitatie van de kasten te duur. In een paar jaar tijd is de prijs van een kast bijna vervijfvoudigd. Twee van de drie grootste fabrikanten van flipperkasten, Bally en Williams, zijn gestopt. Stern is de enige fabriek in de wereld die nog flipperkasten maakt. De productie is beperkt. De kasten worden daarom maar mondjesmaat ingevoerd. Dan praat je over een tiental per jaar.’

De gedaalde populariteit van de flipperkast in de horeca lijkt vooral een geldkwestie. Met nog maar één actieve fabrikant is de prijs van een nieuwe kast gestegen tot rond de €4500,-. Het maakt de aanschaf door een horecaondernemer of verhuurbedrijf er niet aantrekkelijker op. Met een inworp van 50 cent per keer is terugverdienen een kwestie van lange adem. Bovendien moet de ondernemer die zijn gasten wil laten flipperen over een vergunning beschikken. De overheid rekent het hooghouden van de metalen ballen tot een kansspel.

‘Onterecht. Een fruitautomaat heeft een verslavende werking. Maar bij flipperen koop je een spelletje. Je weet van tevoren dat je je geld kwijt bent’, zegt André Jansen. Toch lijkt hier een belangrijk obstakel te liggen voor de flipperkast. Als voor zowel flipperkast, fruitautomaat als Photo Play dezelfde vergunning nodig is, dan kiest een ondernemer sneller voor het apparaat waaraan het meest wordt verdiend. En dat is niet de flipperkast.

Flipperlocaties
Geert Jan de Vries, voorzitter van de Nederlandse Flipper Vereniging, betreurt de inkrimping de speelmogelijkheden in de horeca. Onder het motto ‘no balls, no glory’ houdt zijn vereniging nauwgezet bij op welke horecalocaties kan worden geflipperd en welke nieuwe kasten op de markt komen. Met lede ogen moest de vereniging de afgelopen jaren toezien dat menig café van het lijstje verdween. Slechts door het aanscherpen van de kansspelregels, waardoor fruitautomaten uit laagdrempelige accommodaties als snackbars moesten verdwijnen, kwamen er hier en daar toch nieuwe flipperlocaties bij.

Toch zegt De Vries: ‘Als ik horecaondernemer was, zou ik gewoon zelf een kast kopen en exploiteren. Voor rond de duizend euro kun je al een redelijk goede kast op de kop tikken. En na een jaar ruil je hem dan gewoon weer in. Sommige handelaren geven een 80 procent geld-teruggarantie dus dan is zo’n kast heel goed te exploiteren.’

Bij die woorden heeft André Jansen van Fun 4 You zo zijn twijfels. ‘Als je een café hebt, is het naar mijn mening altijd af te raden een kast zelf in exploitatie te nemen. Zeker als de knowhow ontbreekt zal een kast vaker stilstaan dan dat de ondernemer er profijt van heeft. Toch zie ik nog wel een toekomst voor de flipperkast. Al die spelletjes in Photo Play kun je thuis ook spelen op internet. Dat gaat volgens mij verdwijnen. Zodra dat gebeurt, zullen veel exploitanten teruggrijpen op de flipperkast. De vraag trekt nu al weer wat aan. Toch is het ook voor ons niet makkelijk om aan nieuwe kasten te komen. We moeten ze van steeds verder weg halen. Hierdoor stijgen de prijzen, wat het moeilijk maakt om zo’n kast binnen een redelijke termijn terug te verdienen.’

Exploitatie
Anders dan een fruitautomaat, zal de flipperkast een ondernemer echter nooit veel geld opleveren. ‘Tja, haal je het eruit?’, reageert Emiel Elzerman, uitbater van studentencafé Het Vliegende Paard in Zwolle. ‘Dat is moeilijk te becijferen. Als we een nieuwe kast hebben, dan loopt het vaak wel hartstikke goed. Dan komen er echt mensen op af. Na een aantal weken zie je het iets afzakken.’ Zo’n vier keer per jaar laat hij de kast daarom omruilen door de firma Janshen-Hahnraths uit Kerkrade. Hij betaalt hiervoor een huurbedrag van €80,- per maand. De opbrengst van de kast is voor het café. Bij storingen kan Elzerman een beroep doen op de technische dienst van het verhuurbedrijf.

Theo Hendriks, werkzaam op de verkoop-binnendienst van het Limburgse bedrijf, ziet duidelijk dat de flipperkast in de horeca op zijn retour is. ‘Het aanbod is lang zo groot niet meer als vroeger. Dat maakt de aanschafprijs hoog terwijl de omzetten lager zijn dan bij een fruitautomaat. Bovendien zijn ze een stuk storingsgevoeliger en maken een hoop lawaai. Voor sommige ondernemers is dat ook een aanleiding om op zoek te gaan naar een alternatief.’

En dat alternatief heeft Janshen-Hahnraths ook in huis. Silverball Pro heet het apparaat. Het behoort volgens het bedrijf tot de nieuwste generatie ‘interactieve entertainmentterminals’. De Silverball bevat meer dan 100 populaire computerspellen. Ook biedt de spelletjeszuil de mogelijkheid om e-mails te lezen of op het internet te surfen. De zuil bevat volgens de leverancier louter behendigheidsspelen. Goksites op het internet kunnen worden afgeschermd.

In Het Vliegende Paard is een vergelijkbare kast te vinden, de Photo Play. Fruitautomaten daarentegen zijn er taboe. ‘We hebben bewust gekozen voor een flipperkast, omdat we geen gokkast willen. Dat moet je niet doen in een studentencafé. Dit is een goed alternatief. Veel studenten komen er speciaal voor naar ons toe. En bovendien hebben we de ruimte om zo’n kast kwijt te kunnen.’ Volgens Elzerman is het moeilijk te becijferen of de tijdens het flipperen genuttigde consumpties de kosten van de kast compenseren. ‘Maar zelf denk ik van wel. Dat is toch de eerste behoefte waarom mensen hier komen. Pas daarna gaan ze spelen.’

Kroegstand
Geert Jan de Vries laat ondertussen goedkeurend zijn blik gaan over de ‘Monsterbash’ in Het Vliegende Paard. ‘Dit is echt een toppertje hoor. Een top-10-kast. En bovendien heel klantvriendelijk afgesteld. Niet op de kroegstand, zoals wij dat noemen.’ De Vries wijst op een palletje dat omhoog kan worden geschoven opdat ballen sneller het spel zullen verlaten. Het staat in de onderste stand. Ook het tiltmechanisme werkt nauwelijks, dit tot verbazing van Elzerman. De Vries vraagt of hij even in het binnenste van de kast mag kijken. ‘Tilt zit er niet voor niets op. Het is de bescherming voor je kast. Er wordt soms flink op zo’n kast gerost. En al kunnen ze heel veel hebben, tilt voorkomt ernstige schade.’

Als het door bierresten verkleefde deurtje eindelijk is losgewrikt, schuift hij een aan een ijzeren staafje hangend, conisch gevormd stukje ijzer een stukje omhoog. Het zal nu sneller de ring raken waar het in hangt. Als dit gebeurt, treedt het tiltmechanisme in werking. ‘Dat is wat ik bedoel; als je maar een klein beetje technisch bent, kun je de meeste flipperkasten zelf repareren. Een kostbaar servicecontract heb je niet nodig.’

Volgens flipperfan De Vries moet een ondernemer die een kast in zijn bedrijf wil neerzetten op een aantal zaken letten. ‘Allereerst moet het spel leuk zijn. Iedere kast vertelt een verhaal. Persoonlijk vind ik het ook belangrijk dat er humor in een kast zit. Daarnaast moet je letten op de staat van het speelveld. Als daar rare dingen mee zijn gebeurd, zullen er hier en daar stukken uit zijn. Onderdelen vervangen van een kast is makkelijk. Maar complete speelvelden zijn bijna niet voorhanden.’

En wat is de favoriet van de voorzitter van de Nederlandse Flipper Vereniging? Monster Bash is echt super. Of Medieval Madness, de mooiste der mooisten. Indiana Jones is een kast die het goed doet in de horeca. Of Road Show. Die spreekt veel mensen aan. Mooi is ook Pinball 2000. De laatste kast van Williams. Daar zit een computerscherm als het ware geïntegreerd in de glasplaat. Als je die hebt, dat is echt geweldig!’

Meer info: http://pinball.pagina.nl/