artikel

De revival van jenever

Café 880

De revival van jenever

Jenever is nog niet de nieuwe gin-tonic, maar het borreltje laat zich meer en meer zien in de horeca. Jenever bevindt zich op een keerpunt. Niet langer hebben oude mannen het monopolie op de borrel, maar maakt ook een nieuwe generatie mannen én vrouwen kennis met het oer-Hollandse erfgoed.

Signalen dat jenever in de lift zit, zijn er genoeg: hippe twintigers en dertigers die zich met jenever bezighouden en nieuwe merken als Jajem en Kever Genever succesvol op de markt zetten; oude merken als Lucas Bols en Hooghoudt die volop investeren om jenever op de kaart te krijgen; bartenders als Tess Posthumus en Albert van Beeck Calkoen die hun liefde voor het drankje niet onder stoelen of banken steken en vooral de uitdijende aanwezigheid in de horeca. In Amsterdam, maar ook daarbuiten.

‘Er is geen nieuwe bar of nieuw restaurant meer die tijdens het maken van de kaart niet denkt aan jenever’, zegt Jamie van der Will, een van de drie eigenaren van jenevermerk Jajem en de Kopstootbar. ‘Ons café staat echt als een klassieker op de kaart. Onze doelgroep is divers en iedere dag anders. In onze bar zijn het juist alleen maar ‘jongeren’ en ‘jong volwassenen’ die aan de jenever gaan.’
‘Vooral in horecazaken waar ze graag met speciaalbier werken, zien we groei’, zegt Leonard Crijns van Kever Genever. Het is onherroepelijk dat jenever op de weg omhoog is, zeggen producenten en horecaondernemers die die zich veel met het Nederlandse drankje bezighouden.

Afzet jenever slinkt

Wie naar de jaarcijfers van de jeneverstokerijen kijkt, zou zweren dat de toon een stuk minder enthousiast is. Jaarlijks slinkt de afzet van jenever met ongeveer 4 procent. De oorzaak komt geheel voor rekening van de vergrijzing, zegt Sandie van Doorne van Lucas Bols. De oudere jeneverdrinkers leggen het loodje, terwijl er nauwelijks nieuwe aanwas is. Critici zeggen dat de teloorgang ook te maken heeft met de gebrekkige kwaliteit. Vooral de jonge jenever wordt bekritiseerd. Dit drankje ontstond na de Tweede Wereldoorlog, toen er te weinig graan voorhanden was om voldoende moutwijn te maken.

Jonge jenever bevat maximaal 15% moutwijn. Saillant detail is dat er geen minimum aan de hoeveelheid moutwijn is gesteld, wat ervoor heeft gezorgd dat 80% van de jonge jenevers nauwelijks moutwijn bevat. ‘Iedereen kan een stooksel maken en het jenever noemen’, zegt Bram de Vries, jeneverliefhebber én uitbater van jenevercafés De Kerk en Proeflokaal A. van Wees in Amsterdam.

revival van jenever

Als je je wilt onderscheiden met jenever, dan moet je de schoolbanken in.

Authentieke producten

Bij oude jenever, zo genoemd omdat dit volgens het vooroorlogse recept wordt gemaakt, speelt deze discussie veel minder. Oude jenever heeft een moutwijnpercentage van 15 tot 50 procent en heeft een waarneembare jeneverbessmaak. In de huidige zoektocht naar originele, authentieke producten is het dus niet vreemd dat juist de oude jenever weer meer in de belangstelling staat. ‘De kerncijfers spreken boekdelen’, zegt Crijns. ‘Jonge en goedkopere jenevers worden steeds minder gedronken terwijl de premium oude jenevers aan populariteit winnen.’
Dit betekent niet dat de oude jenevers het gat van de jonge jenevers dichten. ‘Tegelijkertijd vindt een verschuiving naar kwaliteit plaats. We merken dat steeds meer horeca- ondernemers hun assortiment kleiner maken, maar wel meer premium en lokaal.’

Personeel naar jeneverschool

revival van jenever

Veel proeven verhoogt de kennis.

Een deel van de jeneverstokers heeft de handen ineengeslagen om jenever verder te brengen, vertelt Van der Will: ‘We zijn met een aantal jonge en oude merken tezamen om onder de noemer van een ‘jeneverstichting’ promotionele en educatieve programma’s op te zetten. Hiermee hebben we al een paar barbeurzen in Europa gepakt om te onderzoeken of we daar voet aan de grond kunnen krijgen.’

Om het jongere publiek kennis te laten maken met jenever is het van belang kennis te hebben over jenever. Wil je je onderscheiden met jenever, dan moet je personeel weten wat een goede jenever is, vindt De Vries. Daarom stuurde hij een deel van zijn personeel naar de nieuw opgerichte Geneverschool van A. van Wees Distilleerderij De Ooievaar, waar in januari de eerste lichting in twee interactieve lesdagen werd onderwezen door eigenaar Fenny van Wees, zelf een van de weinige fijn-distilleerders van Nederland. De Vries kan het iedere horecaondernemer die meer met jenever wil doen, aanraden. ‘Zorg dat je weet wat jenever is, dan kun je zelf je conclusies trekken en de gast een lekkere borrel voorzetten. Doe je huiswerk en kijk hoe je gasten reageren’, adviseert hij.

Ook Crijns ziet een sleutel tot succes in het enthousiasmeren van horecapersoneel. ‘Daarom geven wij samen met biersommelier Pepijn van der Waa ‘Kopstoot-trainingen’. Tijdens deze trainingen leren ondernemers en personeel hoe ze moeten proeven, kopstoot-combinaties kunnen maken en verkopen.’

Kopstoot tegen scherpe randjes

revival van jenever

De kopstoot: een pilsje met een jenever (borreltje) ernaast.

Voor de minder op cocktails gerichte horeca is vooral de kopstoot interessant. ‘Met een leuke combi-deal met een pilsje of speciaalbiert verkoop je jenever als een ‘extra’ product, en wordt het geen vervanger van een drankje’, zegt Van der Will. ‘Heb je een groepje dertigers aan de bar die klaar zijn met werken en even die scherpe randjes van de dag eraf willen? Adviseer ze zo’n lekker jenevertje naast hun pilsje. En vergeet ze vooral niet het ritueel uit te leggen: handen op de rug, buig voor de kopstoot en slurp het kopje eraf’, adviseert Crijns. Vooral in cafés waar al veel met speciaalbier wordt gedaan, zit potentie om ook met jenever meer te kunnen doen. ‘Zij geloven meer en meer in het ritueel van de kopstoot’, zegt Crijns. ‘Naast dat een oude jenever met een Weizen of IPA een mooie traktatie is, is het ook een mooie en makkelijke ‘upsell’.’ Café de Kerk bijvoorbeeld promoot sinds het begin van dit jaar iedere week de kopstoot van de week. In de derde week van februari is dit de ‘Danny Blind’: een fluitje Seef bier met een Schelvispekel. De Vries wil zijn gasten iets meegeven. ‘Je kunt zulke mooie combinaties maken, dat willen we onze gasten graag voorhouden.’

250 jenevers, bitters en likeuren

Bram de Vries van café De Kerk in Amsterdam (ook eigenaar van Proeflokaal A. Van Wees en café Le Patron): ‘In café De Kerk hebben we 250 jenevers, bitters en likeuren op fles. De helft van de jeneverdrinkers koopt een enkele jenever, de andere helft drinkt het in een kopstoot. Daar zitten allerlei soorten merken tussen, ook merken die zich wat mij betreft niet echt het predicaat jenever waardig zijn. Maar als de gast het wil, willen wij het hebben. Ons café heeft bovendien een buurtfunctie. We hebben ook gasten die met een tientje de zaak binnenkomen en daarvoor twee biertjes en twee borrels willen drinken. Dat moet ook kunnen. Maar door prijs-differentiatie laten we wel zien wat de betere jenevers zijn. We hebben een sleutel om de prijs te bepalen, zoveel keer de inkoopprijs. Zo kun je bij ons een goedkope jenever voor €2 krijgen. Een iets betere kost €2,80. Het is mooi om de gasten het verschil te laten ervaren tussen een goede en minder goede jenever.’

Beste kopstoot-pairing

Oktober vorig jaar trapte drankengigant Bols de campagne ‘Bols komt met een biertje’ af, die duidelijk moet maken dat Bols Genever en bier een lekker stel vormen. Zo’n 1100 Nederlandse bieren werden samen met vier Bols-varianten door honderd bierkenners geproefd, op zoek naar de beste kopstoot-pairing. ‘Onze doelgroep, mannen tussen de 30 en 50 jaar, drinkt bij de borrel vaak bier en is op zoek naar authentieke, bijzondere smaken en lokale producten’, zegt Van Doorne. Meer en meer zien caféhouders dit in, constateert ze. ‘We hebben een bestand van circa 200 cafés die een aparte kopstootkaart hebben.’ Eén daarvan is stadsstrand Soap in Apeldoorn, dat
vorig jaar van start ging met de kopstoot als speciale rubriek op de kaart. De Jonge Graangenever is lekker met een Kornuit, adviseert Soap, de Zeer Oude Genever met Blond biertjes en Grolsch Weizen en de Corenwyn 6 jaar met Ale, dubbel triple en bok.

‘Jenever kan gin voorbij’

Jenever zal de komende jaren niet in de buurt komen van gin, wodka, rum of whisky, denkt Van der Will. ‘Maar als we met z’n
allen blijven bouwen aan de categorie, kunnen we het stuk van de taart groter maken.’
Andere kenners denken dat jenever wel de potentie heeft de populariteit van gin in de afgelopen jaren voorbij te streven. ‘Vooral de laatste jaren is veel aandacht gegaan naar gin, en dat is eigenlijk zonde, vindt De Vries. ‘Gin is maar een afgeleide van jenever.’ ‘Het verhaal van jenever is zo ontzettend goed en daarnaast is het product-intrinsiek zo divers. Je kunt qua smaak en stijlen alle kanten op. Het vult perfect het ‘smaakgat’ tussen gin en whisky’, zegt Crijns.

Samen met alle andere jenevermakers wil hij de categorie weer oppoetsen. ‘We moeten gaan innoveren en mensen verrassen. Door gasten te verrassen, kunnen we de jongere generaties weer aan de jenever krijgen, het ‘wow, is dit nou jenever-effect’. Dit betekent niet dat het allemaal hip and happening moet worden, oorsprong is ook belangrijk voor de waarde van de categorie. Maar laten we alsjeblieft wel een beetje wegkomen uit de traditionele hoek.’ 

Reageer op dit artikel