artikel

10x advies bij aanschaf koel- en vriesapparatuur

Horeca 1685

Een koeling of vriezer is misschien wel het minst sexy apparaat in de keuken. Dat betekent niet dat hij minder belangrijk is dan een combisteamer of een oven. Koel- en vriesapparatuur staan 24 uur per dag aan en herbergen een flinke waarde aan voedingsmiddelen. Misschien niet sexy, maar wel onmisbaar. Waar moet je op letten bij de aanschaf?

10x advies bij aanschaf koel- en vriesapparatuur
Tien tips waarop je moet letter bij de aanschaf van koel- en vriesapparatuur.

1. Gebruik

De belangrijkste vraag die een ondernemer zichzelf moet stellen als hij op het punt staat koel- en vriesapparatuur aan te schaffen, is: ‘Waar ga ik hem voor gebruiken?’. Is dat bewaren van ingrediënten, halffabricaten of complete gerechten? Voor terugkoelen, invriezen of bewaren op -18°C? Is het voor algemene voorraad of werkvoorraad? Daarnaast heeft de sector waarin je opereert ook invloed op de keuze. Een bezorgrestaurant of afhaalrestaurant heeft een ander soort of minder koeling nodig dan een traditioneel restaurant. Er zijn zelfs restaurants die zonder vriezer werken, omdat ze uitsluitend werken met verse producten.

Als ondernemer weet je natuurlijk heel goed wat voor apparaat je nodig hebt: een gekoelde werkbank, saladière, koelcel of vrieskast. Geef dat aan bij de leverancier, maar vertel ook waarvoor je het apparaat wilt gaan gebruiken.

Een product dat al is ingevroren en een kerntemperatuur van -20°C heeft, beïnvloedt de temperatuur van de vriescel niet. Een product dat op kamertemperatuur is, heeft echter wel invloed op de temperatuur van de koel- of vriescel. De beste oplossing is om het product eerst terug te koelen met een blastchiller of shockfreezer, want voor de voedselveiligheid is het belangrijk dat de temperatuur in een koelkast en vrieskast zo stabiel mogelijk is. De leverancier kan een passend advies geven, gebaseerd op jouw wensen en werkwijze en zijn kennis en ervaring. Zo ontstaat er geen verkeerde verwachting van het aangeschafte product.

2. Locatie

Gram heeft een uitgebreid assortiment koelwerkbanken.

De grootste uitdaging op het gebied van koelen is de omgevingstemperatuur. In de keuken loopt de temperatuur al snel op en de omgevingstemperatuur is een bepalende factor in het goed laten functioneren van koelapparatuur.

De temperatuur in de keuken moet zeker worden meegenomen wanneer je een keuze gaat maken: wordt het een stekkerklare koeling of een koeling met een separate motor buiten het pand. Daar komt bij dat bij een stekkerklare koeling rekening moet worden gehouden met extra ruimte voor de condensor om warmte af te voeren en er moet voldoende ruimte zijn om koude lucht aan te voeren.

Ook de keukenopstelling is van groot belang. Een koeling naast een hete grill krijgt het moeilijk. Het apparaat verbruikt veel energie bij het op temperatuur houden van de inhoud. Hoe warmer hij staat opgesteld, hoe meer energie hij verbruikt. Bij één graad Celsius temperatuurverschil kan dat al leiden tot 3 tot 5 procent meer energieverbruik.

3. Capaciteit

Welke capaciteit nodig is, is afhankelijk van een aantal factoren. Dit kan vooraf worden berekend. Belangrijk is om niet uit te gaan van de huidige capaciteit, maar ook te kijken naar de toekomst. Wat zijn je plannen en is het ook nodig om de koel- en vriescapaciteit daarop aan te passen? Alleen dan is het mogelijk om te investeren in toekomstvriendelijke apparatuur. Aspecten die meespelen in het berekenen van de capaciteit zijn onder andere:

  • type horecabedrijf (café, restaurant, hotel, terras en locatie),
  • doelgroep (zegt veel over het assortiment),
  • maximaal aantal couverts of gasten,
  • gemiddelde tijd dat de gast in de zaak verblijft,
  • keuze voor (speciaal)bier en pils op de tap of in de fles.

4. Duurzaamheid

De energiezuinige E3 flessenkoeling van Gamko.

De koeling en vriezer staan 24 uur per dag aan en werken hard om de inhoud op temperatuur te houden. Dat kost veel energie. Het verbruik (en een eventuele besparing) is gemakkelijk te berekenen met een energiemeter. Een energiezuinige koeling is niet alleen interessant, omdat het direct een besparing op de energierekening oplevert. Ook de milieubelasting is dan minder groot.

Heb je duurzaamheid hoog in het vaandel staan? Kies dan voor een koeling met natuurlijke koudemiddelen (minder belastend voor het milieu), ledverlichting en een dikke isolatielaag. Milieuvriendelijke koelingen zijn te herkennen aan het Green Key-certificaat.

Een aantal leveranciers adviseert om koelingen en vriezers te voorzien van een temperatuurregistratie systeem. Dit beperkt het aantal handmatige metingen (tijd is immers geld), maar het zorgt ook voor beter inzicht in de werking van het apparaat. Als er problemen zijn, word je meteen gealarmeerd. Dit kan schade, zoals het moeten weggooien van de inhoud, voorkomen. Het monitoren, kan ook inzicht verschaffen in het ontstaan van mogelijke problemen. Door tijdig een monteur te laten komen, voorkom je dat het apparaat er van de ene op de andere dag definitief mee stopt.

5. Koudemiddelen

Koelwerkbanken van Rubbens, door Hakvoort geplaatst bij De Stadsherberg in Kampen. Foto: Hakvoort Professional

Een koeling koelt met behulp van koudemiddel. Tot voor kort werden hiervoor meestal de synthetische koudemiddelen (H)CFK’s en HFK’s gebruikt. Deze synthetische stoffen komen van nature niet voor en zijn ontwikkeld voor industriële doeleinden. Het grootste nadeel is een negatieve invloed op het broeikaseffect. Om die reden worden de synthetische koelmiddelen gefaseerd verboden. Vanaf 2020 mogen monteurs de synthetische koelmiddelen al niet meer bijvullen.

Natuurlijke koudemiddelen, zoals water, ammoniak en koolstofdioxide (CO2), dragen minder bij aan het broeikaseffect, zijn minder slecht voor de ozonlaag en hebben dus minder negatieve invloed op het milieu.

Een koelsysteem op basis van natuurlijke koudemiddelen is niet veel duurder. Bovendien is er sprake van een kortere terugverdientijd door de lagere exploitatiekosten, zoals een lager energieverbruik. Een koelinstallatie die gebruikmaakt van natuurlijke koudemiddelen verbruikt minder energie, doordat de warmteoverdracht van deze stoffen groter is dan die van synthetische koudemiddelen.

6. Energieverbruik

Behalve een investering in een jongere en milieuvriendelijke koelkast, is er nog een aantal factoren die het energieverbruik van de koeling beïnvloeden. Door hierop alert te blijven, kunnen de energiekosten verder omlaag en waarborg je de juiste bewaartemperatuur.

Plaats nooit warme producten in een koeling of vriezer. Hierdoor wordt de temperatuur tijdelijk te hoog, waardoor de kans op bacteriën groeit. Ook is het van belang om de koel- en vrieskast niet te vol te zetten. De koude lucht moet goed kunnen blijven circuleren. Plaats daarom niets op de bodem, stapel niet te hoog en laat ruimte aan de zijkanten van de roosters.

Zorg er ook voor dat het apparaat zijn warmte kwijt kan. Plaats dus geen dozen op het apparaat en bouw hem ook niet volledig in. Plaats een koeling ook nooit in de volle zon, buiten of te dicht bij een warmtebron.

7. Energielabels

De nieuwste generatie koelingen en vriezers zijn steeds zuiniger. Op dit moment gaan de energielabels van A tot en met G, maar in 2019 komen hier labels bij, zoals A++. Door hierop te letten, is het mogelijk te besparen op de energiekosten. Een oude koelkast met energielabel G vervangen door een apparaat met energielabel B levert (gemiddeld genomen) een besparing op van 80 procent.

2-deurs koelkast met natuurlijk koudemiddel R290 van Eissens FSE. Foto: Eissens

Het lijkt zonde om een koeling, die nog niet eens 10 jaar oud is en nog goed werkt, te vervangen. Wil je zeker weten of een nieuwer apparaat zuiniger is, kun je een energiemeter gebruiken. Die plaats je tussen de stekker van het apparaat en het stopcontact. Laat hem een week draaien met je oude apparaat en laat hem dan een week meedraaien met je nieuwe apparaat. Het verschil maakt concreet wat je gaat besparen aan energiekosten.

8. Investeringsaftrek

Om de aanschaf van energiebesparende apparatuur te stimuleren, is de Energie Investeringsaftrek (EIA) in het leven geroepen door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Dankzij deze regeling is het mogelijk om flink te besparen op energie- en investeringskosten. Bij aanschaf van energiebesparende en duurzame bedrijfsmiddelen kan een percentage van maar liefst 54,5 procent worden afgetrokken van de fiscale winst.

Er zijn een aantal voorwaarden van toepassing om gebruik te kunnen maken van de EIA:

  • je bent ondernemer en inkomsten- of vennootschapsbelastingplichtig,
  • het bedrijf heeft winst gemaakt in de afgelopen 3 jaren,
  • de investering moet aan de specifieke eisen van de actuele energielijst voldoen,
  • het totaalbedrag aan energie-investeringen moet tenminste €2500 per kalenderjaar zijn.

Aanvraag van de EIA verloopt via MijnRVO.nl. Deze website werkt met eHerkenning (EH), een soort DigiD voor bedrijven.

9. Goedkoop is duurkoop

De prijs van een koeling of vriezer wordt bepaald door de kwaliteit van de gebruikte materialen en de keuze voor verschillende opties. Een koelkast uit Italië of Duitsland is meestal duurder dan een apparaat uit China of Polen. Dat heeft onder meer te maken met de hoogte van het arbeidsloon in die landen. Ook de gebruikte materialen verklaren veel: het soort rvs, isolatiemateriaal, compressoren, verdampers (geverfd, gecoat of van rvs), condensor en de gebruikte regelaar die van heel basic tot heel geavanceerd kan zijn uitgevoerd. Een witte koel- of vrieskast is vaak ook 15 tot 25 procent goedkoper dan een van rvs.

Logischerwijs is een stekkerklaar apparaat voordeliger dan een apparaat met separate installatie van de motor. Daarnaast spelen ook zaken als klimaatklasse, wanddikte en design een rol bij de prijsstelling. Bespaar nooit op de dikte van de isolatie, op een statische koeling zonder ventilator, dikte van de wanden, materiaal of beschadigde koelkasten. Goedkope koelkasten en vriezers werken niet optimaal: ze koelen niet goed en behouden de temperatuur niet goed.

Een statische koeling is veel goedkoper, maar is te vergelijken met een koelkast voor thuisgebruik. Deze heeft een koelwand aan de achterzijde en is niet gemaakt om 20 keer per uur te worden geopend. Dan verliest hij heel snel zijn temperatuur. Een geforceerde koeling beschikt over een inwendige ventilator die de gekoelde lucht door de koelkast blaast, waardoor bovenin en onderin dezelfde temperatuur wordt behaald. Een geforceerde koeling is geschikt voor ondernemers die meer controle willen en een gelijkmatige temperatuur nodig hebben.

Koelen in de horeca

Koelen in de horeca

Een goede koeling bespaart op veel meer dan energieverbruik. Als je genoeg koel- of vriescapaciteit hebt, kun je hier rekening mee houden qua inkoop en mise-en-place. Misschien kun je zelfs wel naar minder leveringen van de grossier per week (scheelt stopkosten), je kunt producten beter bewaren (minder waste) en je kunt de mise-en-place wellicht gaan inplannen in de daluren (invloed op fte’s).

Waar je wel op kunt besparen, is de keuze voor lades of deuren. Bekijk goed de routing en bereken hoeveel lades je écht gebruikt. Twee lades minder scheelt €600 op de brutoprijs. Drie lades zelfs €900. Dat zijn flinke bedragen. Als je die extra lades niet nodig hebt, kun je prijstechnisch beter voor een deur kiezen.

10. Onderhoud

Goed en regelmatig onderhoud is van belang om de technische prestaties van een koel- of vriesapparaat op peil te houden en de levensduur te waarborgen. Om zeker te zijn van punctueel onderhoud is een onderhoudscontract bij de leverancier een eenvoudige oplossing, maar je kunt zelf ook veel doen. Schoonmaken bijvoorbeeld: heel simpel, maar wel effectief.

De levensduur van het apparaat wordt verlengd wanneer de omgeving stofvrij wordt gehouden. De condensor moet ook goed schoon worden gehouden, reinig deze minstens eens per kwartaal. Dit kan met een stofzuiger of een zachte borstel. Een vettige of stoffige condensor geeft een slecht koelresultaat en kan zelfs brandgevaar opleveren. Een vuile condensor kan zelfs leiden tot een stijging van de energiekosten, dit kan oplopen tot 15 procent. Soms is het nodig om de verdamper en/of luchtgeleidingsschotten te reinigen. De instructies hiervoor zijn te vinden in de gebruiksaanwijzing van het apparaat.

Reiniging van de afvoer, lekbak en deurrubbers kan ook veel schelen. Wanneer deze schoon blijven, is de kans op lekkages en andere narigheid veel kleiner. Deurrubbers in goede conditie voorkomen hogere energiekosten door overmatige ijsvorming. Een kapot deurrubber vergroot bovendien de kans op bedorven producten, want de temperatuur in de koeling wordt instabiel.

Tot slot: laat koeltechnisch onderhoud en reparaties altijd uitvoeren door daarvoor opgeleide monteurs.

Dit artikel is gerealiseerd in samenwerking met:
Eric Harsta van Hakvoort Professional, Paul Swaen van Gram/Hoshizaki Europe, Maurits Eissens van Eissens FSE, Lonie van der Valk van Gamko, Mick Houben van Levens en Maarten van Dam van Testo.

Alles over ‘groen ondernemen’ vind je in ons dossier Duurzaamheid

Reageer op dit artikel