'Dat de investeringen achterblijven is zorgwekkend, want dat betekent stilstand in plaats van groei. En dat terwijl het mkb voor grote opgaven staat en innovatie daarvoor essentieel is', zegt Pieter van der Kwaak, bestuurslid van SRA.
Dit blijkt uit het SRA-Branches in Zicht-onderzoek 2026. Voor dit onderzoek zijn 7.061 jaarrekeningen van mkb-bedrijven (exclusief zzp'ers) geanalyseerd. Meer dan 99% van alle bedrijven in Nederland behoort tot het mkb (Staat van het mkb, 2025).
Investeringen uitgesteld
Het SRA-onderzoek laat zien dat ondernemers hun investeringen uitstellen. Het eigen vermogen en de liquide middelen zijn toegenomen en ondernemers hebben minder geleend om investeringen te financieren.
'Over 2025 zien we een magere winstgroei ten opzichte van de omzet, waardoor er steeds minder geld overblijft voor investeringen. We zien onzekerheid door de toegenomen personeels- en inkoopkosten en inconsistent overheidsbeleid. Daarbovenop liggen grote opgaven, zoals personeelskrapte, netcongestie, AI, digitalisering en is er onzekerheid door de onrust in het Midden-Oosten', aldus Van der Kwaak.
Afvlakking winstgroei
Uit de BiZ-analyse blijkt dat de omzet van het mkb over 2025 met 6,4% toenam ten opzichte van het jaar ervoor, terwijl de winststijging 3,4% bedroeg. Achter de omzettoename van 6,4% gaat bovendien voor een groot deel inflatie schuil (3,3%).
De helft van alle ondernemingen zag de winst dalen, waarvan 24% met 50% of meer. De oorzaak ligt in de toename van de inkoopkosten (6,1%) en de personeelskosten (8,5%). De micro-ondernemingen (met 2-10 medewerkers) hebben naar verhouding het minst gepresteerd: 52% zag de winst dalen (versus 50% gemiddeld in het mkb).
Tot de coronaperiode steeg het winstpercentage in het mkb elk jaar ongeveer juist twee keer zo hard als de omzetstijging, terwijl de afgelopen jaren de winstgroei in relatie tot de omzet flink afvlakte.
41% van de ondernemers noemt hogere kosten het grootste effect van onzekerheid en het personeelstekort de grootste belemmering voor de productiviteit (Staat van het mkb, 2025).
Grote verschillen tussen branches
Op brancheniveau liepen de cijfers flink uiteen. Op sectorniveau was de winstdaling gemiddeld het grootst bij bouw (-11,2%), horeca (-4,8%) en retail (-2,7%). Positieve uitschieters met een bovengemiddelde winsttoename waren specialistische zakelijke diensten (15,5%), industrie (13,3%), logistiek en zorg (beide 5%).
De horeca zag de omzet gemiddeld met bijna 6% toenemen, beneden het mkb-gemiddelde (6,4%). Bijna 37% zag de omzet dalen. Daarmee presteerde de sector lager dan mkb-gemiddeld (32%). Bovendien wist de horeca de gestegen omzet niet te vertalen in een winsttoename: deze daalde met bijna 5%. In totaal zag 48% van de horecaondernemers de winst dalen.
Aan de kostenkant stegen de inkoopwaarde en de personeelskosten met ruim 7%. In totaal namen de bedrijfskosten met ruim 8% toe. Binnen de branche is het post-coronabeeld sterk vertekend door het uitzonderlijke herstel in 2021 en 2022. In 2021 steeg de
winst zeer sterk, gevolgd door zeer hoge omzetgroei in 2022. Daarna normaliseerde de groei in 2023, terwijl 2024 en 2025 een duidelijk zwakker beeld laten zien.
Vooral de winstontwikkeling is sinds 2024 negatief. Het jaar 2025 laat dus wel omzetherstel zien, maar geen winstherstel.
Binnen de horecabranche valt met name logiesverstrekking (o.a. hotels) in negatieve zin op: de omzet- en winstontwikkeling was negatief. Kampeerterreinen en restaurants zagen zowel de omzet als winst (licht) toenemen. Drinkgelegenheden laten een bijzonder beeld zien: een toename van de omzet versus een daling van de winst. Kostenstijgingen zijn dus beperkt
doorberekend aan de klant.
Over het onderzoek
Het SRA-onderzoek Branches in Zicht 2026 bevat de belangrijkste financiële kengetallen van het Nederlandse mkb. Het onderzoek is gebaseerd op een grootschalige cijferanalyse van 7.061 jaarrekeningen over 2025 uit het SRA-benchmarkplatform BiZ, dat in totaal over de jaren heen 500.000 jaarrekeningen bevat. De cijfers zijn rechtstreeks afkomstig van de jaarrekeningen van klanten van SRA-accountantskantoren. De betrouwbaarheid is gegarandeerd, omdat de data volledig automatisch en anoniem worden verzameld vanuit de software. De massa, validiteit en actualiteit van deze data zijn uniek.
